Кіріспе

Көлік апаты кезінде балаларды қорғауға арналған орындық

Балалардың қауіпсіздігі үшін жасалған орындық, кейде нәрестелерге арналған орындық, балаларды ұстау жүйесі, балалар орындығы, сәбилер орындығы, автокөлік орындығы немесе күшейткіш орындық деп те аталады. Бұл орындықтар көлік апаты кезінде балаларды жарақаттан немесе өлімнен қорғау үшін арнайы жасалған. Көбінесе мұндай орындықтарды көлік иелері сатып алып орнатады, бірақ автокөлік өндірушілері оларды тікелей көліктің дизайнына енгізе алады және әдетте бекіткіштерді қамтамасыз етуі және қауіпсіздік белбеулерімен үйлесімділігін қамтамасыз етуі керек. Көптеген елдерде балалардың жасы, салмағы және/немесе бойына сәйкес, көлік құралында жүргенде мемлекеттік бекітілген балалар қауіпсіздігі орындығын пайдалану талап етіледі. Балалар қауіпсіздігі орындықтары пассивті ұстау құралдарын қамтамасыз етеді және тиімді болу үшін оларды дұрыс пайдалану қажет. Алайда, зерттеулер көрсеткендей, көптеген балалар қауіпсіздігі орындықтары дұрыс орнатылмайды немесе дұрыс пайдаланылмайды. Осы жағымсыз тенденцияны жою үшін денсаулық сақтау мамандары мен балалар қауіпсіздігі сарапшылары ата-аналар мен күтімшілерге арналған балалар қауіпсіздігі туралы бейнероликтер жасап, дұрыс автокөлік орындығын орнатуды үйретеді. 1990 жылы ISOFIX стандарты әртүрлі автокөлік маркаларында автокөлік орындықтарын бекіту үшін стандартты ұсыну мақсатымен енгізілді. Стандартқа енді жоғарғы тірек кіреді; АҚШ-тағы осы жүйенің нұсқасы LATCH деп аталады. ISOFIX жүйесі 0, 0+ және 1-топтармен қолданылуы мүмкін. 2013 жылы жаңа автокөлік орындығы регламенті енгізілді: "i Size" – бұл 15 айға дейінгі балаларға арналған автокөлік орындықтарына қатысты жаңа еуропалық қауіпсіздік регламентінің атауы. Ол 2013 жылдың шілдесінде күшіне енді және бірнеше жолмен қосымша қорғауды қамтамасыз етеді, ең бастысы – бұрынғы ЕО регламенті бойынша 9-12 айдың орнына, 15 айға дейінгі балаларға артқа қарап отыру мүмкіндігін ұсынады.

Тарих

Бірінші автомобиль 1900 жылдардың басында жасалып, сатуға шығарылғаннан бері, моторлы көліктерде жүргізіп, жолға отыратындарды қорғау үшін көптеген өзгерістер мен түзетулер енгізілді. Көптеген қауіпсіздік шаралары кішкентай балаларды ескермей, ересектерді қорғау үшін қолданылды. Балалар орындықтары 1930 жылдардың басында жасала бастағанымен, олардың мақсаты балалардың қауіпсіздігі емес еді. Олар баланың бойын көтеріп, жүргізуші ата-анасына оны көруді жеңілдету үшін жасалған. Балаларды қорғау мақсатындағы екі түрлі конструкция 1962 жылға дейін тәуелсіз түрде әзірленбеді. Британдық өнертапқыш Жан Эймс қазіргі үлгілерге ұқсас Y тәрізді баулы артқа қаратылған бала орындығын жасады. Денвер, Колорадодан американдық Леонард Ривкин балаға қорғаныш беру үшін металл қаңқасы бар алға қаратылған орындықты ойлап тапты. Ересектерге арналған қауіпсіздік белбеулері 1960 жылдарға дейін автомобильдерде стандартты жабдық болған жоқ. Балаларға арналған қауіпсіздік орындықтары 1960 жылдардың соңында қолжетімді болды, бірақ оларды аз ғана ата-аналар пайдаланды.

Жіктеу

Баланың жағдайы мен орындықтың мөлшеріне қарай, көлік орындықтарының бірнеше түрі бар. Біріккен Ұлттар Ұйымының Еуропалық аймақтық стандарты ECE R44/04 оларды 4 топқа бөледі: 0–3. Көптеген көлік орындықтары ірі топтарды 1, 2 және 3 біріктіреді. Кейбір жаңа автомобильдерде бастапқыда орнатылған қауіпсіздік орындықтары болады.

Бекітілген жүк таситын орындықтар

Бала күту немесе сәбилерге арналған көлік кереуеттері, әдетте, қалыпты бала креслосында отыра алмайтын балалар үшін қолданылады, мысалы, мерзімінен бұрын туған сәбилер немесе апноэден зардап шегетін сәбилер. Бала күту кереуеті – баланы жатып немесе тік жатқан күйде бекітуге арналған жүйе, онда баланың омыртқасы көліктің бойлық орталық жазықтығына перпендикуляр болады. Көлік кереуеттері үлкен соқтығыс кезінде баланың басына және денесіне, аяқ-қолдарын қоспағанда, күшті тарату үшін жасалған. Оны көліктің артқы орындығына орнату қажет. Кейбір модельдерді бала белгілі бір салмаққа жеткеннен кейін алға қаратып орнатуға болады, бұл әдетте шамамен... Бала күту кереуеттеріне әдетте ішкі белбеу және (үш нүктелі) қауіпсіздік белбеуіне қосылыс кіреді.

Сәбилерді тасымалдаушылар

Сәбилерді тасымалдауыш – баланы артқа қаратып, жартылай жатып отырып бекітуге арналған ұстау жүйесі. Бұл конструкция соқтығысу кезінде, әсіресе алдыңғы соқтығысуда, баланың басы мен денесіне (аяқ-қолына емес) түсетін күшті бөліп таратады. Жаңа туған сәбилер үшін қолданылатын орындық – сәбилерді тасымалдауыш, оның салмағы әдетте мынадай диапазонда ұсынылады. АҚШ-та жасалған нәрестелік орындықтардың көпшілігі қазір кем дегенде және , ал кейбіреулері одан да жоғары салмаққа арналған. Бұрын АҚШ-тағы нәрестелік орындықтардың көпшілігі және дейін қолданылатын. Сәбилерді тасымалдауыштар көбінесе "Шелек орындықтар" деп те аталады, себебі олар тұтқасы бар шелекке ұқсайды. Кейбір (бірақ барлық емес) орындықтарды тұғыры бекітілген күйде немесе тек тасымалдауышты белдікпен байлап пайдалануға болады. Ал кейбір орындықтарда тұғыр болмайды. Сәбилерді тасымалдауыштар артқа қаратып орнатылады және соқтығысу кезінде көлік орындығының арқасына "қоршау" болып жабысады, соқтығысу күші ұстау құралының сыртқы қабығымен жұтылады. Артқа қаратып бекітілген орындықтар ең қауіпсіз деп есептеледі. АҚШ-та заңдар штаттар бойынша әртүрлі, көптеген штаттарда балалар кем дегенде 1 жасқа дейін, ал көптеген штаттарда кем дегенде 2 жасқа дейін артқа қаратып отыруы керек. Көптеген штаттар 2 жылдық ең төменгі шекті енгізуде. Балаңызды кем дегенде 2 жасқа дейін немесе артқа қаратып отыруға арналған автокреслоның биіктігі мен салмағынан асып кеткенше (қайсысы ұзақ болса, соған дейін) артқа қаратып отыруға кеңес беріледі.

Ауыстырылатын орындықтар

Ауыстырылатын орындықтарды пайдалануға болатын кезеңдер көп. Көптеген ауыстырылатын орындықтар алдымен арқаға қаратылған орындықтан, содан кейін алға қаратылған орындыққа ауысады, ал кейбіреулерін бустер ретінде де қолдануға болады. Көптеген ауыстырылатын орындықтар арқаға қарату мүмкіндігін береді, бұл балаларға қауіпсіз арқаға қараған күйде болуға мүмкіндік береді. Ауыстырылатын қауіпсіздік орындықтарын арқаға немесе алға қаратылған күйде орнатуға болады. Таңдауға көптеген нұсқалар бар, салмақ және биіктік шектері, сондай-ақ қосымша мүмкіндіктері орындыққа және өндірушіге қарай өзгереді. 5 нүктелі белдігі бар орындықтар, қалқанмен жабдықталған орындықтардан қауіпсіз деп есептеледі. Ауыстырылатын орындықтар жаңа туған сәбилер үшін ең жақсы таңдау саналмайды, себебі төменгі белдік ұялары көбінесе жаңа туған сәбилердің иығынан жоғары орналасқан. Егер сәбидің туғанынан бастап ауыстырылатын орындықты пайдалану қаласа, төменгі белдік ұялары төмен орналасқан орындықты қолдануға болады. Арқаға қаратылған салмақ шектері өндірушіге және елге қарай өзгереді. Алға қаратылған салмақ шектері орындықтың моделіне, өндірушіге және елге қарай өзгереді. АҚШ-тағы барлық ауыстырылатын орындықтардың кемінде арқаға қаратылған салмақ шегі бар, қазіргі таңдағы көптеген орындықтардың шегі , ал кейбіреулеріне дейін жетеді. Америка Педиатрия Академиясы (AAP) балаларға жасының қарамастан, ауыстырылатын орындығынан шыққанша арқаға қаратылған күйде отыруды ұсынады. Балалар арқаға қаратылған орындықта олардың салмағы орындықтың шегінен асып кеткенше немесе басының жоғарғы бөлігі автокресло қабырғасының жоғарғы жиегінен дейін болғанша отыра алады.

Көтергіш орындықтар

Балалардың қауіпсіздік белбеуін дұрыс пайдалана алатын жетілгенге дейін оларға көтергіш орындықтар ұсынылады. Қауіпсіздік белбеулері ересектерге арналған, сондықтан олар кішкентай балаларға тым үлкен келеді. АҚШ-та 4 жасқа дейінгі және/немесе одан кіші балаларға көтергіш орынның орнына 5 нүктелі белдікпен жабдықталған орындық ұсынылады. Көтергіш орындықтар баланы көтеріп, қауіпсіздік белбеуінің мойын сүйегі мен кеуде арқылы берік орналасуын қамтамасыз етеді, ал белдіктің жамбас бөлігі жамбасқа сәйкес келеді. Егер қауіпсіздік белбеуі мойын сүйегі мен жамбасқа тимесе, ол мойын және ішкі органдарға тиіп, соқтығысу кезінде жарақаттарға әкелуі мүмкін. Көтергіш орындықтардың екі негізгі түрі бар: жоғары арқалы (кейбіреулері энергияны сіңіретін көбікпен жабдықталған) және арқасыз. Жаңа буын көтергіш орындықтары көлік құралының бекіткіштеріне орнатылатын қатты ISOFIX (Latch) құрылғыларымен жабдықталған, бұл соқтығысу кезінде орындықтың тұрақтылығын арттырады. Сондай-ақ, 3-in-1 автокреслолар бар, оларды бастапқыда артқа қарап отыратын сәбилерге арналған кресло ретінде, содан кейін алға қарап отыратын кресло ретінде, ал бала ұсынылған бойы мен салмағына жеткенде көтергіш орындық ретінде пайдалануға болады. Көптеген көтергіш орындықтардан айырмашылығы, 3-in-1 автокреслолар LATCH жүйесін көлік ішінде бекіту үшін қолдана алады. Тұтынушылар тобы өндірушілер мен сатушыларды арқасыз көтергіш орындықтарды шығаруды тоқтатуға шақырады, өйткені олар бүйірлік соқтығыстарда жеткілікті қорғаныс бермейді және балалардың қауіпсіздігіне қауіп тудыруы мүмкін. Демек, арқасыз көтергіш орындықтар ешқандай автокреслосыз отырудан жақсырақ болғанымен, олар барлық жағдайда да жеткілікті қорғаныс қамтамасыз етпейді.

Алдыңғы жаққа қараған тұрақтандыру құрылғылары

I, II және III топтарға арналған. Бір жасқа толғаннан кейін балалар алға қарап отыратын орындықтарда саяхаттауға рұқсат етіледі. Скандинавия елдерінің көпшілігі балалардың кем дегенде 4 жасқа дейін артқа қарап отыруын міндеттейді. Бұл Швецияның халықаралық салыстыруларда көлік апаттарында қаза тапқан балалардың саны бойынша ең төмен көрсеткішке ие болуына себеп болды. Заң бойынша (Канадада және АҚШ-тың кейбір штаттарында) балалар 4 жасқа толғанға дейін қауіпсіздік белдіктерімен бекітілуі керек. Осы талап орындалғаннан кейін, оларды күшейткіш орындыққа (бустерге) отырғызуға болады.

Орындықтардың орналасуы

АҚШ-тың 16 штатындағы автокөлік апаттары туралы зерттеу көрсетті, 3 жасқа дейінгі балалардың автокөлік апатында жарақат алу ықтималдығы, егер олардың автокреслосы артқы орындықтың бір жағына емес, ортасына бекітілсе, 43%-ға төмендеген. Нәтижелер 1998-2006 жылдар аралығында 3 және одан кіші жастағы балалар қатысқан 4790 автокөлік апатының деректеріне негізделген. Деректерге сәйкес, ортадағы орын ең қауіпсіз, бірақ ең аз қолданылатын орын болып табылады. Автокреслоны алдыңғы орынға, артқа қаратып орналастырудан артқы орынға көшіру, әсіресе шаршаған немесе ойсыраған ата-анаға нәрестені машинада қалып қоюына себеп болуы мүмкін.

Заң

Көптеген елдерде, соның ішінде Батыс дамыған елдердің көпшілігінде, 2 жасқа дейінгі немесе одан да үлкен балаларды көлікте және басқа да көлік құралдарында қауіпсіз тасымалдау үшін балалар автокреслолары заң бойынша міндетті. Бала ересектердің қауіпсіздік белбеуін қолдана алатынға дейін, оған басқа автокреслолар, сондай-ақ "көтеру креслолары" қажет. Бұл әдетте, бірақ әрқашан емес, баланың бойы жеткен кезде болады. Бала көтеру креслосынан шығу үшін бес талапқа сай болуы керек: баланың отыру орны, иық белбеуінің орны, бел белбеуінің орны, тізелерінің орны және сапардың ұзақтығы бойында дұрыс отыра алу қабілеті. Жалпы, жолаушылар қауіпсіздігін реттейтін елдерде балалар қауіпсіздігіне қатысты заңдар бар, олар баланың жасы мен салмағына қарай оны тиісті түрде бекітуді талап етеді. Бұл ережелер мен стандарттар көбінесе ең төменгі деңгейде болады, және әрбір келесі қауіпсіздік креслосына ауысқан сайын, баланың соқтығысу кезіндегі қорғанысы азаяды. Австралия мен АҚШ сияқты кейбір елдерде алдыңғы орындықта ауа қаптамасы бар артқа қаратылған балалар креслоларына тыйым салынған. Көліктің алдыңғы орындығына орнатылған артқа қаратылған нәресте креслосы нәрестенің басын ауа қаптамасына жақын орналастырады, ал ауа қаптамасы ашылған жағдайда, бұл ауыр бас жарақатын немесе өлімге әкелуі мүмкін. Кейбір заманауи көліктерде бала креслосын қолдану үшін алдыңғы жолаушының ауа қаптамасын өшіруге арналған қосқыш қарастырылған.

Еуропалық Одақ және БҰҰ ЕЭК ережелері

Еуропалық парламент пен Кеңестің 2003/20/ЕҚ директивасы 2006 жылғы 5 мамырдан бастап көлік құралдарында балаларды ұстау жүйелерін қолдануды міндетті етті. Көлік құралындағы бойы жетпеген балалар баланың мөлшеріне сай келетін, мақұлданған балаларды ұстау жүйесімен міндетті түрде бекітілуі керек. Іс жүзінде, балаларды ұстау жүйелерін алдыңғы немесе басқа қатардағы орындықтарға орнатуға болады. Энергияны сіңіретін көбік және бүйірлік қолдау сияқты қабаттары бар орындықтар балаңыздың қауіпсіздігіне баса назар аударады. Киім дизайнын жекелендіру және кері соққыны болдырмайтын құрылғылар сияқты қосымша мүмкіндіктер баланың денсаулығы мен сенімділігін арттырады. Баланың қауіпсіздігіне кепілдік беру үшін жоғары деңгейдегі қағидалар баланың саналы күйін қамтамасыз етеді, көлік саяхаты кезінде оның қауіпсіздігіне ең басты мән беріледі. Балаларды ұстау құрылғысының 56 ЕЭК мүше мемлекетінің кез келгенінде сатылуы немесе қолданылуы үшін, ол ЕЭК 44/04 регламентіне, 77/541/ЕЭК директивасына немесе оларға енгізілген кез келген кейінгі өзгерістерге сәйкес мақұлданған болуы тиіс. ЕЭК R44 мақұлдауын алу үшін балаларды ұстау жүйесі жобалау, құрылыс және өндіріс стандартына сәйкес болуы керек. Мақұлдау алған жағдайда, орындыққа бірегей мақұлдау нөмірі, мақұлдау түрі, массалық тобы және өндіруші туралы мәліметтері бар қызғылт түсті жапсырма жабыстырылады. Дегенмен, 2008 жылғы 9 мамырға дейін мүше мемлекеттер өздерінің ұлттық стандарттарына сәйкес мақұлданған балаларды ұстау жүйелерін пайдалануға рұқсат беруі мүмкін. Euro NCAP жақсартылған дизайнды ынталандыру үшін балалардың қауіпсіздігін бағалау жүйесін әзірледі. ISOFIX балаларды ұстау жүйесінің универсалды бекіткіштері, ескерту белгілерінің сапасы және алдыңғы жолаушының қауіпсіздік жастығын өшіру жүйелері үшін ұпайлар беріледі. 2013: Жаңа ЕО I Size регламенті енгізілді: "i Size" – бұл 15 айға дейінгі балаларға арналған автокреслоларға қатысты жаңа еуропалық қауіпсіздік регламенті, ЕЭК 129 регламенті. Ол 2013 жылдың шілдесінде күшіне енді және бірнеше артықшылықтар ұсынады, ең бастысы – бұрынғы ЕО регламенті бойынша 9-12 айдың орнына, 15 айға дейінгі балалар үшін артқа қарап отыру мүмкіндігін қамтамасыз етеді. Бұл жаңа регламент 2013 және 2018 жылдар аралығында кезең-кезеңмен енгізіледі және 2018 жылға дейін ЕЭК R44/04 регламентімен қатар қолданылады, содан кейін ол оны толықтай алмастырады.

Заңға қатысты ерекшеліктер

Таксиге қатысты заңдар штаттар бойынша балалар үшін әртүрлі. Жеті жасқа дейінгі балаларға, мүмкіндігі болса, балаларға арналған ұстағыш қолданылуы тиіс, әйтпесе бала дұрыс бекітіліп, реттелген қауіпсіздік белбеуін пайдалануы керек. Полиция немесе шұғыл көмек машинасымен саяхат жасайтын бала. Егер баланың медициналық жағдайы немесе физикалық мүмкіндігі шектеулі болса, балаларға арналған ұстағышты пайдалану орынсыз болса және жүргізушіде дәрігердің мұндай жағдайды растайтын сертификаты болса.

Австрия

Еуроодақ мүше мемлекеті ретінде, Австрияда қолданылатын өнімдер Еуропалық Одақтың бірыңғай нарық талаптарына сәйкес болуы керек. 14 жасқа дейінгі және кішкентай балалардың барлығы салмағына қарай арнайы көтеру құрылғысын немесе автокреслоны пайдалануы тиіс. Бала 14 жасқа толуы керек немесе бойы 150 сантиметрден асып түсуі керек, сонда ғана олар көтеру құрылғысыз отыруға рұқсат етіледі.

Бразилия

Барлық кішкентай балалар, егер олардың бойы жетпесе және 7 жасқа толмаған болса, салмағына сай көтеру құрылғысын немесе автокөлік орындығын пайдалануы керек. Бала 0–4 жас аралығында автокөлік орындығында отыруы тиіс; 5–7 жас аралығында көтеру құрылғысы қажет. 10 жасқа дейінгі балалар артқы орындықта отыруға міндетті.

Канада

Балаларды ұстап тұру талаптары провинциядан провинцияға өзгеше. Ең қатаң провинция заңы 10 жасқа дейінгі және 4 фут 9 дюймнан кіші бойлы балалардың бустер орындықтарын пайдалануын міндеттейді. Қауіпсіздік үшін бала 4 фут 9 дюйм билікке жеткенше бустер орындығын пайдалану жалпыға ортақ кеңес ретінде ұсынылады.

Германия

Еуроодақ мүше мемлекеті ретінде, Германияда қолданылатын өнімдер Еуропалық Одақтың бірыңғай нарық талаптарына сәйкес болуы керек. Израильдің көлік ережелеріне сәйкес, 8 жасқа дейінгі, белгілі бір салмақтан және бойдан кіші балалар қауіпсіздік креслосын пайдалануы тиіс. Израильдік ережеде Sal Kal (he:סל קל, аудармасы – жеңіл корзина) Еуропалық 0 және 0+ топтарының талаптарымен теңестірілген.

Израильдегі халық арасында кең тараған әңгімеге сәйкес, балалар бақшалары мен ауруханалар салькал (нәресте тасымалдауға арналған қауіпсіздік орындығы) көрсетілмесе, нәрестені шығаруға рұқсат бермейді.

Жаңа Зеландия

Жаңа Зеландия Көлік Агенттігі балаларды ұстау құрылғыларына қатысты денсаулық және қауіпсіздік саласындағы ережелерді анықтайды және стандарттарды белгілейді. Олардың нұсқаулары Жаңа Зеландия көлік құралы үшін қауіпсіздік тұрғысынан ең төменгі заңдық талаптарды көрсетеді. Автокреслоны дұрыс орнату адамдарды қорғайды және өмір сақтап қалуға мүмкіндік береді. Бұл бетте балаларды ұстау құрылғыларын орнатудың білікті процестері және осындай құрылғыларда қарау керек бекітілген стандарттық белгілер туралы мәліметтер келтірілген. Агенттік NZTA сертификаты бар, балаларды ұстау құрылғыларын орнатуға уәкілетті техникалық мамандарды оқытады және сертификаттайды.

Әртүрлі жастағы жолаушылар үшін ережелер мен ережелер

7 жасқа дейінгі балалар, егер қоғамдық автобус, шаттл немесе таксиде саяхат жасап жатса және бекітілген балаларға арналған ұстағыш құрылғы қолжетімді болмаса, бекітілген балаларға арналған ұстағыш құрылғыны пайдалануы керек. 7 жасқа толған балалар, егер мүмкіндік болса, бекітілген балаларға арналған ұстағыш құрылғыны пайдалануы керек. 8-ден 14 жасқа дейінгі балалар балаларға арналған ұстағыш құрылғыны пайдалануға міндетті емес. Дегенмен, егер қауіпсіздік белбеуі болмаса (1979 жылға дейінгі көліктерде барлық орындықтарда қауіпсіздік белбеуі орнатылуы міндетті емес), олар артқы орындыққа отыруы керек.

Филиппин

Республикалық заң № 11229, немесе 2021 жылғы 2 ақпанда күшіне енген «Моторлық көлік құралдарында балалардың қауіпсіздігі туралы» заңға сәйкес, 12 жасқа дейінгі және одан кіші балалар «балаларды ұстау жүйелерін» немесе балалар автокөлік орындықтарын пайдалануға міндетті, сондай-ақ көлік құралдарының алдыңғы орындықтарында отыруға тыйым салынған. Аталған заң бойынша Көлік департаменті автобустар, таксилер және джипнилер сияқты қоғамдық көлікте балаларды ұстау жүйелерін пайдалану мүмкіндігін зерттеуге міндетті. Бұл заң мотоциклдер мен моторлық үш дөңгерлік көліктерге қолданбастанды.

Испания

Испанияда қолданылатын өнімдер Еуропалық Одақтың бірыңғай нарық талаптарына сәйкес болуы керек. Алдыңғы орындықтарда: 12 жасқа дейінгі немесе 4 фут 5 дюйм (135 см) бойынан кіші балалар балалар қауіпсіздігі орындықтарын пайдалануы тиіс. Одан үлкендер ересектерге арналған қауіпсіздік белбеуін қолдана алады. Артқы орындықтарда: белгілі бір бойдан кіші адамдар балалар қауіпсіздігі орындықтарын пайдалануы тиіс. Бұл ереже 12 жасқа дейінгі балаларға да қатысты.

Ұлыбритания

Заңдар енгізілген кезде ол Еуропалық Одаққа мүше мемлекет болғандықтан, Ұлыбританияда қолданылатын өнімдер Еуропалық Одақтың бірыңғай нарық талаптарына сәйкес болуы керек. 2006 жылдың 18 қыркүйегінен бастап, 12 жасқа дейінгі барлық балалар белгілі бір түріндегі балалар автокреслосын пайдалануға міндетті, егер олардың бойы .

Америка Құрама Штаттары

2003 жылы Америка педиатрия академиясы (АПА) нәрестелердің «көлік құралында жолаушы болмаған кезде немесе денені тік ұстайтын басқа орындықтарда мүмкіндігінше аз уақыт отыруын» ұсынды, бұл позициялық плагиоцефалияны («жазық бас синдромы») дамытудан сақтау үшін жасалған. Балаларды ұстау талаптары АҚШ-тың әр штатында әртүрлі. Флорида және Оңтүстік Дакота штаттарында төрт жастан асқан балалар балаларға арналған қауіпсіздік орындығынсыз ересектердің қауіпсіздік белбеуін пайдалана алады. Елдің қалған бөлігінде баланың жасына байланысты, көтергіш орындық немесе басқа да тиісті балаларды ұстау құралы 5-9 жасқа дейін қолданылуы керек. Көптеген штаттардың заңдарында барлық нәрестелердің бір жасқа толуға және кем дегенде 20 фунт салмаққа жетуге дейін артқа қарап отыруы міндетті. Бұл талап барлық штаттың заңдарында көрсетілмегенімен, АҚШ нарығында сатылатын ешбір балалар қауіпсіздік орындығы 20 фунттан (кейбіреулері 22 фунттан) кем салмақты нәрестені алға қарап отырғызуға мүмкіндік бермейді. 2011 жылдан бастап, көптеген балалар 2 жасқа дейін артқа қарап отырады. Ұлттық автомобиль жолдары қауіпсіздігі басқармасы (NHTSA) жасына және салмағына қарамастан, 4 фут 9 дюймнан кіші бойлы барлық балаларға балаларды ұстау құралын немесе көтергіш орындықты пайдалануды кеңес береді, тіпті белдіктер баланың денесіне дұрыс келмесе, одан да ұзақ уақыт бойы қолдану керек. Кейбір көтергіш орындықтар 60 дюймге және 120 фунтқа дейінгі балаларға арналған. Көптеген штаттардың заңдарында 12 жасқа дейінгі балалардың мүмкіндігі болған жағдайда артқы орындықта отыруы ұсынылады. Кейбір штаттарда, мысалы Мичиган штатында, артқы орындық бар болған жағдайда 4 жасқа дейінгі баланы алдыңғы орындыққа отырғызуға тыйым салынған. Кейбір штаттардың заңдары барлық балалар қауіпсіздік орындықтарын өндірушінің нұсқауларына сәйкес пайдалануды талап етеді, бұл кейде «дұрыс пайдалану шарты» деп аталады.

Өңдеу

Балаларға арналған автокреслолардың жүздеген түрлері мен үлгілері болғанымен, оларды жасауда қолданылатын материалдар негізінен бірдей. Автокреслолар жиналатын зауыттарға полипропилен гранулалары көп мөлшерде жеткізіледі. Жеке креслолардың ішкі жастығы көбіктен жасалады, ал винил мен матадан креслоның сыртқы қаптары мен бағдарламалар тігіледі. Автокресло, көлік апаты кезінде дұрыс бекітілген баланың қауіпсіздігін арттырады. Автокреслоның құрамына көбікпен толтырылған жастық, матадан жасалған қап, бағдарлама және бекіткіштер немесе қосымша механизмдер кіреді. Сондай-ақ, таңбалар мен нұсқаулар да қоса беріледі. Әрбір автокреслоның жарамдылық мерзімі көрсетілген. Safe Kids USA ұйымы 6 жылдан асқан автокреслоларды пайдалануға ұсынбайды. Автокреслоларды қауіпсіздік себептерімен өндірушілер мерзімімен кері қайтарып алады. Ұлттық жол қозғалысы қауіпсіздігі басқармасы nhtsa.gov сайтында жақындағы кері қайтарып алу туралы ақпаратқа сілтеме жариялайды.

Түрлері

Әр түрлі өлшемді және жас ерекшеліктері бар балаларға арналған балалар қауіпсіздігі орындықтарының түрлері бар. Сәбилерге арналған орындықтар: Сәбилер үшін арнайы жасалған балалар қауіпсіздігі орындықтары ең кішкентай болып табылады және оларды оңай алып жүру және жүктеу үшін тұтқалары бар. Жаңа туған нәрестелер көбінесе артқа қаратылған орындыққа орналастырылады. Бұл орындықтар модельге байланысты, нәрестелерге арналған. Ауыстырылатын орындықтар: Сәбилер орындығына ұқсас, ауыстырылатын орындықты артқа немесе алға қаратылған күйде қолдануға болады және әдетте балалар үшін қолданылады. Ауыстырылатын орындықты балалар салмағы кем дегенде 2 жасқа толғанға дейін және кем дегенде 2 жасқа толғанға дейін артқа қаратылған күйде қолдануға болады. Зерттеулер мен сынақтардың нәтижелері көрсеткендей, артқа қаратылған балалар қауіпсіздігі орындығында балалар қауіпсіз. Американдық педиатрия академиясы «балалар 2 жасқа толғанға дейін немесе олардың автокөлік қауіпсіздігі орындықтарының өндірушісі рұқсат еткен ең жоғары салмаққа немесе биіктікке жеткенге дейін» артқа қаратылған орындықта отыруды ұсынады (www.healthychildren.org). Кейбір орындықтар балаға артқа қарап отыруға мүмкіндік береді. Бала алға қарап отырудың ең төменгі талаптарына жеткеннен кейін орындықты айналдырып, алға қаратылған орындық ретінде пайдалануға болады. Комбинациялық орындықтар: Комбинациялық орындық немесе бес нүктелі бекіткіш – бес нүктелі белдік жүйесі бар, алға қаратылған орындық. Оны кейбір белдіктерді алып тастау арқылы белдікті бекітуге арналған орындыққа өзгертуге болады. Жоғарыда сипатталған комбинациялық орындық белдікті бекітуге арналған орындыққа айналуы мүмкін. Сондай-ақ, тек осы мақсатта қол жетімді жоғары арқалық белдікті бекітуге арналған орындық бар. Белдікті бекітудің басқа түрі – төменгі немесе артқы арқалық бекіткіш. Төменгі және жоғары арқалық бекіткіштердің негізгі айырмашылығы – бас тірегі және бүйірлік соқтығыстардан жақсы қорғау. Ұсталған орындықтары бар және бас тірегі жоқ көліктерде жоғары арқалық бекіткіш орнату қажет. Бекіткіш орындықтардың мақсаты – баланың бойын көтеру, иық белбеуінің иыққа дұрыс орналасуын қамтамасыз ету және баланың мойнына дейін көтерілмеуі. Сондай-ақ, ол «тірек» қамтамасыз етеді, сондықтан қауіпсіздік белбеуі баланың үлкен сүйектеріне тығыз орналасады, іштің жұмсақ тіндеріне емес. Бұл орындық 8-12 жасқа дейінгі балаларға арналған, олар ересектерге арналған орындықтарды пайдалана алады. Бала 13 жасқа толғанға дейін артқы орындықта отыруы керек.

Қауіптер

Өндірушілер орындықтардың дұрыс құрастырылғанын және қаптамаланғанын қамтамасыз ету үшін сапа бақылауын жүзеге асырады. Дегенмен, жинақтама нұсқаулардың әрқашан сақталып, дұрыс орындалатынына кепілдік жоқ. Орнатылған қауіпсіздік орындықтарының 95%-ға дейін балаға сәйкес келмейтін, көлік құралына бекем орнатылмаған, көлік құралындағы белдікпен үйлесімсіз бекітілген, ілмектері дұрыс таңылмаған немесе қауіпсіздік қаптамасының алдына орналастырылған болуы мүмкін. 1997 жылы көлік апаттарында қаза тапқан он баланың алтауы дұрыс бағытталмаған. Бұл ескерту екі айлық сәбидің қазасына байланысты болды, ол балаларға арналған қауіпсіздік креслосына, емес, кереуетіне жатқызылған. Өлім позициялық тұншығумен байланысты болды. Балалар қауіпсіздігі креслолары қымбатқа түсуі және көлемді болуы мүмкін, ал егер отбасында бір уақытта бірнеше балаға қауіпсіздік креслолары қажет болса, балаларды қауіпсіз тасымалдау туралы заң талаптарына сәйкес болу үшін үлкен көлік немесе арнайы, тар қауіпсіздік креслоларын сатып алу қажет болуы мүмкін. Бір экономикалық зерттеуде бұл талаптар отбасылардың бала туу аралығы туралы шешімдеріне әсер еткені анықталды және 2017 жылы көлік құралына бірнеше бала қауіпсіздігі креслоларын бір уақытта орнату талаптары бірнеше мың отбасыны сол уақытта қосымша бала туудан бас тартқан болуы мүмкін деп бағаланды. Балаларды бағытталмауының басты қиындығы ата-аналардың оны қауіпсіздік құралы ретінде емес, балаларды тәртіпке келтіру механизмі ретінде қарауында, ал балалар өскен сайын олар бағытталмау туралы келіссөздер жүргізу мүмкіндігін белсенді түрде іздейді.