Кіріспе

АҚШ Армиясының арнайы операциялар бөлімі

АҚШ Армиясының арнайы күштері (АКК), ерекше қызметтік бас киімдеріне байланысты «Жасыл береттер» деп кеңінен танымал, АҚШ Армиясының арнайы операциялар бөлімі болып табылады. Техникалық тұрғыдан Армияның бөлімшесі болғанымен, Арнайы күштер функционалдық салаға (ФС) ұқсас жұмыс істейді, яғни адамдар басқа Армия бөлімшесінде қызмет еткеннен кейін ғана оның қатарына қосыла алады. Арнайы күштердің негізгі міндеттері бес доктриналық міндетті қамтиды: конвенциялық емес соғыс, шетелдік ішкі қорғаныс, тікелей әрекет, терроризмге қарсы күрес. Бөлімше шетелдік әскерлермен жұмыс істеуде тілдік, мәдени және оқу дағдыларына баса назар аударады; рекруттар оқу барысында шетел тілін үйренуге міндетті және орналасқан аймақтардың саяси, экономикалық және мәдени күрделіліктерін білуі керек. Арнайы күштердің басқа міндеттері, қосалқы міндеттер деп аталады, жауынгерлік іздеу және құтқару (ЖІҚ), есірткі заттарға қарсы күрес, кепілдікке алынғандарды құтқару, гуманитарлық көмек көрсету, гуманитарлық миналарды жою, бейбітшілікті сақтау және іздеу-құрсау операциялары. АҚШ Арнайы операциялар қолбасшылығының (USSOCOM) немесе АҚШ үкіметінің басқа да құрылымдары осы қосалқы міндеттерге мамандануы мүмкін. Арнайы күштер бұл міндеттерді географиялық мамандануға ие бес жедел топтар және бірнеше географиялық жауапкершілік аймақтарын бөлісетін екі Ұлттық гвардия тобы арқылы жүзеге асырады. Олардың көптеген операциялық тәсілдері құпия, бірақ кейбір ғылыми еңбектер мен доктриналық нұсқаулықтар қолжетімді. Арнайы күштердің Орталық барлау агенттігімен (ОБА) ұзақ және тығыз қарым-қатынасы бар, олардың тамыры Агенттіктің ОСС және Бірінші арнайы қызмет күштерінің алдыңғыларына дейін жетеді. Орталық барлау агенттігінің (ОБА) аса құпия Арнайы іс-қимыл орталығы, атап айтқанда оның Арнайы операциялар тобы (СОТ), АҚШ Армиясының арнайы күштерінен сабақтас кадрларды тартады. Бірлескен ОБА-Армия Арнайы күштерінің операциялары Вьетнам соғысы кезінде MACV SOG тобы арқылы жүзеге асырылды және Ауғанстандағы соғыста (2001–2021) қайтадан көрінді.

Миссия

Армияның арнайы күштерінің басты міндеті – оккупацияланған елдегі конвенциялық емес соғыс күштерін немесе құпия партизандық күштерді даярлау және басқару. 10-шы арнайы күштер тобы Батыс Еуропаға Варшава шартының күштері басып кірген жағдайда, жау тылында конвенциялық емес соғыс күштерін даярлау және басқару үшін құрылған алғашқы арнайы күштер тобы болды. АҚШ Оңтүстік-Шығыс Азияға араласып басталғанда, партизандарды басқаруға оқытылған мамандар жау партизандарына қарсы да қорғануға көмектесе алатыны анықталды, сондықтан арнайы күштерге шетелдік ішкі қорғаныс (FID) міндеті қосылды, ол Хост елдің (HN) күштерімен контрпартизандық іс-қимылдардың кең спектрінде, тікелей қолдаудан бастап жауынгерлік басқаруға дейін жұмыс істейді. Арнайы күштердің қызметкерлері жоғары әскери дағдылармен қатар, әлемнің белгілі бір аймақтарының тілдері мен мәдениетін меңгереді. Олар конвенциялық емес соғыс қабілеттерімен танымал болғанымен, тікелей шабуылдар, бейбітшілік операциялары, қару-жарақ көбейтуге қарсы күрес, есірткіге қарсы кеңес беру және басқа да стратегиялық міндеттерді де орындайды. Стратегиялық резервтер ретінде олар USSOCOM-ға немесе аймақтық Біріккен операциялық командаға есеп береді. Олардың тікелей әрекетке қабілетін арттыру үшін, арнайы операциялардың тікелей әрекеттеріне баса назар аударатын бөлімшелер құрылды. Бұрын Командирдің шектен тыс күштері, содан кейін дағдарысқа жауап беру күштері деп аталған, қазір олардың орнын "Қиын нысандарды жеңу" компаниялары басты, олар "Критикалық қауіптер жөніндегі кеңес беру компаниялары" деп қайта аталды. Арнайы күштер тобының мүшелері тығыз байланыста жұмыс істейді және ұзақ мерзімді іссапарлар мен гарнизонда да, оқшауланған жағдайларда ұзақ уақыт бойы бір-біріне сенеді. Арнайы күштердің кіші офицерлері (NCO) көбінесе өмірінің көп бөлігін арнайы күштерде өткізеді, бөлімшелерде, жоғары штабтарда, байланыс лауазымдарында және АҚШ армиясының Джон Ф. Кеннеди арнайы соғыс орталығы мен мектебінде нұсқаушылық қызметтерде жұмыс істейді. USSOCOM құрылғаннан кейін, арнайы күштер командирлері АҚШ армиясының жоғары шендеріне көтерілді, соның ішінде USSOCOM басшысы, армия штабының бастығы және Бірлескен штабтар төрағасы.

Тарих

Арнайы күштер Армияның дәстүрлі емес соғыстың басты жақтаушысы ретіндегі тамырларын Аламо скауттары, филиппин партизандары, Бірінші арнайы қызмет күштері және Стратегиялық қызметтер кеңсесінің (OSS) операциялық топтары сияқты мақсатты түрде құрылған арнайы операциялар бөлімшелерінен бастайды. OSS Армия ұйымы болмаса да, көптеген Армия қызметкерлері OSS-ке тағайындалды және кейіннен олардың тәжірибесі Арнайы күштердің қалыптасуына ықпал етуге пайдаланылды. Корея соғысы кезінде Филиппиннің бұрынғы партизан командирлері полковник Венделл Фертиг және подполковник Рассел В. Волкман сияқты тұлғалар соғыс кезіндегі тәжірибелерін Арнайы күштердің негізіне айналған дәстүрлі емес соғыс доктринасын қалыптастыру үшін пайдаланды. 1951 жылы генерал-майор Роберт А. МакКлюр Пентагонның Психологиялық соғыс штабының Арнайы операциялар бөлімінің операциялар бөлімшесінің бастығы ретінде бұрынғы OSS мүшесі полковник Аарон Банкті таңдады. 1952 жылдың маусым айында Психологиялық соғыс мектебі құрылғаннан кейін көп ұзамай, 10-шы арнайы күштер тобы (әуеде) полковник Аарон Банктің басшылығымен құрылды. 10-шы арнайы күштер тобы (әуеде) бөлінді, 10-шы SFG атауын сақтап қалған құрам 1953 жылдың қыркүйегінде Германияның Бад-Төлц қаласына орналасты. Форт Брэггте (қазір Форт-Либерти) қалған құрам 77-ші арнайы күштер тобын құрды, ол 1960 жылдың мамыр айында қайта ұйымдастырылып, бүгінгі 7-ші арнайы күштер тобы деп тағайындалды. Арнайы күштер бөлімшесі 1987 жылдың 9 сәуірінде Армияның Бас бұйрығы №35 арқылы АҚШ Армиясының негізгі бөлімшесі ретінде құрылды.

Негізгі элемент SF Операциялық бөлініс-А (SFODA) құрамы

Арнайы күштер ротасы әдетте алты операциялық топтан (ODA немесе "A командалары") тұрады. Әрбір ODA белгілі бір инфильтрация дағдысына немесе нақты миссия жиынтығына (мысалы, әскери еркін құлау (HALO), жауынгерлік суға түсу, тау соғысы, теңіз операциялары және т.б.) маманданған. Әрбір ODA тобының нөмірі бірегей болады. 2007 жылға дейін нөмір әдетте топты, батальондағы нақты ODB және ротадағы нақты ODA-ны көрсететін үш таңбадан тұратын. Бірақ 2007 жылдан бастап нөмірлер тізбегі төрт таңбалы форматқа өзгертілді. Бірінші таңба топты көрсетеді (1=1-ші SFG, 3=3-ші SFG, 5=5-ші SFG, 7=7-ші SFG, 0=10-шы SFG, 9=19-шы SFG, 2=20-шы SFG). Екінші таңба 1-ші мен 4-ші батальон үшін 1-ден 4-ке дейін болады. Үшінші таңба А-дан С-ға дейінгі роталар үшін 1-ден 3-ке дейін болады. Төртінші таңба сол ротадағы команда үшін 1-ден 6-ға дейін болады. Мысалы, ODA 1234 – 1-ші арнайы күштер тобының 2-ші батальонының Чарли ротасындағы 4-ші ODA екенін білдіреді. АҚШ азаматы болу.

Таңдау және оқыту

Арнайы күштер әскери өмірінің барлық кезеңінде үнемі жаттығулармен айналысады. Арнайы күштерге қабылдануға арналған алғашқы ресми оқу бағдарламасы төрт кезеңге бөлінеді, бұл Арнайы күштердің біліктілік курсы немесе бейресми түрде "Q курсы" деп аталады. Q курсының ұзақтығы өтініш берушінің Арнайы күштердегі негізгі мамандығына және оның меңгерген шет тілінің деңгейіне байланысты өзгеріп отырады, бірақ әдетте 55-тен 95 аптаға дейін созылады. Арнайы күштердің біліктілік курсын сәтті аяқтағаннан кейін, Арнайы күштердің сарбаздары көптеген қосымша біліктілік курстарына қатыса алады. Олардың ішінде әскери еркін түсу парашюті курсы, жауынгерлік суға бату курсы, арнайы операциялар бойынша медициналық көмек курсы, Арнайы күштердің снайперлік курсы және тағы да басқалары бар.

Көлік құралдары

Басқа елдердегі Green Berets-тің миссиялары кезінде олар AM General компаниясы жасаған Ground Mobility Vehicle (GMV) S Humvees машиналарын түрлі мақсаттарда пайдаланды. Сонымен қатар, олар миссияларының құпиялылығын сақтауға көмектесетін қиын өңірлердегі қарауылдау үшін арнайы техниканы қолданды. Олар General Dynamics M1288 GMV 1.1 армиялық жердегі мобильдік көлігінің түрімен және Oshkosh M ATV арнайы күштерінің MRAP нұсқасымен де қол жеткізді. АҚШ әскері мен оның арнайы күштері/арнайы операциялар күштері бөлімдері қолданғандардан басқа, Ауғанстандағы Ұзақ мерзімді бостандық операциясының алғашқы кезеңдерінде CIA басқаратын Mi-8 және Mi-17 әскери тікұшақтарының түрлерін кеңінен пайдаланды.

"Ерекше күш" терминін қолдану

АҚШ-тан басқа елдерде "арнайы күштер" немесе "арнайы операциялар күштері" (SOF) термині көбінесе элиталық дайындықтан өткен және ерекше тапсырмаларға ие кез келген бөлімшелерді атау үшін қолданылады. АҚШ әскерінде "Арнайы күштер" деген сөз АҚШ Армиясының Арнайы күштерін (ә.к.а. "Жасыл береттер") ғана білдіреді. Осы себепті, АҚШ Армиясының Арнайы күштерін нақты көрсету үшін USSF және, сирек жағдайда, USASF терминдері қолданылады.

"Оператор" терминін қолдану

"Оператор" термині американдық арнайы операцияларға дейін пайда болған және екінші дүниежүзілік соғысқа дейін француздық арнайы операцияларға қатысты кітаптарда кездеседі. Мысалдарға Алистер Хорнның "Аса қатыгез бейбітшілік соғысы" және Жан Лартегуйдың "Жүздіктер" кіретін шығармалары жатады. Америкалық арнайы операциялардағы "оператор" терминінің бастауы АҚШ Армиясының арнайы күштерінен (көптеген азаматтар "Жасыл береттер" деп атайды) шыққан. Армияның арнайы күштері 1952 жылы құрылды, бұл Әскери-теңіз күштері құрылғаннан 10 жыл бұрын, ал "Дельта" күшінен 25 жыл бұрын болды. Армия, Әскери-теңіз күштері, Әуе күштері және Теңіз жаяу әскерлері құрамындағы барлық қазіргі заманғы арнайы операциялар бөлімдері 1977 жылдан кейін құрылды. "Veritas: Армияның арнайы операциялар тарихы" журналында Чарльз Х. Бриско Армияның "арнайы күштері бұл атауды тегіс пайдаланбағанын" айтады. Армияның арнайы операциялар күштерінің көпшілігі бұл атаудың 1950 жылдардың ортасында арнайы күштермен қабылдалғанын білмейді. Ол сондай-ақ арнайы күштегі барлық білікті әскерилер мен офицерлер "Арнайы күштер операторының кодексі" ережелеріне ерікті түрде жазылуы және куәгерлердің алдында оның қағидаларына адал болуға уәде беруі керек екенін мәлімдейді. Бұл, қазіргі уақытта "оператор" терминін/атауын пайдаланатын басқа арнайы операциялар бөлімдерінен бұрын болды. АҚШ арнайы операциялар қауымдастығында оператор – іріктеуден өткен және Операторлар оқу курсын бітірген "Дельта" күшінің мүшесі. "Дельта" күші оператор терминін бөлімге тағайындалған операциялық және операциялық емес қызметкерлерді ажырату үшін қолданды. Басқа арнайы операциялар күштері өздерінің қызметтеріне Армия рейнджерлері және Әуе күштерінің парашютистері сияқты нақты атауларды пайдаланады. Әскери-теңіз күштері өздерінің арнайы соғыс топтары мен жеке мүшелері үшін де "SEAL" аббревиатурасын қолданады, олар сондай-ақ "Арнайы операторлар" деп те аталады. 2006 жылы Әскери-теңіз күштері "Арнайы соғыс операторы" деген атауды Әскери-теңіз күштерінің арнайы соғыс қызметкерлері үшін, E 4-тен E 9 дейінгі шендерге арналған рейтинг ретінде құрды (Әскери-теңіз күштерінің арнайы соғыс рейтингтеріне қараңыз). Оператор – операциялық қызметкерлерді анықтау үшін қолданылатын нақты термин, сонымен қатар ол АҚШ әскери күштерінде және бүкіл әлемдегі барлық арнайы операциялар күштері үшін кең таралған сөз болып кеткен.