Кіріспе
Генри Каллавейдің 1870 жылы жазған "Амазулулардың діни жүйесі" (1870) кітабы амазулу халқының сенімдерін сипаттайды. Ол кітап ағылшын және зулу тілдерінде жазылған. Генри Каллауэй – ағылшын миссионері. Ол Нсунгузе өзенінің жағасына қоныстанғаннан бастап зулу халқына қызығушылық танытты және олардың ықпалымен әртүрлі кітаптар жазды. Солардың бірі – "Амазулулардың діни жүйесі". Кітап сұрақ-жауап форматында ұсынылған. Ол төрт бөлімге бөлінген: Ункулункулу, Аматонга, Изиньяга Зокубула және Абатакати. Бұл бөлімдердің әрқайсысы зулу халқының діни жүйесін құрайтын төрт негізгі мәселеге тоқталады. Элиас Канетти "Көпшілік және билік" еңбегінде "Амазулулардың діни жүйесі" туралы: "Бұл адамзаттың ең маңызды құжаттарының бірі" деп жазды.
The Religious System of the Amazulu (1870), by Henry Callaway, describes the beliefs of the Amazulu people. It was written in both English and Zulu. Henry Callaway was an English missionary. His interest in the Zulu people began when he settled on the banks of the Nsunguze river where he created various books influenced by them. One of those books was The Religious Systems of The Amazulu. The book is presented in question and answer format. It is divided into four different sections which include, Unkulunkulu, Amatonga, Izinyanga Zokubula, and Abatakati. Each of these sections focuses on the four main aspects which constitute the religious system of the Zulu people. In Crowds and Power, Elias Canetti wrote of The Religious System of the Amazulu, "It is among the essential documents of mankind."
Премиссионерлік жұмыс және квакерлік
Генри Каллавей Оңтүстік Африкадағы Кафрариядағы Сент-Джонс шіркеуінің алғашқы миссионерлік епискобы болды. Ол 1817 жылдың 17 қаңтарында Лаймингтон-Сомерсетте дүниеге келді. Каллавей туғаннан кейін оның отбасы Лондонға, содан кейін Кредитонға көшіп, ол Кредитон грамматикалық мектебінде ресми білім алды. Кейін Каллавей Хевитридегі шағын мектепте мұғалімнің көмекшісі болып жұмыс істеді. Хевитриде жұмыс істеген кезінде мектеп директоры Уильям Даймонд оған квакерлік идеясын таныстырды. Ол квакерлік идеяға ынталанды және 1837 жылдың көктемінде Генри Каллавей Квакерлердің ресми ұйымы – Достар қоғамының мүшесі ретінде қабылданды. Ол Веллингтонда жеке сабақ берген квакер отбасы арқылы қоғамға қабылданды. Оқытушылық жылдарынан кейін ол медицина саласына өтуді шешті.
А. М. А.
Медицина саласында мансабын жалғастырғаннан кейін, ол квакерліктегі кемшіліктерді байқап, Англикан шіркеуіне қосылды. 1854 жылы ол Наталь епискобы Джон Уильям Коленсоға хат жазып, миссионерлік қызметке өзінің қызметін ұсынды. 13 тамызда Каллавей Ізгі хабарды тарату қоғамынан қабылданды және Норвичте дьякон болып тағайындалды. Ол әйелімен бірге 26 тамызда Англиядан Оңтүстік Африкаға аттанды, онда Каллавей миссионерлік қызметін бастады. 4 жыл қызмет еткеннен кейін Каллавейге Умкоманзи өзенінен тыс жер берілді, ол Инсунгузедегі бос голланд шаруашылығына қоныстанды және оны Спринг Вейл деп атады. Сол жерден Каллавей жергілікті халықтың сенімдері, дәстүрлері және әдет-ғұрыптарын зерттеуге кірісті. "Ункулункулу" өзінің Ункулункулуына және зулу халқының көзқарасынан жаратылыс туралы әңгімеге назар аударады. "Аматонга" ата-бабаларға табыну дәстүрі туралы айтады. "Изиньга" бөлімі дәстүрлі баяндарға арналған. Соңында, "Зокубула" зулу халқының медициналық сиқыры мен әдет-ғұрыптары туралы. Ункулункулу – барлық зулу халқының ата-анасы. Олар оның оларды аң аулауға, от жағуға және егін өсіруге үйреткенін сенеді. Ункулункулудан басқа, алғашқы адамдарға басқа да есімдер берілген, олар – Умвелинканги және Утланга. Бұл үш сөз зулу сенімінде Ункулункулудың әртүрлі аспектілерін көрсетеді. Амазулу халқы Аматонгоның бар екеніне де сенеді, олар – Ункулункулудың адамдарды жетелеу үшін берген ата-бабалардың рухтары. Басшыға күш-қуат сыйлайтын арнайы дәрілер бар. Қарапайым адамдарға осындай дәріні қолдануға немесе тіпті тиюге рұқсат етілмейді, әйтпесе олар өлтіріледі. Бұл тарауда басшының билігі туралы да айтылады, онда адамдар басшының тостағанынан су ішуге қарсылық көрсетеді. Бұл тараудың сиқыршылық бөлігі "Уфаку сиқыры" кітабында жазылған, онда Каллавей Амамондоның ұлы басшысы Уфакумен болған әңгімесі баяндалады. Чайдестердің айтуынша, Каллавей "Амазулудың діни жүйесі" кітабын "африкалық арман өмірінің субъективті көрінісі немесе мидың сезімі" деп атаған. Бұл кітап жергілікті билік өкілдерінің, христиан миссионерлерінің, африкалықтардың және әсіресе зулу қауымының этнографиялық зерттеулерін біріктірді. Оның кітабы антрополог Э. Б. Тейлордың діни сенімдерінің негізін қалауымен танымал болды. Кітапта Каллавейдің әдебиеті арқылы жасаған әсерлерінің кейбіреулері де келтірілген. Ол миссионерлердің, филологтардың, этнологтардың, антикварлардың және жалпы халықтың қызығушылығын оятып, қызықтырды. Ол "Амазулудың діни жүйесі" кітабының ағылшын тілінде зулу тілін немесе зулу тілінде ағылшын тілін оқытудың бірінші қадамдарының бірі болғанын мәлімдеді. Надин Гордимер өзінің "Консервационист" романының тарауларының басында кітаптан үзінділер келтірді.