Кіріспе

Леонард Бернштейннің операсы "Таитидегі қиындық" – композитордың өзінің ағылшын тіліндегі либреттосымен жазған жеті көріністен тұратын бір актілік опера. Бұл Бернштейннің "мюзиклдарының" арасындағы ең қараңғы туындысы және ол өзі музыкасын және сөздерін жазған екі операның бірі. (Ол сондай-ақ 1950 жылғы "Питер Пэн" қойылымына әндер жазған.) "Таитидегі қиындық" 1952 жылдың 12 маусымында Массачусетс штатының Уолтем қаласындағы Брандейс университетінің кампусында өткен Бернштейннің Шығармашылық өнер фестивалінде шамамен 3000 адамның қатысуымен алғаш рет көрсетілді. Кейіннен NBC Опера театры 1952 жылдың қараша айында операны теледидарда көрсетті, бұл меццо-сопрано Беверли Вольфтың Дина рөліндегі кәсіби дебюті болды. Вольф кейін 1958 жылы Нью-Йорк қалалық операсының алғашқы қойылымында осы рөлді қайта ойнады. Түпнұсқа туындының ұзақтығы шамамен 40 минутты құрайды.

Өмірбаян

Бернштейн Фелисия Монтеалегремен бірге бал айларында опера үстінде жұмыс істеді. Сюжет Бернштейннің өзінің ата-анасы Сэм мен Дженни арасындағы қарым-қатынасқа негізделген, бірақ әйелінің есімі, Бернштейннің әжесі Дина болып өзгертілді. Туынды Марк Блицштейнге арналған; Блицштейн мен Бернштейн жақсы дос болған, екеуі де Филадельфиядағы Кертис институтының түлектері. Бернштейн Блицштейннің "The Cradle Will Rock" атты бір қойылымын сахнаға қойған.

Жер учаскесін талдау

Опера көбінесе минималды декорациялармен (дегенмен Бернштейн сахна төсемі мен реквизиттерге қатысты егжей-тегжейлі нұсқаулар берген) және өте қарапайым костюмдермен қойылады. Бар болғаны екі солист бар, олар Сэм және Дина есімді күйеу-әйел. Олардың ұлы Джуниор туралы жиі айтылады, бірақ ол ешқашан көрінбейді де, естілмейді. Басқа кейіпкерлерге де кейбір сахналарда сөз тигізіледі, бірақ олар да көрінбейді немесе естілмейді: Сэмнің клиенті мистер Партридж (телефон арқылы); оның досы Билл (Сэммен бірге болып, онымен әрекеттеседі, бірақ көрінбейтін болуы керек); оның хатшысы Мисс Браун (қатысады, бірақ көрінбейтін болуы керек); Динаның психоаналигі ("көрінбейтін"); оның шляп жасаушысы ("қияли"). "Таитидегі қиындықтар" – бұл бақытсыз, бірақ некеде тұрған, жалғыздыққа толы, махаббатқа ұмтылған және бір-бірімен тіл табыса алмайтын осы адамдардың өмірінен бір күннің хикаясы. Операның соңында Сэм мен Дина некеге адалдығының нәтижесінде бір-бірі үшін құрбандыққа баруға дайын екендігін көрсетеді, бірақ одан көп ләззәт алуға болмайды. Бернштейнге тиесілі балама аяқтаманың авторлық құқығы бар, ол әлі жарияланбаған.

Қысқаша мазмұны

Алдын ала – Жез триосы аталмаған, шағын ақ үйлері мен бақытты, сүйіспеншілікке толы отбасылары бар бай қалашықтағы кемелді өмір туралы ("Mornin' Sun") ән айтады. Қала кез-келген жерде болуы мүмкін; көптеген есімдер (мысалы, Озон паркі мен Беверли-Хиллс) айтылады. I сахна – Шалғайдағы шынайы өмір Трио суреттеген нәрселермен айтарлықтай қарама-қайшы. Сэм мен Дина таңғы асқа отырғанда, әдеттегідей ұрысып, мейірімділікке деген құштарлықпен ән салады. Дина Сэмге ашулы. Ол оны хатшысымен қарым-қатынаста болғаны үшін айыптайды, ол мұны мойындамайды. Ол сондай-ақ Сэмге ұлы Джуниордың сол түстен кейін қойылымын еске салады, бірақ Сэм спорт залында оның гандбол турнирі маңыздырақ екенін айтады, оған ол: "Денсаулық залыңа қарай". Ол өзінің аналитикасына төлеу үшін көбірек ақша қажет, оны Сэм "жалған" деп атайды. Дина Сэмнің де барғанын айтады, бірақ Сэм бұл ұсынысқа көңіл бөлмейді. Олар өмір сүрудің осылай бола алмайтынын мойындайды, сондықтан олар кешке қарым-қатынас мәселелерін талқылайды. Олар бір-бірінен мейірімділік сұрайды, бір-бірінен "қайта сүйе бастауға" көмектесуін сұрайды және олардың арасында салынған қабырғаны бұзуға болады деп дұға етеді. Олар Сэм пойызға кешігіп, кеңсеге кеткенше айтысып тұрады. II сахна – Сэм жұмыста, сенімділікпен, телефон арқылы іскерлік істермен айналысады. Телефон арқылы ол мырза Партридждің өтінішіне жауап бермейді, мүмкін несие алу үшін. Хорда ол "тақсыр" және "көрікті адам" деп аталады. Содан кейін "Билл" телефонына қоңырау шалады, ол ақшаны қарыз беруге қуанышты: "Сіз оны қалаған кезде қайтарасыз. Бұл жеткілікті ме?" Бір қызығы, Билл Сэммен бірге гандбол турниріне қатысып жатыр. Хорда: "Бұл сыйлықтарға келгенде, ешкім де кеңпейіл Сэмді қолға алмайды", - делінген. III сахна – Анализші кеңсесінде Дина "қара және жалаңаш" пейзаждың ортасында қиялданған бақты табу туралы арманын еске түсіреді және бейне туралы құмарлықпен ән салады. Сол уақытта Сэмнің кеңсесінде ол хатшысынан оған жолыққан ба деп сұрайды. Бір оқиға есіне түскенде, ол қауіп төндіріп, бұл кездейсоқ оқиға екенін және оның ешқашан болғанын ұмыту керектігін айтады. IV сахна – Сэм мен Дина бір-біріне көшеде кездейсоқ кездеседі. Бір-бірімен түскі асқа барудың орнына, екеуі де басқалармен түскі асқа бару туралы қиялға салынған міндеттемелер туралы өтірік айтады. Олар сахнада ән айтуды жалғастырады (бірақ бір-біріне емес), қарым-қатынастарының бұрмаланған және ауыр жолдарын ойлайды және жоғалтқан бақытын аңсайды. Интерлюдия – Үйде трио көршілес қаладағы әдемі өмір туралы ән айтады, американдық арманға ықпал ететін дүниелерді егжей-тегжейлі айтады. V сахнада: Сэм спорт залында гандболдан жеңіске жетті. Ол "Адамдар туралы заң бар" деп жеңіске жетіп ән салады – кейбіреулер өздерінің барлық күш-жігерлерімен жоғары көтерілуге тырысады, бірақ ешқашан жеңе алмайды; ал басқалары, оған ұқсайды, жеңімпаз болып туады және әрқашан табысқа жетеді. "Адамдар тең емес болып жаратылған". VI сахна – Шапқыр дүкенінде Дина белгісіз адамға Оңтүстік теңіздердегі "Траибл ин Таити" атты романстық фильм туралы айтады, ол түстен кейін ғана көрді. (Соңырақ біз оның Джуниордың қойылымын көрмегенін білеміз.) Алғашында ол фильмді "Техникальор" әуендері деп қарастырады. Бірақ ол әңгімені және "Island Magic" атты әнін айтып бергенде, ол махаббат туралы қашу қиялына түседі. Кенеттен өзін-өзі сезінген ол өзін тоқтатады, өйткені ол Сэмге кешкі ас дайындауы керек. VII сахна – Үйіне кіргісі келіп, Сэм ерлердің тағы бір заңы туралы ән салады – тіпті жеңімпаз алған нәрсесі үшін "мұрын арқылы" төлеуі керек. Трио "От жарығының жылылығымен бірге, қауіпсіз сүйіктілерді біріктіру" деп, қала маңындағы үй ішіндегі бақыттың қиялға салынған кештерін жырлайды. Тамақтан кейін Дина тоқып жатыр, ал Сэм газет оқып жатыр. Сэм олардың әңгімелесу уақыты келді деп шешеді, ал Дина оның не туралы сөйлескісі келетінін сұрағаннан кейін: "Сіздің айтқаныңызға келісемін" деп келіседі. Бірақ Сэм сөйлесе алмайды, қайдан бастау керектігін білмейді. Ол Динаның сөзін бүлдіргенін айтады, бірақ Дина ештеңе демейді. "Бұл еш пайдасы жоқ", - дейді ол. Операдағы жалғыз ауызша диалогта Сэм Динадан Джуниордың қойылысы туралы сұрайды, ал ол да бармағанын мойындайды. Ол Таити туралы жаңа фильмді көру үшін киноға баруды ұсынады; Дина келіседі. ("Әрине, неге болмасын? Кез келген нәрсе") Олар бір-бірін тастап, бір-біріне деген махаббатын қайтадан табу мүмкін бе деп ойланып, тыныштық пен бірлікке құштар. Қазір олар "сатып алынған және төленген сиқыр" – күміс экранның сиқырына үміттенеді. Трио соңғы ирониялық пікірін айтады, фильмнің "Island Magic" әнін қайталайды.

Оркестрлік сюита

Леонард Бернштейн Офис Инк. (композитордың музыкалық мұражайы) рұқсатымен Пол Чихара опералық музыканы оркестрлік сюитаға бейімдеді. 2012 жылдың наурыз айында «Орфей» камералық оркестрі Карнеги залында осы бейімдеменің Нью-Йорк премьерасын орындады. Операда оқиға 30 жыл өткен соң болады, онда Динаның автокөлік апатында қаза болуы және Сэмнің ересек балаларымен арақатынасын жақсартуға тырысуы көрсетіледі.

Экранға

1970 жылы Австралия радио хабар тарату корпорациясы операның теледидарлық нұсқасын жасады. Ол алғаш рет 1972 жылдың 19 наурызында Сиднейде ABC телеарнасында көрсетілді. Реймонд Дюпарк Сэм рөлінде, ал Мари Тайсо Дина рөлінде ойнады. 1973 жылы АҚШ-та PBS телеарнасында анимациялық декорацияларда тікелей ән салған әншілердің нұсқасы көрсетілді, кейін VHS және DVD форматында қолжетімді болды. Нэнси Уильямс пен Джулиан Патрик жұбайлар рөлін ойнады, Антония Батлер, Майкл Кларк және Марк Браун үштік рөлдерін сомдады. Леонард Бернштейн дирижерлік етті. 2001 жылы BBC Том Кернс режиссерлік еткен фильмді шығарды, онда Дина рөлін Стефани Новачек, ал Сэм рөлін Карл Деймонд ойнады. 2018 жылы Opera North компания өз сахналық қойылымына негізделген фильмді жасады, оны The Space өндірді және Мэтью Эберхардт режиссерлік етті, басты рөлдерде Уоллис Джанта мен Куирин де Ланг ойнады. Фильм 2018 жылдың қазан айында және 2020 жылдың қазан айында Sky Arts телеарнасында көрсетілді.

Жазбалар

"Trouble in Tahiti" әні алғаш рет 1958 жылы Артур Виноград жетекшілігімен MGM студиялық оркестрі MGM Records үшін жазды. Кейін композитор оны 1973 жылғы PBS телехабарының актерлерімен бірге Колумбия жел ансамблімен қайта жазды. 1974 жылғы қазан айында Columbia Masterworks компаниясы оны шығарды. 1988 жылы Бернштейн әндерінің жинағына енген CD-де ән фрагменттері қайта жарық көрді, ал Колумбияның жазбасы 1991 жылы үш дискілік "Бернштейн Театр жұмыстары" жинағының, 1999 жылы "Бернштейн ғасыры" сериясының (факсимильмен бірге), 2008 жылы Бернштейннің 10 дискілік ретроспективалық жинағының және 2017 жылы 18 дискілік жинақтың құрамына енді. 2003 жылы Calliope Records Orchestre de Picardie және Паскаль Верроның үшінші жазбасын шығарды. Доун Апшоу 1998 жылғы "The World So Wide" альбомы үшін "Қандай кино!" әнін жаздырды. "Тыныш орын" операсына енген нұсқа 1983 жылғы Deutsche Grammophon операсының тікелей жазбасында кездеседі.