Иоганн Петер Классен: Өмірі мен шығармашылығы

Кіріспе

Иоганн Петер Класен (1868–1947) – 1923 жылы Канадаға көшіп келген, бірақ негізінен неміс тілінде жазған орыс меннонит ақыны және жазушысы. Ол 1868 жылдың 27 мамырында (ескі стиль бойынша 15 мамыр) Александровск (Запорожье) қаласының жанындағы Neu Schönwiese-де (қазіргі Украина, бұрынғы Ресей бөлігі) Петер Абрам Класеннің (1825 жылдың 22 қазаны – 1905 жылдың 13 ақпаны) және Аганета (Шульц) Класеннің (1832 жылдың 1 сәуірі – 1920 жылдың 7 желтоқсаны) төрт баласының үшіншісі болып дүниеге келді. Әкесі Анна Янценнен (1828–1863) алғашқы некесінен төрт балаға ие болды. Иоганн алғаш рет 1891 жылдың 27 қыркүйегінде Францфельдте, Языковода (Оңтүстік Ресей) Катарина Вилерге (1870 жылдың 26 ақпаны, Николаифельд, Языково, Оңтүстік Ресей – 1909 жылдың 31 тамызы, Ной Шёнвизе, Хортица елді мекені, Оңтүстік Ресей) үйленді. Ол Абрахам Вилердің (1841 жылдың 23 қаңтары – 1907 жылдың 31 қаңтары) және Хелена (Лепп) Вилердің (1848 жылдың 14 қаңтары – 1911 жылдың 29 мамыры) қызы болды. Иоганн мен Катаринаның сегіз баласы болды: Питер, Хелена, Аганета, Абрам, Иоганн, Кете, Генрих және Корнелий. Катаринаның қайтысынан кейін Иоганн 1911 жылдың 8 мамырында Чортицада Катарина Дайкке (өл. 1953 жылдың 21 желтоқсаны, Виннипег, Манитоба) екінші рет үйленді. Иоганн мен екінші әйелі Катаринадан Виктор және Эдуард есімді екі ұл дүниеге келді. Иоганн 1947 жылдың 25 мамырында Ванкуверде (Британдық Колумбия) қайтыс болды және Виннипегте, Манитобада жерленді. Чортица орталық мектебін бітіргеннен кейін ол бес жыл бойы ауылдық мектепте мұғалім болып жұмыс істеді. 1904 жылдан бастап Кронсвайде меннонит қауымында уағыздаушы, ал 1907 жылдан бастап 1923 жылы Канадаға көшіп келгенге дейін ақсақал болып қызмет етті, бірақ ол Шёнвизеде тұрды. 1928 жылы ол Виннипегте Шёнвизе (Бірінші меннониттер) шіркеуін құрды және 1939 жылы зейнетке шыққанға дейін оның ақсақалы болды. Классен өте көп өлең жазған жазушы. Дж.Х. Янцен оны «орыс-канадтық меннониттердің арасындағы ең өнімді және ең табиғи ақын» деп атайды. Ол былай деп қосады: «Ол көбінесе бар болған әуендер үшін жазады, сондықтан оның өлеңдері пайда болған сәтте-ақ әнге айналады. Оның барлық өлеңдерінен, тіпті ол көп ауырған болса да, таусылмас және жеңіске бұйырмас қуаныш сезіледі». Оның жарық көрген өлеңдер жинақтарына мыналар кіреді: Aehrenlese (Виннипег, жыл көрсетілмеген, 73 бет), Brocken (Виннипег, 1932, 32 бет), Dunkle Tage (Скотдейл, 1924?, 32 бет), Krümlein (Скотдейл, 1924?, 43 бет), Meine Garbe (Ванкувер, жыл көрсетілмеген, 102 бет), Nohoaksel (Яроу, 1946, 87 бет), Roggenbrot (Ванкувер, 1946, 134 бет), Wegeblumen (Скотдейл, 1924?, 52 бет), Der Zwillingsbruder von "Meine Garbe" (Ванкувер, жыл көрсетілмеген, 100 бет). Сонымен қатар ол 1923 жылғы көші-қон туралы эсселер жинағын да жариялады (Reiseskizzen über die Auswanderung im Jahre 1923) (Скотдейл, 1924?, 37 бет).

Johann Peter Klassen (1868–1947) was a Russian Mennonite poet and writer who emigrated to Canada in 1923 but wrote primarily in the German language. He was born 27 May 1868 (O. S. 15 May) in Neu Schönwiese near Alexandrovsk (Zaporizhia) Ukraine (then part of Russia), the third of four children of Peter Abram Klassen (22 October 1825 – 13 February 1905) and Aganetha (Schultz) Klassen (1 April 1832 – 7 December 1920). His father had four children from his first marriage to Anna Janzen (1828 1863). Johann was married first to Katharina Wieler (26 February 1870, in Nikolaifeld Yazykovo, South Russia – 31 August 1909, in Neu Schönwiese, Chortitza Settlement, South Russia) on 27 September 1891 in Franzfeld, Yazykovo, South Russia. She was the daughter of Abraham Wieler (23 January 1841 – 31 January 1907) and Helena (Lepp) Wieler (14 January 1848 – 29 May 1911). Johann and Katharina had eight children: Peter, Helena, Aganeta, Abram, Johann, Käthe, Heinrich, and Kornelius. After Katharina's death, Johann married for the second time on 8 May 1911 in Chortitza Chortitza Settlement to Katharina Dyck (d. 21 December 1953, in Winnipeg, Manitoba). Johann and his second wife Katharina had two sons, Victor and Eduard. Johann died in Vancouver, British Columbia on 25 May 1947 and is buried in Winnipeg, Manitoba. After completing the Chortitza Zentralschule, he served as village schoolteacher for five years. He served the Kronsweide Mennonite congregation as preacher from 1904 and as elder from 1907 until his immigration to Canada in 1923, though he lived in Schonwiese. In 1928 he founded the Schonwiese (First Mennonite) church in Winnipeg, serving as its elder until his retirement in 1939. Klassen was a rather prolific writer, chiefly of poems. J. H. Janzen calls him "the most productive and most natural of [the Russo Canadian Mennonite] poets." He adds, "he writes mostly for existing melodies, so his poems at the moment they appear are already songs An inexhaustible and unconquerable joy speaks out of all his poems , even though he has suffered much from an infirmity." His published booklets of poems include Aehrenlese (Winnipeg, n. d., 73 p.), Brocken (Winnipeg, 1932, 32 p.), Dunkle Tage (Scottdale, 1924? 32 p.), Krümlein (Scottdale, 1924? 43 p.), Meine Garbe (Vancouver, n. d., 102 p.), Nohoaksel (Yarrow, 1946, 87 p.), Roggenbrot (Vancouver, 1946, 134 p.), Wegeblumen (Scottdale, 1924? 52 p.), Der Zwillingsbruder von "Meine Garbe" (Vancouver, n. d., 100 p.). In addition he also published Reiseskizzen über die Auswanderung im Jahre 1923 (Scottdale, 1924? 37 p.).