Кіріспе

Медициналық бейнелеуде дене ішіндегі құрылымдар мен сұйықтықтардың контрастын күшейту үшін қолданылатын зат – контрасттық агент (немесе контрасттық орта). Контрасттық агенттер сыртқы электромагниттік сәулеленуді немесе ультрадыбысты сіңіреді немесе өзгертеді, бұл өздігінен сәуле шығаратын радиофармацевтикалық препараттардан ерекшеленеді. Рентгендік зерттеулерде контрасттық агенттер нысаналы тіндердің немесе құрылымдардың радиожиілігін арттырады. Магниттік-резонанстық томографияда контрасттық агенттер дене тіндеріндегі ядролардың релаксация уақытын қысқарту (немесе кейбір жағдайларда ұлғайту) арқылы бейнедегі контрасты өзгертеді. Контрасттық агенттер көбінесе қан тамырлары мен асқазан-ішек жолының көрінуін жақсарту үшін қолданылады. Контрасттық агенттердің түрлері қолданылатын бейнелеу әдістеріне қарай жіктеледі.

Радиоконтраст құралдары

Рентген сәулелеріне негізделген рентгенографияда йод және барий ең көп қолданылатын контраст заттар болып табылады. Иодияланған контраст заттардың түрлі нұсқалары бар, олардың осмолярлығы, тұтқырлығы және абсолютті йодтың мөлшері бойынша айырмашылықтар кездеседі. Ионды емес димерлер төмен осмолярлығы және уыттылығы үшін артықшылыққа ие, бірақ оларды қолдануға байланысты бағасы жоғары.

МРТ контрасттық агенттер

Гадолиний магниттік-резонанстық томографияда МРТ контрасттық зат ретінде немесе гадолинийге негізделген контрасттық зат (GBCA) ретінде қолданылады. 3+ тотығу күйінде металл жеті жұпталмаған электронына ие. Бұл контрасттық заттың маңындағы судың жылдам релаксациясына себеп болып, МРТ суретінің сапасын жақсартады.

Ультрадыбыстық контрасттық заттар

Микрокөпіршіктер сонографиялық тексеруде, әсіресе жүрек шунтын анықтау үшін эхокардиограммада контрасттық заттар ретінде қолданылады. Бұл микрокөпіршіктер қоздырылған тұзды ерітіндіден тұрады, олардың көп бөлігі өкпе капиллярларынан өте алмайтындай ірі. Сондықтан, жүректің сол жағына тек жүректің екі жағы арасындағы қалыптан тыс байланыс арқылы ғана жетеді, бұл оңнан солға қарайғы шунт деп аталады. Сонымен қатар, фармацевтикалық түрде дайындалған микрокөпіршіктер ақуыз, липид немесе полимер қабығымен нығайтылған және қолдау көрсетілген азот немесе перфторкөмірсутектердің аз мөлшерінен тұрады. Олар капиллярлар арқылы өтуге жеткілікті кішкентай және сол жақ қарыншада контрастты арттыру үшін қолданылады, оның қабырғаларын көруді жақсартады. Көпіршіктегі газ бен оны қоршаған сұйықтық арасындағы тығыздық айырмасы ультрадыбысты күшті шашыратып, зондқа кері шағылыстырады. Бұл кері шағылысу процесі осы көпіршіктермен сұйықтыққа жоғары сигнал береді, ол нәтижеде алынған суретте көрінеді.