Кіріспе

Колумбияның 18-ші президенті (1950–1953)

Лауреано Элеутерио Гомес Кастро (20 ақпан 1889 – 13 шілде 1965) – колумбиялық саясаткер және инженер, 1950 жылдан 1953 жылға дейін Колумбияның 18-ші президенті болған. 1951 жылдың қараша айында нашар денсаулығы салдарынан президенттік өкілеттігін Роберто Урданета Арбелаеске беруге мәжбүр болды. 1953 жылдың 13 маусымында президенттік лауазымға қайта оралуға тырысқанда Густаво Рохас Пинилья басқарған әскери төңкеріспен құлатылды. Президенттікке сайлануға дейінгі три он жылдық бойы Гомес Консервативтік партияның радикалды көшбасшысы болды және Колумбия Конгресінің ең дарынды және ықпалды сөз шешендерінің бірі деп есептеледі. Дегенмен, ол авторитарлық режимдерге деген симпатиясы және үкіметінің диктаторлық сипаты салдарынан әлі де даулы тұлға болып қана қоймай, сонымен қатар сынға ұшырауда.

Ерте өмір және саяси мансап

Гомес 1889 жылдың 20 ақпанында Богота қаласында дүниеге келген. Ол Колумбияның Ұлттық университетінде инженерлік мамандықты оқып, 1909 жылы бітірді. 1909 жылдан 1916 жылға дейін "La Unidad" мерзімді басылымының негізін қалаушысы және редакторы болды. 1911 жылы парламентке алғаш рет сайланып, 1918 жылға дейін қызмет етті. 1921 жылы қайта сайланды және келесі жиырма жыл бойы түрлі министрлік лауазымдарда болды. Гомес зор парламентші және саяси тактик ретінде кеңінен танылды. 1932 жылы Гомес Колумбиядағы Консервативтік партияны бақылауға алды, бұл рөл оған өте ұнады. Оның басшылығымен партия жоғары дәрежеде ұйымдастырылды және биліктегі Либералдық үкіметке күшті оппозиция көрсетті. Дегенмен, ол диктатура мен тоталитарлық державаларға деген симпатиясы үшін қиындыққа тап болды. Ол сондай-ақ Франсиско Франконы құрметтеді және оны ашық қолдады. Ол сонымен қатар, "қоғамның иерархиялық сипатына қайшы" деген негізде жалпыға бірдей сайлау құқығына қарсы болды.

Корей соғысы

Инаугурациядан кейін Гомес колумбиялық әскерлерге Біріккен Ұлттар Ұйымының қолбасшылығы мен Корей соғысындағы АҚШ күштеріне қолдау көрсетуді бұйырды. Басқа консервативті партия басшылары Колумбияның осы соғысқа араласуына қарсы болды. Партияда фракциялықтардың өсуі байқалып, Гомес Кореяға әскер жіберу туралы шешімі оның билігіне қарсы наразылықты күшейтті. 1951 жылғы 28 қазанда Гомес ауыр жүрек ұстамасына шалдығып, өмірінің соңына дейін жартылай параличке ұшырады. Дегенмен, екі күннен кейін, ауруханада жатып, ол Конгреске конституцияны реформалау жоспарын баяндаған хат жолдады. Кейіннен ол президенттік лауазымнан уақытша қанағаттануға мәжбүр болса да, 1951 жылғы 5 қарашада президент міндетін атқарушы болып тағайындалған Роберто Урданета Арбелаес арқылы конституциялық реформа процесін басқаруды жалғастырды. 1952 жылдың басында Урданета Ұлттық Конституциялық Ассамблеяны шақырды. Либералдар оны бойкоттады, сондай-ақ Консервативті партияның Гилберто Алзате Аведано мен Мариано Оспина Перес басқаратын оппозициялық топтары да бойкоттады. Ассамблея 1952 жыл бойы жұмыс істеді және нәтижесінде халық билігін шектеуге, атқарушы билікті нығайтуға және Колумбияның саяси өмірінің секуляризациялануына тосқауыл қоюға бағытталған көптеген ережелерді қамтитын құжатты жасады. Президенттік мерзім төрт жылдан алты жылға дейін ұзартылды. Конгресс сессияларының ұзақтығы керісінше қысқарды. Конгресс президентті импичментке тарту немесе Жоғарғы Сот мүшелерін сайлау өкілеттігінен айырылды. Конгресс мүшелері екі түрлі жолмен сайланды: тікелей халық сайлауы арқылы немесе әртүрлі корпоративтік топтардың (кәсіби одақтар, бизнес қауымдастықтары, өнеркәсіпшілер, фермерлер және т.б.) өкілдері ретінде. Конгресс сенаторлардың екі түріне тең бөлінетін болды. Католик шіркеуі тағы да мемлекет тарапынан ерекше қорғауға ие болды: шіркеудің тәуелсіздігі кепілдендірілді және католик доктринасы қоғамдық білім беруді басқаруға бағытталды. Сол уақытта басқа діни ұйымдардың қызметі шектелді. Отбасылар жеке тұлғалардан гөрі қоғамның маңызды саяси акторы ретінде қарастырылды, сондықтан оларға арнайы қорғау берілді, соның ішінде үйленген ерлерге жергілікті сайлауда екі дауыс беруге, ал жалғыз ерлерге бір дауыс беруге рұқсат етілді. Конституциялық Ассамблея жұмысын аяқтағаннан кейін Гомес құжатты мақтап, атқарушы биліктің күшеюі Мәскеудің Колумбияда коммунистік үкімет орнатуына кедергі келтіретінін және ауылдағы коммунистік идеологиялық зорлық-зомбылықты тоқтатуға көмектесетінін мәлімдеді. Ол сондай-ақ корпоративтік басқарудың жалпыға бірдей сайлау құқығынан туындаған, деп оның ойынша, даулы саяси ахуалды жоятынын айтты. Жаңа конституция 1953 жылдың ортасында күшіне енуі тиіс еді. Бірақ бұл орын алмас бұрын Гомес әскери төңкеріспен құлатылды. Оның ізбасары Густаво Рохас Пинилья Гомес бастаған конституциялық реформа процесін жалғастыру үшін арнайы таңдалған жиналысты шақырды. Алайда, бұл жиналыс ешқандай шешім қабылдамады және Гоместің жер аударылуымен реформаға деген ниет әлсіреп қалды.

Жер аудару

Гомес 1951 жылы жүрек талмасынан зардап шекті. Өміріне қауіп сезінгенімен, ол Роберто Урданета Арбелаэз сияқты марионеткалық ізбасар арқылы үкіметті басқаруын жалғастырды. Қоғамдық тәртіп күйреген кезде, 1953 жылы генерал Густаво Рохас Пинилья билікті қолға алды, ал Гомес Испанияға қашып кетті. Ол жерде ол эмиграциядағы консерваторларға жетекшілік етті. Ол екі басты партия арасындағы 1956 жылғы Бенидорм келісіміне зор үлес қосты, бұл келісім либералдық көшбасшы Альберто Ллерас Кармагомен әскери режимге қарсы күресу мақсатында жүргізілді.

Қайту

Әскери режим құлағаннан кейін бір жыл өткен соң, Консервативтік партияны Гомес, ал Либералдық партияны Ллерас Кармарго ұсынып, келесі 15 жылға Колумбия саясатын анықтаған Ситжес декларациясына қол қойды. Бұл ерекше келісімде президенттікке консерваторлар мен либералдардың кезекпен сайлануы, министрліктер мен басқа да мемлекеттік лауазымдардың тең бөлінуі қарастырылған. Декларация және оның нәтижесінде құрылған коалиция 1974 жылға дейін билікті партиялар арасында бөлісті. Бұл кезең Ұлттық фронт деп белгілі. Гомес Колумбияға оралды және 1965 жылғы 13 шілдеде Туньяда қайтыс болғанға дейін Консервативтік партияға жетекшілік етіп келді.

Автор

Гомес жазушы болғанмен, сонымен қатар танымал консервативті өнер сыншысы еді; ол өнерді қолдаушы болды және Колумбиядағы көркем мәдениеттің дамуына үлкен үлес қосты. Ол сынға түсірген суретшілермен (мысалы, Эладио Велес) де, мақтаған суретшілермен де (мысалы, Сантьяго Мартинес Дельгадо) ашық пікір таласты болды.