Египет саяси партияларының тарихы

Кіріспе

Египетте саяси партиялар 19 ғасырдың соңынан бері бар, олар ұйымдастыру және құрылым жағынан дамып келді. Олар сол кезден бері бүгінгі күнге дейін өзгерістерге ұшырады. Бұл мақалада 19 ғасырдан бастап қазіргі уақытқа дейін Египетте болған саяси партиялар тізімі келтірілген. Қазіргі жағдай туралы ақпаратты «Египеттегі саяси партиялар тізімі» деген мақаладан қараңыз.

Тарих

Мысырдағы саяси партиялардың 20-ғасырда пайда болуы – әлеуметтік, экономикалық және мәдени байланыстардың, сондай-ақ тарихи, ұлттық және саяси жағдайлардың көрінісі болды. Бұл заманауи үкімет және қоғам институттарының – парламент, кабинеттер, саяси партиялар, кәсіби одақтар сияқты құрылуы мен дамуына әкелді. Бұл процесс біртіндеп, кезең-кезеңімен жүрді. Саяси партиялар алдымен құпия қоғамдар ретінде құрылып, одан кейін саяси топтар пайда болды. 1907 жылы Мостафа Камель құрған Ұлттық партия (кейіннен Ұлттық демократиялық партиямен шатастырылмауы керек) – алғашқы партия болды. Он жыл ішінде бұл партиялардың сипаты, құрылуы, ұйымдастырылуы, күші, халықтық қолдауы және бағдарламалары әртүрлі болды. Ұлттық партиялар, патша сарайының ықпалындағы топтар, оккупациялық биліктің құрамындағы партиялар, сондай-ақ нақты идеологияларды ұстанатын партиялар болды. 1907–1920 жылдары Мысырда құрылған саяси партиялар одан әрі партиялардың таралуына серпіліс берді. Алайда, британдық оккупация және Мысырдың Осман империясына тәуелділігі оларды шектеді. 1922 жылғы ақпан айындағы Египеттің бір жақты тәуелсіздік декларациясы және 1923 жылғы Конституцияның қабылдануы партиялық көптік және либералды демократия принциптеріне негізделген конституциялық монархияның орнауына әкелді. 1923–1952 жылдары Мысыр саяси және демократиялық тәжірибелерге толы ерекше кезеңді бастан өткерді. Бірақ бұл тәжірибе британдық оккупация, Мысыр ішкі істеріне араласу және патша сарайының саяси өмірге араласуы сияқты кемшіліктермен толық болды. 1952 жылғы шілде революциясы басталғаннан кейін, египеттік үкімет оппозицияны таратуға кірісті. 1953 жылғы қаңтарда саяси партияларды тарату және бірпартиялық жүйені орнату туралы заң қабылданды. 1977 жылы партиялар туралы заңның қабылдануы Египеттің саяси режимінің ресми түрде партиялық көптік дәуіріне енгенін көрсетті. Бірақ Мысыр тарихында демократияның бұл тәжірибесі белгілі бір уақытқа тоқтатылды. 1952 жылғы революциядан кейін барлық саяси партиялар таратылып, олардың орнына тек үкіметтік партиялар жұмыс істеуге рұқсат етілді. 1977 жылы партиялар заңының қабылдануымен Мысыр көппартиялық мемлекетке қайта оралды. Алайда, 2011 жылғы Египет революциясына дейін саясатта үкіметтік партия – Ұлттық демократиялық партия басымдық танытты, ал оппозициялық партияларға билікке жете алу мүмкіндігі шектеулі болды.

Emergence of political parties in Egypt in the 20th century was a reflection of social, economic, and cultural interactions as well as certain historical, national and political circumstances, leading to the creation and development of modern institutions of government administration and society, such as the parliament, cabinets, political parties, syndicates, etc. This emergence has been gradual and has gone through successive stages. Political parties have firstly been formed as secret societies that were followed by formation of political groups. The National Party, not to be confused with the later National Democratic Party (NDP), was the first party, formed in 1907 by Mostafa Kamel. In less than ten years, there was a great variety in these parties; in their nature, formation, organization, power, their popular base and platforms. There were national parties, groups dominated by the royal palace, others formed by the occupation authority as well as ideological parties expressing certain ideologies. In 1907–1920, the already formed political parties in Egypt were a starting signal for the dissemination of further parties; however, they were restricted due to the British occupation and Egyptian subordination to the Ottoman Empire. The February 1922 Unilateral Declaration of Egyptian Independence and the issuance of the 1923 Constitution led to the establishment of a royal constitutional rule based on party pluralism and the principles of liberal democracy. During 1923–1952, Egypt witnessed a remarkable experience rich in political and democratic practices, however, such an experience was marked with many defects such as the British occupation, foreign intervention in Egypt's affairs and the royal palace's interference in political life. With the outbreak of the July 1952 Revolution, the Egyptian regime worked to liquidate the opposition. In January 1953, an enactment was adopted on disbanding the political parties and adoption of the one party rule. The enactment of the parties' law in 1977 demonstrated Egypt's political regime officially turned into the era of party pluralism. This practice of democracy has stopped for a period of time in Egyptian history. After the 1952 Revolution, all political parties were disbanded and replaced with a succession of government parties, which alone were allowed to operate. In 1977, with the enactment of the parties' law, Egypt returned to being a multi party state but at least until the ongoing Egyptian Revolution of 2011 politics continued to be dominated by the government party, the National Democratic Party, with competing parties being allowed to operate having very little chance of attaining power.

Партиялық плюрализм (1977 - 25 қаңтар 2011)

• Социалистік либералдық партия (1976 — 2011). • Ұлттық демократиялық партия (1978 — 2011).