Жозе Альфредо Мартинес де Ос: Аргентина экономисі және саясаткері
José Alfredo Martínez de Hoz
Хосе Альфредо Мартинес де Ос: Аргентина экономисті, бизнесмен, 1976-83 әскери диктатура кезінде экономика министрі. Либерализм саясаты мен реформалары туралы ақпарат.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Аргентиналық заңгер, бизнесмен және экономист (1925–2013)
Argentine lawyer, businessman, and economist (1925–2013)
Хосе Альфредо Мартинес де Хоз (13 тамыз 1925 – 16 наурыз 2013) – аргентиналық заңгер, бизнесмен және экономист. Ол Аргентинаның соңғы әскери диктатурасы кезінде (1976–1983) (әсіресе Хорхе Рафаэль Виделаның режимінде, 1976 мен 1981 жылдар аралығында) Аргентинаның экономика министрі болды және диктатураның экономикалық саясатын соңына дейін қалыптастырды. Мартинес де Хоз – 1970 жылдары экономикалық неолиберализм реформаларының жоспарын енгізген, үлкен дау тудырған бизнесмен шыққан экономикалық ортодокс болды. 1976 жылдан бері жаһандану көріне бастады және әлемдік жүйеге енуге әрекеттер жасалды. Оның басқару кезеңінде жүзеге асырылған реформалардың негізгі мақсаты экономикалық либерализация және «экономикалық еркіндік» болды. Оның нәтижелері мен мұрасы Аргентинада осы күнге дейін қызу дау-дамай тудырып, кезеңге және саяси спектрге байланысты мақтауға немесе қатты сынға ұшырауда.
José Alfredo Martínez de Hoz (13 August 1925 – 16 March 2013) was an Argentine lawyer, businessman, and economist. He was the Minister of Economy of Argentina during the country's last military dictatorship (1976—1983) (especifically during Jorge Rafael Videla's regime, between 1976 and 1981), and shaped the economic policy of the dictatorship until its end. Martínez de Hoz was an economic orthodox of businessman origin, who imposed a plan of economic neoliberalism reforms in the 1970s that aroused strong controversies. From 1976 until today, globalization began to appear and some attempts of insertion in the world began. The spirit of all the reforms implemented during his administration was that of economic liberalization and "economic freedom", and its results and legacy are highly controversial to this day, either being praised or strongly criticized in Argentina depending on the period and side of the general political spectrum.
Виделаның басқаруындағы экономика министрі
1975 жылы Аргентина айтарлықтай дамыды, бірақ 1930 жылдан бері ең нашар тұрақсыздыққа тап болды. Аргентиналық қоғамдық пікір 1976 жылғы наурыздағы төңкеріспен Изабель Перонның әлсіз үкіметін құлатты. Зорлық-зомбылық пен 700% инфляцияны мұра еткен Хорхе Рафаэль Видела Мартинес де Хозды Экономика министрі етіп тағайындады. Бизнес сенімін қайта жандандыруға тырысып, Аргентина нарығын одан әрі ашу жоспарын жариялады, себебі елдің ұлттық индустриясы тиімсіз және халықаралық бәсекеге төтеп бере алмайды деп санайтын. Ол Аргентинаның сауда кедергілерін жылдам қысқартуға кірісті, оны экономикалық оқшауланудың себебі деп есептеді. Ол Дэвид Рокфеллермен жеке қарым-қатынаста болды, ол тағайындалғаннан кейін Chase Manhattan Bank және Халықаралық валюта қорынан шамамен 1 миллиард долларлық несие алуға көмектесті. Ол барлық бағаны реттеу жүйесін жойды. Қара нарық пен тапшылық жойылды және ол валюталық бақылау режимін жойды. Бір ғана еркін валюта бағамы пайда болды. Ол экспортты (барлық тыйымдар мен квоталарды алып тастады және экспорттық салықтар жойылды) және импортты (барлық тыйымдар, квоталар мен лицензияларды алып тастады және импорттық тарифтерді біртіндеп төмендетті) босатті. Ол жалақыны тоқтату туралы жалпы жарлық шығарды және мұра салығын жойды, сонымен қатар қосылған құн салығын енгізді. Бұл шара оған әкесінен мұраға алған бірнеше миллиард долларлық жер мен инвестицияларға салық төлеуден қашуға мүмкіндік берді. Мартинес де Хоздың реформаларының нәтижесінде инфляция күрт төмендеді, бірақ көптеген жергілікті саудагерлер мен үй салушылар сұраныстың төмендеуіне төтеп бере алмады және банкротқа ұшырады. Ол мемлекеттік қызметтерге саяси тарифтерді жойды және отын бағасын субсидиялады, экономиканы шынайы бағалау үшін және экономиканың артықшылықты секторларына берілетін субсидиялар мен артық қорғаныштарды жою үшін. Орталық банк, Мартинес де Хоз дәуіріндегі көптеген маңызды экономикалық лауазымдар сияқты, Чикаголық жігіттердің бірі Адольфо Диздің басшылығында болды. Диз Экономика министрінің қаржылық реттеуді азайту саясатының көп бөлігін жүзеге асырды, сонымен қатар ішкі несиелерді шектеуге кірісті. Ол 1977 жылғы Ақша айналымын реттеу заңын қабылдады, ол резервтік талаптарды депозиттердің 45%-ына дейін көтерді, осылайша қарыз алушылардың пайыздық мөлшерлемелерін екі есеге арттырды және талап бойынша депозиттерге түсетін табысты жойды. 1975-1980 жылдар аралығында жалпы ішкі өнім 2,2%-ға тең жылдық өсімді көрсетті. 1975-1979 жылдар аралығында сауда оң баланста болды, ал 1980 жылы ғана сауда таңшығы пайда болды. Осы кезеңде Аргентина экономикасының тарихындағы ең төменгі жұмыссыздық деңгейі байқалды. Әсіресе 1979 жылдан бастап екінші мұнай дағдарысының салдарынан сыртқы қарыз күрт өсті. Кейін жылдары ол кітаптарында өзінің басқаруының «кезең-кезеңмен» сипатқа ие екенін түсіндірді; ол дағдарысты жеңу үшін ғана емес, экономиканың құрылымдық реформасын жүзеге асыруға кірісті. 1976 жылдың 2 сәуірінде үш бағдарлама жарияланды: экономиканы азат ету және жаңғырту, мемлекеттің жаңғыртылуы және бағаларды тұрақтандыру. Олар бір-бірімен байланысты, бірақ міндетті түрде бір уақытта қолданылмауы керек еді. Басты шаралар мемлекеттің қосалқы рөл атқаруы және экономиканы ашу болды. Қысқа мерзімді қаржылық спекуляция гүлденді, ал салық төлеуден жалтарғандық және бюджет тапшылығы жоғары деңгейде қалды. Жалақыны жиі тоқтату туралы жарлықтар жалпы өмір сүру деңгейін төмендетуді жалғастырды және табыс теңсіздігі күшейді. Бұл кезең он есе девальвациямен және Аргентина тарихындағы ең ауыр қаржылық дағдарыстардың бірімен аяқталды.
By 1975, Argentina had considerably developed, but was nevertheless in the throes of some of the worst instability since 1930. Argentine public opinion turned to the military, who deposed Isabel Perón's weak regime in a March 1976 coup. Inheriting a wave of violence and 700% inflation, Jorge Rafael Videla called on Martínez de Hoz as Minister of Economy. Anxious to restore business confidence, announced a plan to further open Argentina's markets, believing that the country's national industry was inefficient and uncompetitive internationally. He moved to lessen Argentina's trade barriers quickly, which he believed to be a cause of economic isolation. He enjoyed the personal friendship of David Rockefeller, who facilitated Chase Manhattan Bank and International Monetary Fund loans of nearly US$1 billion following his appointment. He eliminated all price control systems. The black market and shortages disappeared; and he repealed the exchange control regime. A single floating exchange rate was born. He freed exports (removed existing prohibitions and quotas and export taxes were repealed) and imports (removed existing prohibitions, quotas, and licenses and gradually reduced import tariffs). He decreed a general freeze on wages, and instituted a value added tax while rescinding the inheritance tax. This last measure allowed him to avoid paying taxes on the land and investments, valued at several billion dollars at the time, that he inherited from his father. As a result of the changes instituted by Martínez de Hoz, inflation fell sharply; but, many local retailers and home builders became incapable of coping with the fall in demand and declared bankruptcy. He eliminated political tariffs for public services and subsidized prices for fuels, to begin an honest look at the economy and the subsidies and overprotections for privileged sectors of the economy. The Central Bank, like many key economic posts in the Martínez de Hoz era, was led by one of a number of Chicago Boys: Adolfo Diz. Diz enacted much of the Economy Minister's financial deregulation policy, while moving to limit domestic credit. He enacted the Monetary Regulation Account Law of 1977, which raised reserve requirements to 45% of deposits, thereby doubling borrowers' interest rates while eliminating yields on demand deposits. Total GDP grew 2.2% equivalent annually between 1975 and 1980. Between 1975 and 1979 there was a trade surplus, only in 1980 did the trade deficit appear. During the period, the lowest unemployment rates in the history of the Argentine economy were observed. Particularly from 1979, as a consequence of the second oil shock, the external debt increased strongly. Years later he explained in his books that his management "had a 'gradualist' character; he set out to implement a structural reform of the economy, and not just overcome a crisis. On April 2, 1976, three programs were announced: liberation and modernization of the economy, modernization of the state and stabilization of prices. They would have to be applied interconnected, although not necessarily simultaneously. The great courses of action were the subsidiary function of the State and the opening of the economy." Short term financial speculation flourished, while chronic tax evasion and budget deficits remained high. Frequent wage freeze decrees continued to depress living standards generally and income inequality increased. The period ended in a tenfold devaluation and one of the worst financial crises in Argentine history.
"Ақ ақша"
1978 жылы экономика қайтадан дағдарысқа ұшырап, инфляция шамамен 175% деңгейінде болды. Өзінің беделін сақтап, мүмкін болатын тәртіпсіздіктерден сескенген Мартинес де Хоз желтоқсан айында жаңа, одан да жомарт жалақы ережелерін бекітті. Консервативті әріптестерінің бұл қадам инфляцияны одан әрі күшейтуі мүмкін деген алаңдауын сейілту үшін ол валюта бағамын реттеуге жаңа тәсіл енгізді: Аргентиналық песо мен АҚШ доллары арасындағы ресми айырбас бағамын ай сайынғы кесте бойынша белгіленетін, біртіндеп кемитін тұрақты девальвациялау, бұл халық арасында «Таблита» деп белгілі болды. «Таблита» песоның құнын жергілікті инфляция деңгейінен гөрі баяу төмендетіп, инфляция деңгейі аздап төмендесе де, импортталған тауарлар мен шетелдік кредиттер жергілікті өнімдерге қарағанда тез арада арзанға түсті. Импорт көлемі үш есеге жуық өсті және 1980 жылға қарай песо әлемдегі ең жоғары бағаланған валюталардың біріне айналды. Оның шетелдегі жоғары сатып алу қабілеті оны «жақсы ақша» деп атауға себеп болды. Аргентиналықтардың рекордтық саны шетелде демалысқа шығып, көбінесе тұрмыстық техника сатып алатын болды. Бірақ, теріс сауда балансы мен туристердің шетелде жұмсаған ақшасы 1980 және 1981 жылдары ұлттық баланста рекордтық 4 миллиард АҚШ долларын құрады. Оның ірі бизнес мүдделерінің бірі – банкротқа ұшыраған Compañía Italo Argentina de Electricidad оның бұйрығымен 394 миллион АҚШ долларына мемлекеттендірілді. Экономика салыстырмалы түрде қарқынды дамыды және 1979 және 1980 жылдары салық түсімдерінің өсуімен елдің қаржылық жағдайы жақсы болып көрінді. Бірақ бұл қаржы көп ұзамай ел ішінде де, шетелде де тәуекелге толы салымдарға жұмсалды. 1980 жылдың наурыз айында бір банктің Понци схемасы құлаған кезде, Мартинес де Хоз инвесторларды бір жылдық мемлекеттік облигациялармен тартып, АҚШ долларында 60% төлеуге уәде берді. Осы қысымға тап болған Аргентиналық песо, тіпті Мартинес де Хоз сияқты ішкі тұлғалардың да қысқа мерзімді саудасының нысанына айналды.
Again in recession by 1978, the economy continued to be saddled with inflation around 175%. Image conscious and so, fearful of possible riots, Martínez de Hoz relented and in December, he issued new, more generous wage guidelines. To address his fellow conservatives' fear that this might lead to even higher inflation, he introduced a novel take on the currency crawling peg: fixed, progressively smaller devaluations of the official exchange rate between the Argentine peso and the US dollarset by a monthly timetable, popularly known as the Tablita. The Tablita invariably set a slower depreciation of the peso value than what local inflation warranted and although inflation did ease somewhat, imported goods and foreign credit soon became much cheaper than those locally available. Imports almost tripled in volume and by 1980, the peso became one of the most overvalued currencies in the world; its high purchasing power abroad soon had many referring to it as sweet money. Record numbers of Argentines now vacationed abroad, often stocking up on appliances; between the suddenly negative trade deficit and tourists' foreign spending, however, this chalked up a then record US$4 billion annual loss for the national balance sheet in both 1980 and 1981. into the national debt. One of his chief business interests, the insolvent Compañía Italo Argentina de Electricidad, was nationalised at his orders at a reported cost of US$394 million. The economy was still in relatively high gear and, with rising fiscal revenues, the nation's finances appeared healthy during 1979 and 1980. This money soon found itself in risky gambles at home and abroad and when one bank's Ponzi scheme collapsed in March 1980, Martínez de Hoz responded to the possible panic by luring investors with one year treasury bills, paying 60% in US dollars. Facing these pressures, the Argentine peso increasingly became the object of short selling by insiders, including Martínez de Hoz himself.
Мұра
1982 жылғы маусымда Мальвина соғысындағы жеңіліс хунтадағы орташа басшылықты орнатуға себеп болды. Шілдеде жаңа Орталық банк президенті Доминго Кавалло жек көрінетін "1050" ережесін жойды. Бұл өзгеріс мыңдаған адамды қаржылық қиындықтан сақтап қалды, бірақ экономикалық залал сақталып қалды. Осы оқиғаның салдарынан кәсіпкерлік сенімге нұқсан келді. Аргентинаның өнімді ауыл шаруашылығы секторы келесі сегіз жылда 34 миллиард доллардан астам сауда артығын әкелді, бірақ бұл созылмалы капитал қашуын немесе мемлекеттік борыштың өсуін (диктатура басталғанда 7 миллиард доллар, демократия қайта орнатылған 1983 жылға қарай 43 миллиард долларға дейін) тоқтатуға жеткіліксіз болды. 2006 жылы судья кешірімді конституцияға қайшы деп жариялап, бұрынғы сот процесін қайта бастауға жол ашты. Бұл Мартинес де Хоздың 1976 жылы Федерико мен Мигель Гутеймді (жергілікті тоқыма фабрикасының иесі мен оның ұлы) ұрлап, қорқытуға қатысқандығын, сондай-ақ Хуан Карлос Касарегоны (Экономика министрлігіндегі өзінің көмекшісінің бірін) өлтірудегі кінәсін тергеуге мүмкіндік берді. Мартинес де Хоз 2007 жылғы 5 сәуірде Жоғарғы Соттың 1990 жылғы президенттік кешірімді конституцияға қайшы деп таныған шешімінен кейін тұтқындалды. 2010 жылғы 4 мамырда Гутейм ісі бойынша айыпталуына байланысты, оған үй қамауына алу туралы алдын ала шешім шығарылды (оның қарттығына байланысты).
It took defeat during the disastrous Malvinas War in June 1982 to usher in more moderate leadership in the junta. In July, the new Central Bank President, Domingo Cavallo, rescinded the hated "1050". Thousands were saved from financial ruin by this change, but the economic damage would remain. Business confidence was destroyed by the whole calamity and even though Argentina's productive Agricultural sector brought in over US$34 billion in trade surpluses over the next eight years, none of it sufficed to deal with chronic capital flight or the newly monstrous public debt (US$7 billion at the start of the dictatorship, growing to US$43 billion by the time democracy was restored in 1983). In 2006, a judge declared the pardon unconstitutional and revoked the suspension of the previous judicial process, paving the way to investigate Martínez de Hoz's alleged involvement in the kidnapping and extortion of Federico and Miguel Gutheim (a local textile mill owner and his son) in 1976, as well as the murder of Juan Carlos Casariego (one of his own assistants at the Ministry of Economy). Martinez de Hoz was arrested on 5 April 2007, following a Supreme Court ruling deeming the 1990 presidential pardons unconstitutional, and was given a preliminary sentence of house arrest (due to his advanced age) on 4 May 2010, pursuant to his indictment in the Gutheim case.