Кіріспе
Энзимдер класы. Фотолиаздар – ультракүлгін сәулеленуден туындаған ДНК зақымдануларын жөндеуге арналған ферменттер. Бұл ферменттер өздерінің қозуы үшін де, ДНК-ны жөндеу үшін де көрінетін жарықты (спектрдің күлгін/көк бөлігінен) қажет етеді. Фотолиаздардың қатысуымен жүзеге асырылатын ДНК жөндеу механизмі фотореактивация деп аталады. Олар негізінен пиримидин димерлерін пиримидин негіздерінің қалыпты жұптарына айналдырады. Фотореактивация – ДНК-ны жөндеудің ең алғаш ашылған механизмі, алғаш рет Альберт Келнер 1949 жылы және дербес түрде Ренато Дульбеко да 1949 жылы сипаттаған.
Photolyases are DNA repair enzymes that repair damage caused by exposure to ultraviolet light. These enzymes require visible light (from the violet/blue end of the spectrum) both for their own activation and for the actual DNA repair. The DNA repair mechanism involving photolyases is called photoreactivation. They mainly convert pyrimidine dimers into a normal pair of pyrimidine bases. Photo reactivation, the first DNA repair mechanism to be discovered, was described initially by Albert Kelner in 1949 and independently by Renato Dulbecco also in 1949.
Функция
Фотолиаздар толықтыратын ДНК тізбектерін байланыстырады және ДНК тізбегіндегі тимин немесе цитозин базаларының жұбы ковалентті байланысқан кезде пайда болатын пиримидин димерлерінің белгілі бір түрлерін бұзады. Бұл димеризацияның байланыс ұзындығы қалыпты B ДНК құрылымының байланыс ұзындығынан қысқа, бұл репликация және транскрипция үшін бұрыс шаблонды тудырады. Ең көп кездесетін ковалентті байланыс циклобутан көпірінің қалыптасуымен жүзеге асады. Фотолиаздар осы зақымдануларға жоғары бейімділікке ие және оларды бастапқы базаларға қайта айналдырып, кері байланыстырады. Циклобутан пиримидин димерлерін шешуге арналған фотолиаза катализдік ДНК жөндеу процесі уақыт бойынша шешілетін кристаллография және процестің атомдық деңгейде визуализациясын қамтамасыз ету үшін есептеу талдауы арқылы зерттелді.
Номенклатура
Бұл ферменттер класының жүйелі атауы - дезоксирибоциклобутадипиримидин пиримидин лиазасы. Көп қолданылатын басқа атаулар: фотореактивация ферменті, ДНК фотолизасы, ДНК фотореактивация ферменті, ДНК циклобутан дипиримидин фотолизасы, ДНК фотолизасы, дезоксирибонуклеин фотолизасы, дезоксирибодипиримидин фотолизасы, фотолиза, PRE, PhrB фотолизасы, дезоксирибонуклеин циклобутан дипиримидин фотолизасы, phr A фотолизасы, (фотосезімтал) дипиримидин фотолизасы және (фотосезімтал) дезоксирибонуклеин пиримидин димерлизасы. Бұл фермент лиазалар отбасысына жатады, нақтырақ айтқанда, көміртектік лиазалардың "жалпылама" класына жатады.