Кіріспе

Сомерсет графтығындағы Йевил қаласының жанындағы ағылшын сарайы

Бримпто́н д’Эве́рси (немесе Бримпто́н Ха́ус) – Сомерсет графтығындағы Йевил қаласының жанында орналасқан, Англияның ең әдемі сарайы деп аталған I санаттағы мәдени ескерткіш. 1927 жылы британдық Country Life журналы оған үш мақала арнады, онда 50 жылдық сәулет өнері сардары болған Кристофер Хасси оны "ең үлкен әсер қалдырған және ағылшыл елдік өмір салтының ең көркем бейнесін беретін" деп атады. Оның мақалалары үйдің толыққанды сипаттамасы болып табылады және ол алты отбасыға тиесілі болған: Д’Эверсилер, Стоуртондықтар, Сиденхэмдер, Фандар, Уикстер (1992–2008 жж.) және Глоссоптар (2008 жылдан бері).

Тарих

Құрылысы шамамен 1220 жылы Д'Эверси отбасы бастаған және 18 ғасырға дейін ақырындап жалғасқан. 750 жыл бойы ол көпке танылмады және жазылған деректер аз болды. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін бірнеше жыл бойында ұлдар мектебі орналасқан, содан кейін иелері оны жеке үй ретінде қайтарып алды. Қазір де ол осылай болып қалыпты, бірақ кейде түсірілімдерге немесе мерекелік шараларға жалданады. Ғимараттар кешеніне төбежай, оның сарайлары және қосалқы ғимараттары, шіркеу және дін қызметкерінің үйі деп аталатын жұмбақ ғимарат кіреді. 1220 мен 1325 жылдар аралығында салынған алғашқы Д'Эверси төбежайынан көп нәрсе қалмаған, өйткені қазіргі үй сол жерде бой көтерген. Бримптон д'Эверси 1086 жылғы "Domesday Book" кітабында "Брунетон" деп тіркелген, бұл "қоңыр қоршау" дегенді білдіреді (ескі ағылшын тіліндегі "brun" және "tun" сөздерінен). Бримптон ауылы тарихындағы кез келген уақыттан қазіргіге қарағанда үлкен. 20 ғасырға дейін ол ауыл деп санауға шамасы келмейтін, 14 ғасырда көбінесе тасталып қалған. Ондағы бірнеше шағын үйлер оқшауланған төбежайға апаратын жол бойында шашырап жатыр, олардың кейбіреулерін Книффтің суретінен көруге болады. Бүгінде Бримптон деп аталатын жаңа қалалық аймақ Йеуил қаласының шеткі аймағы болып табылады және үйдің тыныштығына қол сұғып жатыр. Сомерсет және оған іргелес Дорсет аймақтарында Бримптон д'Эверси сияқты көптеген үйлерде жергілікті сәулетшілер мен шеберлер салған әртүрлі сәулеттік стильдегі қанаттар бар. Олардың иелерінің көпшілігі бір жолмен немесе екінші жолмен туыс болған, және олардың арасында бәсеке күшті болған. Соның салдарынан әртүрлі үйлердің қанаттары бір-біріне ұқсас болуы мүмкін, оларды сәулетші емес, бір шебер салған, Рим сияқты алыс елдерден келген шебер сәулетшілердің суреттерін пайдаланған. Бұл әсіресе 17 ғасырдан бастап кеңінен таралған. Бримптон д'Эверсидің әртүрлі иелері Престон Плюкнеттен Стуртон отбасымен, Хинтон үйінен Пулетт отбасымен, Монтакут үйінен Фелипс отбасымен және Мелбери үйінен Стрэнгвей отбасымен байланысты болған. "Аудандық" отбасылар туыс болмаса да, көбінесе жақын достар болған, сондықтан сәулеттік идеялармен қатар жергілікті әңгімелер де олардың арасындағы жиі сапарларда алмасылған. 17 ғасырға дейін сәулетшінің кәсібі белгісіз болған, сэр Джон Саммерсон атап көрсеткендей: барлық үйлерді жергілікті шеберлер өздерінің тапсырыс берушілерінің идеяларына сәйкес салған. Иниго Джонс, ағылшын сәулетінің алғашқы танымал шеберлерінің бірі, ағылшын сәулетіне палладиандық стильді енгізді: оның 1619 жылғы Уайтхоллдағы банкет залы стандартты белгіледі және көп көшірілді. 1630 жылдары оның идеялары Сомерсетке дейін жетті. Бай отбасыларда әдетте Парламент мүшесі болған, немесе Илчестер графтарының жағдайында, отбасы басшысы Лондон үйін ұстаған. Осы провинциялық қоғамның саяхаттап жүретін мүшелері Сомерсетке және ауыл үйлеріне жаңа сәулеттік идеялармен оралып қайтқан. Кейде бай отбасылар Джон Вебб сияқты белгілі сәулетшілерді, Джонстың күйеу баласын жалдаған. Сомерсетте туған Вебб Лондонға көшіп барды, бірақ космополиттік табысынан кейін Дорсетте Кингстон Лейсиде жұмыс істеді. Бұл үйді Банкс отбасы Граждандық соғыста Кромвель әскерлері қиратқан Корф замкасының орнына салған. Көршілес Уилтширдегі Уилтон-хауста Иниго Джонстың өзі дизайнына үлкен үлес қосқан деп есептеледі. Сомерсет практикасына енгізілгеннен кейін, сәулет өнерінің жаңа жанрларын жергілікті суретшілер мен тас шеберлері түсіндіріп, оларды жергілікті ақсүйектердің ескі үйлеріне жиі кездейсоқ қолданған. Осылайша Бримптон д'Эверси және оның көршілері ақырындап дамып жетілді.

Сәулет бағасы

1434 жылдан бастап 250 жыл бойы Сиденхэм отбасы Бримптон д'Эверсиді қазіргі күйінде ақырындап жасады. Әр буын үйді өз қалауынша немесе сол кездегі сәндік үлгіге сәйкес кеңейтіп, өзгертіп келді. 40 метрлік (130 фут) батыс фасады (беттің жоғарғы бөлігінде көрсетілген) Тюдор дәуірінің соңында салынған. Есіктің екі жағындағы екі үлкен терезе екі қабатты биіктіктегі Үлкен залға жарық береді, ол жаңа батыс фасадының арқасында айтарлықтай кеңейтілді. Үлкен залға іргелес жатқан солтүстік қанатта үйдің құрылысшысы Джон Сиденхэмнің жеке бөлмелері орналасқан болуы мүмкін. Үйдің архитектурасы 400 жылдан астам уақыт бойы оның сыртқы келбетіне әсер еткен адамдардың сан алуандығындай әртүрлі. Ол толығымен Йеувилге жақын орналасқан бірнеше ауылдардың ғимараттарында ғана кездесетін жергілікті, алтын сары түсті хомстон тасынан салынған. Иеліктің алғашқы жылдарында Сиденхэмдер оны д'Эверси ұрпақтарынан сатып алғандағы қалпына қанағаттанғандай көрінеді. Алайда, 15 ғасырдың ортасынан бастап ағылшын үй архитектурасында кеңінен тараған жеке өмір мен жайлылыққа қатысты ұғымдар, егер тек үйдің бастығының отбасы үшін болса да, қолданыла бастады. Бұл 1460 жылы Бримптон д'Эверсиде Сиденхэмдер жасаған алғашқы ірі құрылыс жұмыстарында көрініс тапты.

1460-шы қанаты

Бұл түпнұсқа д'Эверси үйінің алғашқы кеңейтілуі, бәлкім, қазіргі баспалдақ залының орнында ("K" жоспарында көрсетілгендей), 1460 жылы Сиденхэмдер оңтүстік-батыс бөлімін ("B" жоспарында көрсетілгендей) салған кезде болды. Бұл үйдің залдағыдан басқа алғашқы қабылдау бөлмелерін қамтыды, олар үй иесі мен оның отбасы үшін күн бөлмесі және демалыс немесе жеке бөлмелерден тұрды. Осыған дейін бүкіл шаңырақ бірге тұрып, бірге тамақтанатын. Бұл қанатта көптеген өзгерістер болды, 17 ғасырда оңтүстік қанат салынған кезде жаңа терезелермен жабдықталды. Дегенмен, ол өзінің бастапқы жартас тәрізді тік бұрыштардан жасалған қоршауларын сақтап қалды, олар оның ескілігін көрсетеді, сондай-ақ терезелердің орналасуындағы шамалы дұрыс еместік, жақын орналасқан, кейінірек салынған оңтүстік қанаттың мінсіз симметриясымен салыстырғанда байқалады.

Діни қызметкердің үйі

15 ғасырдың соңында ертеректе тұрған, дербес құрылыс (жоспарда "Е" деп белгіленген) жақсартудан өтті; ол сарайды, тіпті үйдің бір бөлігі сияқты, қанаттап қоршап тұр. Оның пайда болуы мен мақсаты ұзақ жылдар бойы даулы болды. Бұл Д’Эверси әулеті салған деп есептелетін шағын шіркеу болуы мүмкін. Дін қызметкерінің үйі деп аталғанымен, кіреберісі шіркеуге емес, 15 ғасырлық үйдің бұрынғы алаңына қарап тұр. Бір дерек бойынша, «бұл бастапқыда қызметшілер мен қонақтарға арналған жатақ болған болуы мүмкін». Оның бастапқы мақсаты қандай болса да, 1434 жылы Джон Сиденхэмге үйленген Джоан Стоуртон оны жесірлер үйі ретінде қайта жасатқан, өйткені ол өзінің ұлы өліміне дейін қайтысатынын білмеген, соның арқасында өмірінің соңына дейін басты үйінде қалуға мүмкіндік алған. Бұл ғимарат – екі қабаттан тұратын, тіктөртбұрышты құрылысы бар, ортағасырлық шағын ауыл үйінің сирек кездесетін мысалы. Жоғарғы қабатында зал, күнге шомылатын бөлме және жатын бөлме орналасқан, ал төменгі қабатындағы қызметшілерге жоғарғы қабатқа тікелей өтуге мүмкіндік болмаған, мұнарадағы спиральді баспалдақ арқылы ғана қол жеткізуге болады. Әрине, мәдениетті адамға арналған бұл үйде екі дәретхана түрінде ерекше жақсы санитарлық жағдайлар болған; ағаш құбырлары 20 ғасырдың басында да сақталған. Дәретханалардың осы жерде шіркеуге қарап орналасуы, бұл үйдің артқы жағы екенін көрсетеді; егер бұл шынымен дін қызметкерінің үйі болса, мұндай орналасқан жағдай болмас еді. 17 ғасырда жоғарғы қабаттағы басты бөлмесіне әшекейлі гипстен жасалған төбе қойылған. Жоғарғы қабатта көк сазды әктас және қызыл кірпіштен жасалған римдік мозаикалық едендер бар. Бұл 1923 жылы Ралег Радфорд Йевилдегі Вестленд жолының жанындағы ғимараттан қазып шығарған.

Солтүстік немесе Генрих VIII қанаты

Үйге келесі үлкен қосымша – солтүстік қанат ("C" жоспарда көрсетілген). Оның мұнарасы, оюлы терезелері және сыртқы мүсіндік безендірулері оны дерлік шағын ауылдық үйге айналдырады. Бұл қанат 1520 жылы салынғалы бері көбінесе өзгеріссіз қалпында сақталған. Джон Сиденхэм үй тапсырылғаннан кейін оны жеке тұрғын үй ретінде сақтап қалуды қалаған. Ол әр қабатында бір бөлмеден бар үш қабатты үй салды, оған жеке сыртқы кіреберісі мен баспалдақ мұнарасы болды – үйдің ішіндегі үй. Сәулет тұрғысынан алғанда, ол сол кезде өте заманауи болған болуы керек. Фасады елтаңбалармен және геометриялық өрнектермен бай безендірілген. Шатыр жиегі тіктеп салынған, қамалдар қорғаныс мақсатында емес, әсемдеу үшін жасалған. Жоғарғы екі қабатта үлкен оюлы терезелер бар; олардың арасында Генрих VIII патшаның мүсінделген елтаңбасы орналасқан. Сиденхэмдерге бұл елтаңбаны көрсетуге рұқсат етілді, себебі олардың Стуртон әулетімен байланысы бар еді, ал ол әулет патшалық қанмен туыстық байланыста екенін мәлімдеген. Сондықтан үйдің бұл бөлігі кейде Генрих VIII қанаты деп аталады, бірақ король ешқашан мұнда келген емес. Үйдің әртүрлі қанаттарының ішінде, осы солтүстік қанат ең жетілген архитектуралық шешімдерге ие, заманауи Тюдор сәулетінің ең соңғы үлгілерін және сән-салтанатын көрсетеді.

Батыс майдан

Батыс қасбеттің орталық бөлігінде бірінші қабатта зал орналасқан (жоспарда "А" деп белгіленген); залдың артқы бөлігі, 1450 жылы Сиденхемдер қайта жаңартып салған бастапқы, кішкентай д'Эверси үйінің үлкен залы болған деседі. Бірақ, үлкен зал 16 ғасырдың соңында батыс қасбеті ("F" жоспарында) салынғанға дейін қазіргі өлшеміне жеткен жоқ. Жаңа қасбет бұрынғыдан әлдеқайда ілгері шығып тұрғандықтан, солтүстік қанаттың ескі мұнарасы көзден жасырынды, өйткені оның үштен екі бөлігі кеңейтілген залға сіңіп кетті. Батыс қасбетінің екі жағында басты кіреберістің екі жағынан екі үлкен, терезелі, екі қабатты терезелер орналасқан. 1722 жылы қазіргі әйнектелген, готикалық стильдегі қамалданған кіреберіс ("G" жоспарында) қосылды, сол кезде бұрынғы 15 ғасырлық кіреберіс баққа көшіріліп, қосымша қабат салынды және сағат мұнарасына ("H" жоспарында) айналдырылды. Залдағы орталық ашық отын, мұржасы бар каминмен алмастырды, соның арқасында залдың үстіне екінші қабатты орналастыру мүмкін болды.

Ас үйдің қанаты

Келесі маңызды қосымша, әлі де 16 ғасырда, ас үй блогы ("O" жоспарда), үлкен пропорцияларымен және баррельді күмбезді шатырымен қызығушылық тудырады, бұл ас үйден гөрі бастапқыда қарапайым емес қызмет атқарғанын көрсетеді. Ас үй екі деңгейлі, жоғарғы деңгейге төменгі деңгейден әр жағынан қысқа баспалдақтармен көтерілуге болады, бірақ кеңістік ешқашан бөлінгендей көрінбейді. Ас үйдің пешінен (жоспарда O мен K аралығында оң жақта) спиральді баспалдақпен және шаңырақпен жабдықталған мұнара шығады. Бұл бастапқыда үйдің жоғарғы қабатына екінші кіреберіс болған, бірақ қазір Палладиан стиліндегі оңтүстік қанатпен алмастырылған. Ас үйден тағы бір қанат ("P" жоспарда) созылады, оның құрылыс мерзімі нақты белгісіз (бірақ 1690 жылдан кешікпеген). Бұл әрқашан "Ферма үйі" деп аталған және үй шаруашылығының басшысының отбасы мұнда тұрған. Бұл, мүмкін, қосымша немесе шаруашылық қанат ретінде, тіпті толық аяқталмаған ірі жобаның бір бөлігі ретінде жоспарланған болуы мүмкін.

Оңтүстік фронт және қанаты

Оңтүстік қанат, соңғы кезде үйге қазіргі келбетін берген, үйдің қалған бөлігінен гөрі нашар құжатталған. Қанаттың нақты құрылыс мерзімі туралы пікірлер 1670 және 1680 жылдар аралығында (“L” жоспарында көрсетілгендей) бөлінеді, ал кейбіреулер оның құрылысы 1636 жылы немесе 1660 жылғы жаңарудың алғашқы жылдары басталғанын айтады. Қанаттың мерзімін анықтау сәулетшіні анықтау үшін өте маңызды: егер оңтүстік қанат 1630-шы жылдарға дейін салынған деп есептелсе, оны көбінесе Иниго Джонс салған деп есептеген – көптеген ағылшын үйлері осыны мәлімдейді, кейбіреулері, мысалы Уилтон үйі, басқаларына қарағанда осы талапқа көбірек сәйкес келеді. 1927 жылы Кристофер Хасси оңтүстік қанат 1680 жылы аяқталғаны, ал Джонс бұл кезде 20 жыл бұрын қайтыс болғаны туралы болжамға негізделген мифті жоққа шығарғанша, бұл пікір басым болды. Джонстың құжатталған жұмысы мен Бримптон д'Эверси арасындағы ең айқын ұқсастық – үшбұрышты және сегменттік терезе қаптамаларын қолдану, бірақ Джонс бұл мотивті тек пиано нобиле қабатының терезелерін бөліп көрсету үшін қолданған. Бримптон д'Эверсидегі пиано нобиле ерекшелігі – ол бірінші қабатта орналасқан. Патшалық отбасы мен аристократияның жоғарғы эшелондары үшін жобалар жасаған шебер сәулетшінің мұндай орналасқан жерді қарастыруы күмәнді. Джонстың стиліне тән, бірақ сол кездегі кең таралған ерекшелік – бұл жасыратын шатырлы шатырдың үстінде орналасқан балюстрадалық парапет. Алайда, Джонстың сарайды жобалауға қатысы болмағанын көрсететін ең маңызды сәулеттік белгілер қарапайым: Бримптон д'Эверсидің сәулетшісі фасадна 10 бөлім берді, яғни терезелер сегменттік қаптамамен басталып, үшбұрышты қаптамамен аяқталады, және ешбір шебер сәулетші мұндай теңгерімсіздікке жол бермес еді. Соңында, үйдің 10 бөлімі болғандықтан, оның орталық осі жоқ: бұл сәулеттік кемшілік емес, бірақ оңтүстік фасадының ортасында назар аударатын нүкте бар: ғимарат салынғаннан бері сонда орналасқан суағар трубасы. Дәлелдер оңтүстік фасадының шабыттанып, сэр Джон Постхумус Сиденхэмнің әйелінің балалық шағындағы үйі, Хинтон-Сент-Джордждағы Хинтон Хаусынан алынғанын көрсетеді, ол 1638 жылы салынған. Бұл екі үй Лонг Эштон үйімен бірге, 1611 жылы Лондонда бес томдық нұсқада жарық көрген Серлионың сәулет туралы трактатының суреттеріне сүйене отырып, жұмыс істеген жергілікті сәулетшілер мен тас шеберлерінің отбасымен жобаланып, салынған болуы мүмкін.

Барокко стиліне тән мемлекеттік пәтерлер

Архитектор кім болса да, жаңа оңтүстік қанаты Бримптон д'Эверсиді елдік үйден салтанатты үйге айналдыруды мақсат еткен. Он қабаттан тұратын екі қабатты ғимараттың бірінші қабатында үйдің ең әдемі және сәнді безендірілген бөлмелері орналасқан. Мемлекеттік пәтерлер деп аталатын бұл бөлмелер, шамамен 1720 жылға дейін салынған үйлердегідей, маңызды қонақтарды орналастыру үшін белгілі бір ретпен құрылған. Барлық бөлмелері бір осқа орналасқан үлкен жатын бөлмелер жиынтығы, үлкен екі есік арқылы байланысып, енфилада құрады. Бірінші, ең үлкен және сәнді бөлме, салон деп аталды, ол келуші билік өкілінің үйдің барлық мүшелерін қабылдауы үшін арналған еді, олардың барлығына осы бөлмеге кіруге рұқсат етілді. Содан кейін, салоннан сәл кем сәнді, үлкен отыру бөлмесі келеді; мұнда қонақ адамдарды салонға қарағанда жеке қабылдайтын еді. Келесі бөлме де осы үлгіні ұстанды, енфилада бойымен әр кеңістік жеке және жабық бола түсті. Соңғы және ең жеке бөлме – мемлекеттік жатын бөлмесі: одан кейін қызметшілерге арналған екі кішкентай шкаф және жеке гигиеналық процедуралар үшін бөлмелер орналасқан. Мұндай барокко стиліндегі пәтерлер үлгісі бүкіл Англиядағы ірі үйлерде кездеседі. Бленхейм сарайы сияқты ең ірілерінде салонның екі жағынан екі мұндай люкс болуы мүмкін еді, бірақ Бримптон д'Эверси мұндай салтанатты үй емес еді. Оған мемлекеттік пәтерлер жиынтығының қажеттілігінің себебі әлі анықталған жоқ. Көптеген жағдайда бұл королева Аннаның жоспарланған сапары деп есептеледі, бірақ ол таққа отырған кезде олар кем дегенде он жыл бұрын салынған еді, және ол ешқашан мұндай сапар жасаған жоқ. Мемлекеттік жатын бөлмесі 1956 жылға дейін өз орнында қалды, бірақ ешбір монарх онда ұйықтаған емес. 1720 жылға таман мұндай мемлекеттік бөлмелер көнеріп, көбінесе жалпы және жиі пайдалану үшін қайта жабдықталды. Бримптон д'Эверсиде салон – Қонақ бөлмесіне, одан кейінгі бөлме – Емен немесе Кішкентай Қонақ бөлмесіне, ал келесі бөлме – Асханаға айналды. Тек мемлекеттік жатын бөлмесі ғана өз сәнін сақтап, құрметті, бірақ патша емес қонақтардың ұйықтауына арналды. Бримптон д'Эверсиде бұл билеушілер емес, талантты крикетшілер болуы ықтимал.

XIX ғасырдағы шығармалар

XIX ғасырдың ортасында Бримптон д'Эверсиде Уэстморлендтің 10-шы графы Джон Фэйннің қызы, үлкен және сәнді үй шаруашылығына мұқтаж емес, қарапайым жағдайдағы жалғыз ханым Лэди Джорджина Фэйн тұрды. Көптеген тарихи үйлерге ойсыздықпен қосылғандай Викториялық қанаттар бұл үйге қосылмады. Лэди Джорджиана бақшаны және үй маңындағы жерді жақсартумен айналысты. Ол батыс фасадының алдындағы алаңды қоршап тұрған қабырғаларға балюстрада қосты; балюстрадамен аяқталған қабырғалар дін қызметкерінің үйін, оңтүстік жағындағы шіркеу қорытын, солтүстік жағындағы сағат мұнарасын және шаруашылық ғимараттарын байланыстырады. Бұл Бримптон д'Эверсиден гөрі ірі үйлерде "құрмет алаңы" деп аталатын кеңістік құруға әкелді. Үлкен қақпа арқылы кіретін қақпа бағаналары (беттің жоғарғы жағындағы суретті қараңыз), газон мен ағылшын стиліндегі гүлзарлармен жұмсатылып, ресмилігі азайтылған. Оңтүстік жаққа қараған кең шағыл терраса да осы кезде, оны көзге көрінетін үлкен көлмен бірге салынды. 19 ғасырдан бері үйге қажетті жөндеу жұмыстарынан және заманауи су құбыры мен электр желісінен басқа ештеңе қосылмады. 1961 жылдан бері Англия мұрасы бұл ғимаратты I санаттағы ескерткіш ретінде таныды.

Д'Эверсилер

Д'Эверси отбасы іргелес орналасқан шіркеуді салуға жауапты болды. Кристофер Хасси Сэр Питер 1325 жылы қайтыс болды деп санайды, сол кезде мүлік "жанында бақшалар мен қосымша құрылыстар бар маңызды үй" деп сипатталған. Ол кезде ауылда 17 шағын шаруа және үш жалға берілген шаруа болған. Сэр Питердің әйелі осы жерде тұрды, ал ол қайтыс болғаннан кейін мүлік Гламорган отбасына өтті, себебі д'Эверсидің қызы Амис Джон де Гламорганға үйленді. Кейіннен ол Wynford отбасына белгісіз жолмен өткен сияқты, олар туралы тек қана есімдері жазылған. 1343 жылы мүлік "бірнеше алма ағаштары отырғызылған бақпен бірге, шамамен екі акр жерді алып жатқан, жақсы салынған үй" деп тіркелген. Тізімде тағы қырық үй шаруасы бар екені көрсетілген, олардың барлығы "ауылдың ұстасы, малшы немесе үй қызметшісі" ретінде өздерінің феодалына қызмет етуге міндетті болған. Бұл ауылдың 20 ғасырдың соңына дейінгі ең жоғары халқы болды.

Сиденхэмдер

1430 жылы даулы титулдар бойынша сот таласынан кейін Уинфордтар 1419, 1420, 1421 жылғы желтоқсан, 1423, 1426, 1429 және 1435 жылдары Сомерсеттен 7 рет парламент депутаты болған Джон Стуртонға (1438 жылы қайтыс болды) меншіктің құқығын сатты. Стуртон оны 1434 жылы Сомерсеттегі Комб Сиденхемнің депутаты Джон Сиденхемге үйленген екінші қызы Джоан Стуртонға (оның үш қызының бірі және мұрагерлерінің бірі) қалыңдық ретінде берді. Сиденхэм әулеті Бриджуотер, Сомерсет маңындағы Сиденхэм поместьесінде пайда болды және бір кезде Англиядағы ең ірі жер иелері болған, бірақ олардың байлығы әр буынмен өзгеретін секілді. Алайда, Бримптон Д’Эверси сол кезде отбасының негізгі резиденциясы болған жоқ. 1534 жылы Джон Сиденхэм үйді ұлына, сондай-ақ Джонға берді – алдымен ол кейінірек келу үшін жеке жатақханасы болу үшін солтүстік қанатты салдырды. Жаңа иесі Иоанн III өзінің көптеген балаларына мүлік қалдырған ірі жер иесі болды. Тұңғыш ұлдың болмауы Сиденхэмдердің құлдырауына себеп болды. Иоанн III-нің ізбасары Иоанн IV (1585 жылы қайтыс болды) және оның ұлы Иоанн V (1625 жылы қайтыс болды) ата-бабаларына қарағанда әлдеқайда кедей болды және үйді жалғыз тұрғын үйі ретінде пайдаланды, нәтижесінде салыстырмалы жағдайына қарамастан, олар үйге көп қосты. Иоанн IV залды кеңейтіп, қазіргі батыс фасадын салдырды, ал Иоанн V үлкен ас үй блогын салдырды. Сэр Джон Постхумус Сиденхэм («Постхумус», өйткені әкесі қайтыс болғаннан кейін дүниеге келген) 17 ғасырда оңтүстік қанатты салдырды. Ол Сер Амиас Паулеттің ұрпағы және Сомерсеттегі ең көне және ең танымал отбасылардың бірінің мүшесі Элизабет Пулетке үйленді. Пулеттер Хинтон Сент-Джордждағы жақын жердегі Хинтон Хаусында тұрды. Сэр Джон 1696 жылы қайтыс болды, үйдің мемлекеттік бөлмелерін салып, отбасының бұрынғы байлығын қатты азайтып жіберді. Сэр Джонның орнын ұлы Филип иеленді, ол әлсіз және ысырапшыл болды, сонымен қатар Сомерсеттен парламент депутаты болды. Ол кезде парламент мүшелігі – қымбат, бай адамның кәсібі еді және Сиденхэмдердің ақшасы таусылып бара жатты. 1697 жылы Филип Сиденхэм мүлікті 16 000 – 20 000 фунт стерлингке сатуға тырысты. Егер сатып алушы табылмайтын болса, Сиденхэм мүлікті Томас Пенниге, Сомерсеттің салықтарын патша үшін жинаған Сомерсеттің бас қабылдаушысына кепілге берді. Пенни сарайға бірнеше өзгерістер енгізді: ол оңтүстік фасадына қоршалған және шыныланған портик қосты, ал бұрынғы портикті баққа көшірді, онда ол сағат мұнарасына айналды. Сондай-ақ ол діни қызметкер үйіне жаңа кіреберіс жасады. Пенни содан кейін өзінің бақытына соққы алды: ол жинаған салықтарды Корольге беруде өте бейтарап екені анықталды және қызметтен босатылды. Ол 1730 жылы қайтыс болды және мүлікке ешқандай жұмыс істемеді. Үй мен мүлік 1731 жылы аукционға қойылып, 15 492,10 фунт стерлингке сатылды.

Фандар

Жаңа иесі – адвокат және парламент мүшесі Фрэнсис Фэйн болды. Фандар мемлекеттік бөлмелердің ішкі әрлеуін аяқтады, бірақ одан басқа олар құрылымдық өзгерістерге қарағанда ерекше болмыстарымен көзге түседі. Фрэнсис Фэйн Бримптон д'Эверсиде 26 жыл тұрды, содан кейін оны ағасы Томасқа мұра етіп қалдырды, ол Вестморлендтің 8-ші графы атанды. Осылайша, үй екінші реттік резиденцияға айналып, Джонның 10-шы графқа дейінгі кезеңде көбінесе бос тұрды. Бұл махаббатқа құштар саяхатшы өзінің екінші әйелі ретінде хирург Ричард Сондерс Хактың қызы Джейн Сондерсті алды, ол өте ерекше болғандықтан Чарльз Фокс оны «әлдеқайда ақылсыз емес, бірақ оған соншалықты жақын болған ешкім жоқ» деп сипаттады. Графиня консервативті қоғамды таң қалдырып, күйеуінен ажырасып, қызы леди Джорджиана Фэйнді өзімен бірге алып кетті. Осы ерекше әйелдер Бримптон д'Эверсиде үй салды. Графиня бүгінге дейін сақталған классикалық каминдерді орнатуға және 1950 жылдардың соңында үлкен саудада таратылмаған жиһаз бен өнер коллекциясын жинауға жауапты болды. Анасы сияқты жанға жақын Леди Джорджиана Фэйн Лорд Палмерстонның неке ұсынысынан бас тарды, оның орнына Веллингтон герцогымен қарым-қатынас жасауды жөн көрді. «Темір герцогпен» болған қарым-қатынасы оның ең басты жетістігі болып саналады. Веллингтонның досы миссис Арбутноттың туысы Леди Джорджиана да герцогтің жақын досы болды; алайда, кейінірек ол герцогтің оған үйленуге берген уәдесін бұзғанын мәлімдеді. Ол кезде бұл құқық бұзушылық болып саналды; сондай-ақ ол герцогтің өзіне жазған махаббат хаттарын жариялаумен қорқытты. Сол кездегі қатаң викториялық стандарттар бойынша бұл ұлттық дауға айналуы мүмкін еді. Бұл оқиға «жасырын қалды», бірақ Веллингтон герцогының Леди Джорджиананың анасына жазған хатында ол «қызын күнделікті жала жабу хаттарымен мазалауын тоқтатуға шақыруда». Сондай-ақ, Леди Джорджиана жас болашақ Веллингтон герцогының ұсынысынан бас тартты, себебі ол қарапайым сарбазға үйленгісі келмеді. Осы оқиғаның тағы бір нұсқасы бойынша, Леди Джорджиананың әкесі, Вестморлендтің 10-шы графы, қызының перспективасы шектеулі сарбазға үйленуіне тыйым салған. Алайда, бұл екі оқиға да шындыққа жатпауы мүмкін, өйткені Леди Джорджиана оны «үлкен адам» болғанға дейін танымаған. Ол 1801 жылы дүниеге келді; Веллингтон (содан кейін сэр Артур Уэлсли) 1806 жылы үйленді және 1814 жылы герцог атанды. Оның әйелі 1831 жылы қайтыс болды. Кейін Леди Джорджиана оның артынан ілесе бастады. Графиня 1857 жылдың 26 наурызында қайтыс болды. Леди Джорджиана Бримптонның жалғыз иесі ретінде өмір сүрді: оның солтүстік қанаттағы жатын бөлмесі 20-ғасырға дейін оның атымен аталып келді. Ол үйді көп өзгертпеді, бірақ бақтағы үлкен тоғанды жасауға және жерді жақсартуға жауапты болды. Ол 1874 жылдың 4 желтоқсанында қайтыс болды, ауыр қарызға батқан мүліктің иесін өзінің жүрекжары Спенсер Понсонбиге, Бессбороның 4-ші графының кіші ұлына қалдырды.

Понсонби-Фендер

Спенсер Понсонби сол кезде ағасы Фредерикпен бірге Ирландияда болған, сотқа шақырудан қашып, алдымен телеграмманы ағасына арналған деп ойлап, мұра туралы хабарламаны алудан бас тартты. Осы отбасында бейшаралық жиі кездесетін сияқты: леди Кэролайн Лэмб оның тәтесі болды. Фэйн отбасының аңызында және көптеген анықтамалық кітаптарда екі бауырдың британдық соттарға және қарызға батқан мүлікке кімнің қайтып келуін шешу үшін карта тартқандығы айтылады. Спенсер Понсонби төменгі картаны таңдап, мұрасын алу үшін оралды: ол Бримптон д'Эверсиді көріп, оны кез келген бағамен сақтап қалуға ант берді. Аңыздың шындығы қандай болса да, Спенсер Понсонби, енді Спенсер Понсонби Фэйн деп аталған (леди Джорджиана Фэйннің соңғы тілегіне сәйкес), британдық элитаның бірі болды, бір кезде лорд Палмерстонның жеке хатшысы, ал кейін король Эдуард VII тұсында Букингем сарайының басқарушысы болды. Дегенмен, оның бірінші махаббаты крикет болды, одан он бір балаға әке болды. Сэр Спенсер Понсонби Фэйн арқылы Бримптон д'Эверси крикетке құмар адамдардың кездесу орнына айналды. Онда өз крикет алаңы болды, онда үлкен үй иелері жергілікті және қонақ командаларымен ойнады. Әр жылы крикетке арналған үй кештері өткізілді, бұл дәстүр сэр Спенсердің қайтысынан кейін де, тіпті 1950 жылдарға дейін сақталды. МКК қазынашысы ретінде сэр Спенсер Лордс павильонының іргетасын салды. Ол Кентерберидегі «Олд Стейджерс» клубын және ең ерекшесі – әртүрлі аристократтар мен Виктория және Эдуард дәуірлерінің белгілі тұлғаларынан құралған, саяхаттайтын крикет клубы «I Zingari»-ді құрды. Сэр Спенсердің Бримптонға иелік ету кезеңінде үй мен мүлік сақталды, бірақ төмен салықтар мен ауыл шаруашылығының жалға алу ақысының арқасында ғана аман қалды. Фэйн отбасының бұл тармағы ешқашан бай болған емес, ал Бірінші дүниежүзілік соғыс Бримптон д'Эверсиге ғана емес, бүкіл Ұлыбританиядағы ауылдық үйлерге де үлкен өзгерістер әкелді. Спенсер Понсонби Фэйн 1915 жылы қайтыс болды, мүлкін үлкен ұлы Джонға қалдырды, ол мұрагерлік алғаннан кейін бір жыл өткен соң қайтыс болды, мүлкін ұлы Ричардқа қалдырды. Ричард Понсонби Фэйн эстетикалық ойлы, сонымен қатар денсаулығы нашар адам болды. Ол үйленбегендіктен, жылдың көп бөлігін Жапонияда өткізуді жөн көрді, ол туралы бірнеше кітаптар мен мақалалар жариялады. 1937 жылы қайтыс болғанға дейін ол әр жазда бірнеше аптаға Англияға және Бримптон д'Эверсиге крикетті көру үшін оралып тұрды. Оның ұзақ уақыт болмауы кезінде үйді оның әпкесі Вайолет және оның күйеуі, Үндістанның Кливтің ұрпағы капитан Эдвард Клив басқарды. Келесі иесі Вайолет Клайв «Англияның батысында хоккей ойнаған, Леандер клубында қайық шалған, шебер ағаш өңдеуші және бау-бақшаға құштар ерекше әйел» деп сипатталды. Ол жақын маңдағы Шығыс Ламбрук қожалығындағы ықпалды жазушы Марджери Фиштің бағбандық серігі болды. Лондонға жыл сайынғы бір күндік сапардан басқа Челси гүл шоуына және Ирландиядағы балық аулау үйіндегі қысқа жылдық демалысқа шығып, ол Бримптон д'Эверсиден сирек кететін, күндерін Гертруда Джекилл стилінде бау-бақшамен айналысуға арнаған. Бұл тыныш өмір отбасының қаржылық жағдайына өте қолайлы болды, өйткені 1955 жылы қайтыс болғанда оның жалғыз ұлы және мұрагері Николас Клайв Понсонби Фэйн үйдің барлық мүлкін сатуға мәжбүр болды. Бұл үлкен көркем өнер мен антиквариаттар коллекциясын Вестморленд графесі мен леди Джорджиана Фэйн жинаған. Сатудан кейін Клайв Понсонби Фэйн отбасы жақын маңдағы ескі пасторханаға көшіп кетті.

Весткрофт дайындық мектебі

1939 жылдан 1940 жылға дейін Весткрофт дайындық мектебі Солтүстік Лондондағы Криклвудтан эвакуацияланып, Бримптонға көшірілген.

Құралды сату, 1956 жыл

Үйдің ішкі заттары 1956 жылдың 26 қарашасынан 1 желтоқсанына дейінгі бес күн ішінде үйдің сыртында орнатылған шатыр астында аукцион арқылы сатылды. Лондондық аукциондық үй John D Wood & Co. бұл заттарды кеңінен, бірақ сәл ескіше стильде сипаттады: "16, 17 және 18 ғасырларға тән қызықты үлгілер, Джордж II орындықтарының әсем жинағы, королева Анна мен Чиппендейл айналары, шкафтар, сандықтар, үстелдер, буфеттер, орындықтар жинағы, сағаттар, Якоб стиліндегі кестелер, француздық комодтар, витриналар, үстелдер, сондай-ақ көптеген ескі суреттер мен кітаптардан тұратын кітапхана". Шындығында, бұл коллекцияда ұлттық маңызы бар заттар да болды, бірақ 1950-жылдар британдық ауылдық үйлерді бұзу және тарату дәуірі болды, мұндай сатулар осы заманда жиі кездесетін. Бұл 1974 жылғы "Ауылдық үйлердің бұзылуы" көрмесінде де көрсетілген. "Ескі шеберлер" деп аталған 909 суреттің ішінде Томас Лоуренстің туындылары да болды, оның ішінде Джордж IV-нің мемлекеттік портреті және Вестморленд графының 10-шы графының портреті бар еді, бұл графтың әйелі оны толығымен ұмытпағанын көрсетеді. Сатуға сонымен қатар Кнеллер, Ромни, Лели, Снайдерс және кем дегенде он туындысы Ван Дейкке жатқызылған суреттер қосылды. Суреттермен бірге Тюдор, Чиппендейл, Шератон және Людовик XV стиліндегі жиһаз, сондай-ақ "жатын жамылғыларының жиынтығы", "3 жаңа сүлгі" және "ескі көрпе" тізімге енгізілді. Бұл жайт облыстық баспасөз тарапынан лайықты құрметпен және салмақпен жарияланды. "Сатып алушылардың ыңғайлылығы үшін қойылған 400 орындық, компанияны қабылдауға жеткіліксіз болды. Аптаның ең қымбат лоты – 2000 фунтқа сатылған қытайлық кешкі ас жинағы, оның көптеген бөліктері зақымдалған, Чиппендейл айналарының жұбы – 1350 фунт, кішкентай кілем – 800 фунт". Осылайша тізім жалғасты, Бримптон д'Эверсидің бұрынғы қазыналары үшін алынған бағаларды, соның ішінде Чарльз Диккенс және Дэниел Дефоның алғашқы басылымдарын көрсетеді. Сатудың соңғы күні темірден жасалған бақшадағы орындық 14 фунтқа сатылды. Мақалада суреттердің бағасы көрсетілмеген, тек Ван Дейк салған суреттердің бірі 85 фунтқа сатылғаны жазылған.

Клэр мектебі

Клайв Понсонби Фэйн отбасы бірнеше отбасылық портреттерді және кішігірім жиһаздарды сақтап қалды, ал 1957 жылы сатылымнан кейін жақын жердегі кішірек үйге көшіп кетті. Үлкен үй екі жыл бойы бос тұрды, содан кейін 1959 жылы Клэр мектебіне жалға берілді. Клэр мектебі 13-18 жастағы ұлдарды, пансионда және күндізгі оқушылар ретінде оқытты, сонымен қатар Шығыс Кокердегі Кокер Кортында 7 жастан бастап ұлдарға арналған дайындық мектебі де болды. Николас Клайв Понсонби Фэйн үйді және қалған мүлкін 1963 жылы, 49 жасында күрт қайтыс болғанға дейін иелене берді. Кейін мүлік оның жесірі Петронилла Клайв Понсонби Фэйн мен олардың ұлы Чарльзға (1941 жылы туған) өтті. Ол анасы 1967 жылы қайта үйленгеннен кейін мұрасының бақылауын өзіне алды. Ал Клэр мектебі 1974 жылға дейін бас үйді пайдалануын жалғастырды, содан кейін Сомерсеттегі Кроукомб Кортына көшіп, 1974-1976 жылдар аралығында онда орналасты.

Клайв-Понсонби-Фендер

1974 жылы Чарльз Клайв Понсонби Фэйн Джуди Бушбиге үйленіп, әулеттік үйін қайтарып алды. Жаңа әйелімен бірге Бримптон д'Эверсиге көшіп келді, оны қалпына келтіріп, жұртшылыққа салтанатты үй ретінде ашуды жоспарлады. Бірақ мәселесі – үйі бос әрі ұмытылған болғанымен, ол салтанатты емес еді. Үйдің құрылысы жақсы күйде болды, бірақ ол 18-ғасырдан бері жөнделмеген еді және 15 жыл бойы ұлдар мектебі ретінде пайдаланылуынан болған зиянды көтерген. Салтанатты бөлмелердің жөнделуі өте шектеулі бюджетпен жасалды. Иелерінің басты мәселесі – үйді жиһазбен жабдықтау болатын. Бұрынғы заттарының көбі сақталмаған, және Бримптон д'Эверси Бленхайм сарайымен салыстырғанда шағын болғанымен, оған әлі де үлкен және жоғары сапалы антикварлық жиһаз көп қажет еді, бұл үйді салтанатты үй ретінде табысты ашуға кедергі келтірді. Фэнс отбасы ауыл шаруашылығы мұражайы, жүзімдік және алмадан спирт жасау зауыдымен көпшіліктің назарын аударуға тырысты, бірақ бұл Лондоннан тіпті шетелден келген қонақтарды қызықтыра алмады. Нәтижесінде, коммерциялық жоба ретінде, үйді жұртқа ашу сәтсіз аяқталды. 1992 жылы, үйді 300 жылдан бері иеленгеннен кейін, отбасы Бримптон д'Эверсиді сатты. Сатирик Оберон Во бұл жағдайды былай деп түйіндеді: «Өткен аптада Сомерсеттегі ең әдемі үй сатылғанын білдік. Әрине, оған ие болған отбасы үшін өкінішті, олар оны сақтап қалуға батыл күш салды. Бірақ ол көрнекілікке лайық болмады: олардың ақшасы бітті, ішкі безендіруі жаман болды, және оны дайындық мектебінен гөрі басқаша көрсету үшін қажетті жабдықтары болмады. Енді Англиядағы ең әдемі үй тағы да жеке отбасылық үйге айналады». Тойлар жақын маңдағы Сент-Эндрю шіркеуінде немесе үйдің ішінде өтуі мүмкін. 17-ғасырлық атқосымдарды қоса алғанда, алаңда да мерекелік шаралар мен банкеттер өткізілуі мүмкін, сондай-ақ мұндай жағдайлар үшін 31 жатын бөлмесі бар. Бримптон д'Эверси фильм түсіру орны ретінде де пайдаланылды. Бақтар Англиядағы ерекше тарихи маңызы бар тарихи парктер мен бақтардың тізілімінде II* дәрежеде тізімделген. Жылдың көп бөлігінде үй көпшілікке таныс емес. Қазіргі уақытта үйге ең үлкен қауіп – бұл үнемі кеңейіп келе жатқан Йеуил қаласы. Бұрын бірнеше шақырым қашықтықта болған қала маңындағы аудандары мен өнеркәсіптік аймақтары қазір үйдің терезелерінен көрінеді. 2005 жылдың маусым айында үйге жақын орналасқан 15 гектар жерді бизнес-парк ретінде дамытудың мақұлдығын анықтау үшін қоғамдық жоспарлау тыңдауы өтті.

Танымал мәдениетте

"Шикірегінің бұрылысы", 2009 жылы BBC жасаған, Мишель Докерри мен Дэн Стивенс бас рөлдерде ойнаған Генри Джеймс классикалық романының бейімделуі, осы үй мен үйдің аумағында түсірілді.