Кіріспе

1993 жылы Дарон Хагеннің операсы

"Шайнинг Брау" – американдық композитор Дарон Хагеннің ағылшын тіліндегі операсы. Ол алғаш рет 1993 жылғы 21 сәуірде Висконсин штатының Мэдисон қаласындағы Мэдисон операсында қойылды. Либретто авторы – Пол Малдун, ал негізі композитормен бірлесіп жазылған сюжетке құрылған. Опера сәулетші Франк Ллойд Райттың өмірінен алынған оқиғаларды көрсетеді. Хаген 1989 жылдың жазында Нью-Гэмпшир штатының Питерборо қаласындағы Макдауэлл колониясында болып тұрғанда Малдунды либретто жазуға шақырды.

Атауы

Операның атауы – «Шайнинг Брау» – Уэльс тіліндегі Талиесиннен алынған, ол Висконсин және Аризонадағы Райттың үйлерінің де атауы.

Өнер тарихы

Операның әлемдік премьерасы 1993 жылғы 21 сәуірде Висконсин штатындағы Мэдисон операсында болды. Бұл қойылым штатану бойынша тікелей эфирде көрсетілді, содан кейін NPR-дың "World of Opera" арнасында екі рет қайта көрсетілді. Операның алғашқы камералық нұсқасы ("Fallingwater") 2013 жылғы 7 маусымда Питтсбург опера театрының қойылымымен Пенсильвания штатының Милл Ран қаласындағы Fallingwater үйінде, ал екінші камералық нұсқасы ("Usonian") 2017 жылғы 14 қазанда Арлингтон қаласында (DC) UrbanArias ұйымымен көрсетілді. 2019 жылы Аризона операсының тапсырысымен жасалған "Taliesin West Version" үшін композитор партитураны және либреттоны ықшамдап, барлық екінші рөлдерді хорға біріктірді, жиырма минут музыканы қысқартып, антрактіні жойды, нәтижесінде қойылым 90 минутқа дейін қысқарды. Бұған қоса, сахналық режиссер Час Радер Шибердің ұсынысымен Хаген әйел хоршыларын алып тастады.

Рөлдер

RoleVoice typeПремьералық қойылым21 сәуір 1993(Дирижер: Roland Johnson)Қысқартылған оркестрлік премьерасы23 шілде 1997(Дирижер: Lawrence Rapchak)Премьералық жазу4 қараша 2006(Дирижер: JoAnn Falletta)Камералық "Fallingwater" нұсқасы7 маусым 2013(Дирижер: Robert Frankenberry)Камералық "Usonian" нұсқасы14 қазан 2017(Дирижер: Robert Wood)"Taliesin West" нұсқасы27 қыркүйек 2019(Дирижер: Lidiya Yankovskaya)Франк Ллойд РайтбаритонМайкл СокольРоберт ОртРоберт ОртКевин КисСидни АутлоуДжон Мур / Роб МакГиннесМамах ЧейнисопраноКэролэнн ПейджБренда ХаррисБренда ХаррисЛара Линн КоттриллМириам ХалилЛора УайлдЛуис СалливантенорБарри БуссеБарри БуссеРоберт ФранкенберриДжеймс ФлораРоберт БейкерБилл БрулейЭдвин Ченеибас-баритонБрэдли ГарвинБрэдли ГарвинМэтью КерранДимитрий ЛазичБен УэгерМайкл АдамсКэтрин Райтмеццо-сопраноКитт Ройтер ФоссКитт Ройтер ФоссЭлейн ВалбиКара КорнеллРебекка РинглКэтрин БекДжулиан КарлтонсөйлейтінрөльДжон ОдомПитер МохокЭлем ИлейxxИан КристиансенМарион Махони / Жобалаушыларсопрано / баритонКэтрин КлаутьеРоза ПаскареллаДжеймс ДемлерxxxҚызметшілирикалық сопраноМими ФулмерДайан РэгейнсГилда ЛионсАнна МакТиернанxКэди ДжорданСоңғы жобалаушысопрано / баритонКэтрин КлаутьеРоза ПаскареллаДжеймс ДемлерЖобалаушылартенорДэвид ГагнонЧарльз УолтерТони БартонКуәгерсөйлейтінрөльДжон ТаллманПитер МохокЭлем ИлейӘйел 1сопраноДианна ГибоСандра КроссДженнифер Линн РекампӘйел 2сопраноГейл КеттелерЭлизабет ФаунтлеройГилда ЛионсӘйел 3сопраноЛора ПаулсонЛилиа ГриндейлДженнифер Линн РекампҚала тұрғыны 1меццо-сопраноДжоанна ДжонстонМередит Барбер / Патриция МюллерДженнифер Линн РекампҚала тұрғыны 2меццо-сопраноЛора ТакерЦинтия Маллард / Ян БикелДебора ФлейшерРепортертенорКевин ДжефферсРой СмитЭрик ФлейшерЖұмысшы 1баритонДжоэл КопишкеНиколас СоломонДжеймс ДемлерЖұмысшы 2баритонДэвид УильямсДжан ДжарвисТони БартонЖұмысшы/репортер/фотографбас-баритонБрюс БаумерПитер Ван дер ГраафДжеймс ДемлерЖұмысшы/репортер/жобалаушы/қонақбаритонДжеймс ДемлерГенри ХантЭрик ФлейшерЖұмысшы/репортер/жобалаушы/қонақтенорПатрик ДжонсМарк МейерТони БартонЖобалаушылар, қала тұрғындары, қонақтархорMadison Opera ChorusChicago Opera Theater ChorusBuffalo Philharmonic ChorusxxArizona Opera Male ChorusОркестрMadison SymphonyChicago Opera Theater OrchestraBuffalo PhilharmonicOpera Theater of Pittsburgh OrchestraAtlas Arts Chamber OrchestraArizona Opera Orchestra

Қысқаша мазмұны

Оқиға 1903 және 1914 жылдар аралығында Чикаго қаласында (Иллинойс штаты), Франк Ллойд Райттың үйі мен студиясы Талиэсинде (Спринг Грин, Висконсин штаты) және Берлинде (Германия) өтеді.

Алдын ала сөз

"Қаядағы тұрғындар клубы", Чикаго, 1903 жыл. Архитектор Луис Салливан, Франк Ллойд Райттың ұстазы және досы, бүкіл түстен кейін ішіп отыр. Ол Райтпен араздасқанын ойға алады.

Бірінші акт

Райт студиясы, Оук Парк, Иллинойс, 1903 жыл. Райт жаңа үйдің жобаларын Чикаголық Эдвин мен Мама Чейниге ұсынады. Олардың арасында көңіл көтеру болады; оның күйеуі шығындар туралы алаңдайды. Олар кеткеннен кейін Райт Мама туралы ойға келеді; оның әйелі Кэтрин естіп алып, олар ұрысады. Алты айдан кейін Чейни үйінің құрылыс алаңы. Жұмысшылар ән салады, қала әйелдері сөз таратады; Райт пен Мама жұмысты қарауға келеді, ал олардың қарым-қатынасы одан әрі тереңдейді. Эдвин келіп, қақтығыс болады: Мама Эдвинге оны Райт үшін тастап кететінін айтады. Соңынан Эдвин үй алғанын, бірақ әйелінен айырылғанына қайғырады. 1910 жылы Берлиндегі Маманың пәтері. Мама неміс тілінен өлең жолдарын аударғанда, Райтпен бірге өміріне қатысты күмәнді сезімдерімен санасады, оған деген махаббатына қарамастан, онымен теңдік серіктестік құру арманы орындалмағанын түсінеді. Чикагодағы Салливан да осы пікірді қолдайды.

Екінші акт

Талиэзин, Көктемгі жасыл, 1911 жылғы Рождество. Райт Кэтринге үйленген күйінде Мамамен заңсыз қарым-қатынаста болғанын түсіндіруге тырысатын дайын мәлімдеме жасайды. Мама оның қасында болғанымен, көңілінің күйзелісте екені анық көрінеді. Талиэзин, 1914 жылдың жазы. Коктейль кешінде Райт жаңа сүйікті іздейді, ал Мама мұны байқап қалады; түрлі клиенттер, қонақтар, әріптестер мен қызметкерлер, соның ішінде мас шаштараздардан құралған газетшілер квартеті пікір білдіреді. Сол жаздың аяғында "Қапақ тұрғындары клубында" Райт пен Салливан татуласуға тырысады, бірақ Эдвин Чейни оларды үзеді де, Маманың өлтірілгені және Талиэзиннің өртелінгені туралы хабар береді. Талиэзиннің қираған қалдықтары сол түні. Өлгендердің денелері үйдің күйген қалдықтары арасында жатыр. Қызметші қыз Райттың аспазы Джулиан Карлтонның тұз қышқылы ішіп, жұтқыншағы күйген күйде табылғанын айтады. Райт өмірге қалай жалғасу керегін ойлап, Маманың пальтосының қалтасынан өзіне демеу беретін хатты табады. Ол оның есімі үшін үйді қайта тұрғызуға ант етеді.