Кіріспе

Британдық Палестина мандатындағы қарсы көтеріліс бөлімдері (SNS) (Еврейше: Plugot Ha'Layla Ha'Meyukhadot, פלוגות הלילה המיוחדות) – 1938 жылы 1936–1939 жылдардағы араб көтерілісі кезінде капитан Орде Уингейт құрған бірлескен британдық-еврейлік қарсы көтеріліс әскери бөлімі. SNS негізінен британдық жаяу әскерлерінен және еврейлік қосымша полициясынан алынған адамдардан тұрды. 1938 жылы бөлімнің жалпы саны 100 адамды құрады. Уингейт өзінің әскерилерін жеке таңдап алды, олардың арасында Игал Аллон мен Моше Даян болды, және оларды кішкентай, жылдам қимылдайтын шабуыл тобын құруға дайындады. Уингейт еврей жарымәскери ұйымы Хаганамен де ынтымақтастық жасап, өзінің бөлімін Хагананың Fosh коммандостарымен күшейтті. Британдықтар еврей әскери бөлімдерін ресми түрде құруға қарсы болғандықтан, мандаттық билік Уингейттің осы мәселедегі операцияларының нақты егжей-тегжейін қаншалықты білгені белгісіз. Уингейт, британдық армияның Иерусалимдегі Бас штабының (GHQ) барлау офицері, Солтүстік Палестинада (Галилеяда) саботаж және қару-жарақ контрабандасы операцияларын зерттеді. 1938 жылдың наурыз айында бірнеше апталық тәжірибелік шабуылдар мен патрульдерден кейін ол Палестинадағы Бас қолбасшы (GOC) генерал-лейтенант Арчибальд Уэвеллден араб көтерілісшілеріне қарсы түнгі операциялар жүргізу үшін бірлескен британдық-еврейлік бөлім құруға рұқсат алды. Алайда, еврей агенттігі бастапқыда бұл жобаға қарсылық көрсетті, нәтижесінде ол маусымның басына дейін кейінге шегерілді. Палестинадағы жаңа GOC генерал-лейтенант Роберт Хайнинг де Уингейттің «Түнгі қозғалыс тобы» құру туралы ұсынысын мақұлдады, және SNS 1938 жылдың маусым айының басында жұмыс істей бастады. Әскери тарихшы Хью Страхан Уингейттің тактикасын мемлекеттік терроризмнің бір түрі деп сипаттады. Израильдік әскери тарихшы Мартин ван Кревельдтің айтуынша, олардың дайындығында «қатыгездіксіз өлтіру, қалғандарын сөйлету үшін әрбір оннан бір тұтқыны ату арқылы тұтқындарды тексеру және тұтқынға алынғандардың басын май тоғандарына тығып, содан кейін оларды оқиғаны айту үшін босату арқылы болашақ террористерді қалай қорқытуға болатыны» үйретілді. Бригадир Джон Фуллертон Эветтс басқарған 16-шы жаяу әскер бригадасы жаңа бөлімге офицерлерді қоса алғанда, үш он екі адамнан тұратын отрядты берді. Әскерилер Корольдік Ольстер мылтықтарынан (лейтенант Бала Бредин басқаратын отряд), Корольдік Батыс Кент полкінен (лейтенант Майкл «Майк» Гроув басқаратын отряд) және Манчестер полкінен (лейтенант Роберт «Рекс» Кинг Кларк басқаратын отряд) алынды. Жиырма бес еврей полиция құрамына қосымша полиция ретінде тағайындалды, олардың барлығы Хагана мүшелері болды. Еврейлерді Хагананың аймақтық қолбасшылары және Хаганадағы FOSH бөлімшелерінің қолбасшысы Ицхак Саде таңдады. Кейіннен тағы 50 еврей SNS-ке тағайындалды, олар да Хагана кадрларынан алынды. SNS-тің табысы Шарон жазығында электр желісін күзетуді міндет еткен төртінші SNS-ке ұқсас бөлім құрылуына әкелді. 1939 жылы Палестинадағы әр британдық бригада өздерінің Арнайы түнгі отрядтарын құрды, бірақ еврейлердің қатысуынсыз. Уингейт 1938 жылдың қазанында Англияға демалысқа кетті. Демалысында ол Вудхед комиссиясының есебіне қарсы сионистік оппозициямен айналысты, сол кездегі колониялар министрі Малкольм Макдональд, Бивербрук және Черчилль сияқты белгілі тұлғалармен кездесті. Бұл Уингейттің командирлерінің наразылығын тудырды, олар оны SNS басшылығынан босатып, 1938 жылдың қарашасында GHQ барлау қызметіне қайтарды. Бредин Уингейттің орнына SNS командирі болды, ол таратылғанға дейін қызмет етті. SNS 1939 жылдың қаңтарына дейін бастапқы түрінде жұмыс істей берді, ол кезде британдық саясаттың өзгеруіне байланысты еврейлік қосымша полицияға шабуылға қатысуға тыйым салынды. Содан кейін еврейлік SNS негізінен түрме күзетшісі және гарнизондық міндеттерді атқарды. Олар 1939 жылдың қыркүйек айында таратылды. Британ үкіметі Уингейтті қауіпсіздікке қауіп төндіретін деп есептеді. Ол Палестинадан шығарылды және оның паспортында «ПАЛЕСТИНАҒА КІРУГЕ РҰҚСАТ ЖОҚ» деген мөр басылды. Түнгі арнайы отрядтар британдықтар құрған алғашқы арнайы күштердің бірі болып саналды және кейбір тарихшылар оны Арнайы әуе қызметінің (SAS) алдағысы деп санайды.

Операциялық қызмет

Арнайы түнгі отрядтардың басты міндеті араб көтерілісшілері жиі шабуылға ұшыратқан Ирак мұнай компаниясының құбыржолын қорғау болды. Сондай-ақ, олар Дабурия және Хирбат Лид ауылдары сияқты көтерілісшілердің белгілі базаларына шабуылдар жасады. Бұл күштердің жетістігі құбырға жасалған шабуылдардың тоқтатылуына және аймақтағы көтерілісшілердің белсенділігінің азаюына әкелді. 1938 жылы болған партизандық қақтығыстардағы барлық қазалардың шамамен 12,5%-ы Арнайы түнгі отрядтардың (SNS) есебінен болды деп есептеледі, ал SNS өзінің тек екі адамын (Royal West Kents сапындағы Pvt. Стивен Чапман және қосымша сарбаз Йосеф Бен Моше) қақтығыс кезінде жоғалтты. Палестинадағы бірліктің іс-қимылы үшін Уингейт "Еңбегі үшін орденмен" (DSO) марапатталды, ал үш SNS офицеріне "Әскери крест" (MC) табысталды. Бірнеше сарбаздар мен қосымша сарбаздар да медальдармен және мақтау қағаздарымен марапатталды.