Праматеш Чандра Баруа (1903-1951) – Үндістан актері, режиссері, сценаристі. Ассамда туған, тәуелсіздік алғанға дейінгі кезеңдегі кино өнеріне үлкен үлес қосты.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Үнді актері, режиссері және сценарийші (1903–1951)
Indian actor, director, and screenwriter (1903–1951)
Праматэш Чандра Баруа (1903 жылдың 24 қазаны – 1951 жылдың 29 қарашасы) – тәуелсіздік алғанға дейінгі кезеңдегі үнді фильмдерінің актері, режиссері және сценарийшісі, Ассам штатының Дубри қаласындағы Гаурипурде туған.
Pramathesh Chandra Barua (24 October 1903 – 29 November 1951) was an Indian actor, director, and screenwriter of Indian films in the pre independence era, born in Gauripur, Dhubri, Assam.
Ерте өмір
Баруа Ассамның Дубри қаласындағы Гаурипур (Гаурипур Раджваншасына жататын) патшалық отбасының ұлы болды, сол жерде дүниеге келіп, балалық шағын өткізді. Ол Калькуттадағы Харе мектебінде оқыды, содан кейін 1924 жылы Калькуттадағы Президенттік колледжін ғылым бакалавры дәрежесімен бітірді. 18 жасында, әлі коллежде оқып жүргенде, ол үйленді. Бұл үйлену отбасы мүшелерінің ұйымдастыруымен болды. Ол тағы екі рет үйленді. Оның үшінші әйелі – актриса Жамуна Баруа. Оның әйелдерінің бірі – Мадури Лата немесе Амалабала, ал екіншісі – әнші Мина Капурдың анасы, олар қарындас болған. Яғни, оның әйелдерінің бірі Мина Капурдың тәтесі болды. Колледжді бітіргеннен кейін ол Еуропаға саяхаттап, алғаш рет кино әлемімен танысты. Отанына оралғаннан кейін ол біраз уақыт Ассам заң шығару жиналысында қызмет етіп, Сварадж партиясына қосылды, бірақ соңында Калькуттаға көшіп, кейін кинода мансап бастады, бұл оның әкесіне ұнамады.
Barua was the son of the royal family of Gauripur (belongs to Gauripur Rajvanch), Dhubri,Assam, where he was born and spent his childhood. He studied at Hare School, Calcutta and then Bachelor of Science graduated from Presidency College, Calcutta in 1924. At age 18, while still studying in college, he got married. It was arranged by the family. He had two more marriages. His third wife was film actress Jamuna Barua. One of his wives, either Madhuri Lata or Amalabala, and singer Meena Kapoor's mother were sisters. In other words, one of his wives was Meena Kapoor's aunt. After his graduation, he travelled to Europe, where he received his first exposure to films. After returning, he served for a time in the Assam Legislative Assembly and joined the Swaraj Party but ultimately moved to Calcutta and later began a career in films, much to the chagrin of his father.
Мансап
Праматэш Баруаның кино әлеміне қадамы кездейсоқ болды. Шантеникетан қаласында болғанда ол Дирендранат Гангулимен танысты. Праматэш Баруа 1926 жылы «British Dominion Films Ltd.» компаниясының мүшесі ретінде кинодағы мансабын бастады. 1929 жылы ол алғаш рет «Панчашар» атты фильмде күміс экранға шықты, оны Дебаки Кумар Бос түсірген. Сонымен қатар, ол Дирен Гангулидің тағы бір фильмі «Такай Ки На Хай» фильмінде де ойнады. Осы кезде үнсіз кино дәуірінің актрисасы Ирланд Гаспер (экрандық аты: Сабита Деви) Праматэш Баруаны тәуелсіз болып, өз студиясын құруға шақырды. Праматэш Баруа Еуропаға барып, кино өнерінің практикалық жақтарын үйренгісі келді. 1930 жылы оның әкесі Раджа Прабхат Чандра Баруа Праматшешті бүйрек тасын алу үшін Англияға жіберді. Операция сәтті аяқталғаннан кейін ол Рабиндранат Тагордың ұсыныс хатымен Парижге барып, М. Роджерспен кездесті. Ол Парижде кинематографияны жан-жақты меңгерді. «Fox Studio» студиясында жарық беру туралы көп нәрсе білді. Лондондағы «Elstree Studios» студиясының өндірісін де бақылады. Ол жарық беру жабдықтарын сатып алып, Калькуттаға оралды және Калькуттадағы өз үйінде «Barua Film Unit» және «Barua Studio» құрды. Содан кейін ол өзінің алғашқы фильмін – «Apradhi» (1931) түсірді, онда ол басты рөлді ойнады, ал режиссері Дебаки Кр. Бос болды. «Апрадхи» – үнді киносы тарихындағы маңызды фильм, өйткені ол жасанды жарықпен түсірілген алғашқы үнді фильмі еді. Бұрын үнді фильмдері күн сәулесінің шағылысуымен түсірілетін. Жасанды жарықтарды пайдаланумен қатар, ол жарыққа сәйкес макияж жасау процесінде де өзгерістер енгізді. Бұл тәжірибелердің нәтижесінде 50 000 метр «сурет негативі» және тағы 1000 метр «сурет негативі» актерлердің макияжымен тәжірибе жасау кезінде ысырапқа салынды. Осылайша «Апрадхи» үнді киносындағы режиссерлер үшін техникалық ортаны түбегейлі өзгертті. 1932 жылы «Nisher Dak» және «Ekada» фильмдерін түсірді. «Ekada» фильмінің сценарийін өзі жазды, режиссері – Сушит Мазумдер. Ол «Bhagyalakshmi» фильмінде жаман рөлді ойнады, оны Кали Прасад Гхош «Indian Cinema Arts» үшін түсірді. 1932 жылы дыбыстық кино дәуірі келгенде ол өзінің алғашқы дыбыстық фильмін – «Bengal 1983» түсірді. Оны Рабиндранат Тагор шығарды, бұл оның тақырыбына байланысты батыл қадам болды. Фильм 8 күнде түсірілді, бұл Праматэш Баруаның табандылығы мен мақсаттылығын көрсетті. Алайда фильм сәтсіз аяқталып, Баруа компаниясын жабуға мәжбүр болды. 1933 жылы БН Саркар оны «New Theatres» киностудиясына шақырды, бұл оның кинорежиссер ретіндегі мансабының шыңына жеткізді. Ол киноның барлық техникалық аспектілерін – режиссура, актерлік шеберлік, сценарий жазу, кадрлар композициясы, монтаж және басқа да қажетті дағдыларды меңгерді. Ол енді «New Theatres» киностудиясының алғашқы дыбыстық фильмі «Rooplekha» фильмінің режиссері болды, сонымен қатар «Умашаши» фильмінде басты рөлді ойнады. 1934 жылы шыққан «Rooplekha» тағы бір жаңа техниканы енгізді. Үнді киносында алғаш рет флэшбек әңгімені баяндауда қолданылды. Содан кейін Праматэш Баруа «Devdas» фильміне келді. Сарат Чандра Чаттерджидің трагикалық кейіпкерінің бенгал классикасы үнді фильмдерінде бұрын да бейімделген, бірақ Баруаның Девдастың бейнесі өте жанды болғандықтан, трагикалық кейіпкерді аңызға айналдырды. Ол бенгал және хинди тілдеріндегі фильмдерге режиссура жасады және басты рөлді өзі ойнады. Айта кетейік, Праматэш Баруаның өмір салты оған Девдастың рөлін өте сенімді орындауға мүмкіндік берді. «Devdas» 1935 жылы жарық көрді және коммерциялық сәттілікке жетті. Кино зерттеушілер бұл фильмді Үндістандағы алғашқы табысты әлеуметтік фильм деп атап, оның үнді киносына деген көзқарасты өзгерткенін айтады. «Devdas» кино зерттеушілер тарапынан «флэшбек», «жақын кадр», «монтаж», «көшіру», «тарату» және «көріністің басы мен соңы» әдістерін дұрыс қолданғаны үшін жоғары бағаланды. «Devdas» әлемдік кинода «интеркут телепатиялық түсірілім» техникасын енгізгені үшін де ескерткіш ретінде саналады. «Mukti» – Праматэш Баруаның тағы бір батыл фильмі. «Mukti» – бұл Девдастың заманауи нұсқасы, ол адамның арман-тілегін көрсетеді. Фильм Ассамның табиғаты мен сұлулығына орай түсірілген. Бұл фильмде Рабиндра Сангит алғаш рет пайдаланылды. Панкаж Маллик сонымен қатар Рабиндранат Тагордың «Diner Sheshe Ghumer Deshe» атты өлеңіне музыка жазды. Фильмнің тағы бір маңызды жағы – фильмнің басым бөлігі ашық ауада түсірілген. Осы фильмнен кейін екі онжылдыққа жуық уақыт өтті, содан кейін реалистік фильмдерді түсірушілер ашық ауада түсіруге көбірек қызығушылық танытты. Көптеген фильмдерінде Праматэш Баруа трагикалық кейіпкерді бейнелеген. Бірақ 1939 жылы ол «Rajat Jayanti» атты фильм түсіріп, көрермендерді күлдірді. Бұл фильм үнді киносындағы алғашқы комедиялық дыбыстық фильм деп есептеледі. Осы жылы ол «Adhikaar» фильмін де түсірді, ол үнді киносына жаңа ойлар әкелді. Оның әлеуметтік сындық пікірлері соншалықты күшті болды, оның фильмі әлеуметтік теңсіздікке қарсы күресті жақтады. Символизмді пайдалану жоғары бағаланды. Праматэш Баруа үнді классикалық музыкасын батыстық симфониямен біріктіруге батыл әрекет жасады. Оның ықпалымен Тимирбаран бұл жұмысты сәтті орындады, бұл бұрын мүмкін емес деп есептелген. 1940 жылы Праматэш Баруа «Shapmukti» фильмін «Krishna Movietone» үшін түсірді. «Shapmukti» өте трагикалық көріністерімен көрермендерге қатты әсер етті. Фильм үш өліммен аяқталды, оларды Баруа «монтаждық түсірілім» әдісімен бейнеледі. Француздық киносыншысы Жорж Садул Баруаның «монтаждық түсірілім» әдісін тиімді пайдаланғанын жоғары бағалады, бұл үнді киносының алғашқы күндеріндегі новаторлық қадам болды. Оның 1941 жылы шыққан «Uttrayan» фильмі де өзінің жанрлық ерекшеліктерімен көзге түсті. Бұл фильмге дейін үнді фильмдерінің әңгімелері титрден кейін басталар еді. Алайда Баруаның «New Theatres» киностудиясымен жасаған табысы «Devdas» (1935) фильмімен байланысты. Фильм алдымен бенгал тілінде түсірілді, онда Баруа өзі басты рөлді ойнады, содан кейін ол 1936 жылы хинди тілінде «Devdas» фильмін түсірді, онда басты рөлді К. Л. Саигал ойнады. Хинди нұсқасы бүкіл Үндістанда үлкен сәттілікке ие болды, бұл Баруаны жоғары деңгейдегі режиссер ретінде және Саигалды үнді киносының басты жұлдызы ретінде бекітті. «Devdas» (ассам тілінде) Баруаның үш тілдегі нұсқасының соңғысы болды. Баруа «Devdas» фильмінен кейін «Manzil» (1936), «Mukti» (1937), «Adhikar» (1938), «Rajat Jayanti» (1939) және «Zindagi» (Саигалмен қайта қауышқан) (1940) фильмдерін түсірді. Кейін танымал режиссер болған Фани Маджумдар Баруамен «New Theatres» киностудиясында мансабын бастады. Баруаның фильмдерін Бимал Рой түсірді, ол кейін өзі де танымал режиссер атанды. Баруа 1939 жылы «New Theatres» киностудиясын тастап, жеке жұмыс істеді. Алайда, оның «New Theatres» киностудиясынан кейінгі фильмдерінің ішінде тек «Shesh Uttar/Jawab» (1942) ерекше көзге түсті. Ол «The Way of All Flesh» романының үнді нұсқасын жасауды жоспарлады, бірақ ол жоба іске аспады. Ол көп ішімдік ішіп, денсаулығы нашарлады және 1951 жылы қайтыс болды.
Pramathesh Barua's stepping into the world of films was accidental. He was introduced to Dhirendranath Ganguly during his stay in Shantiniketan. Pramathesh Barua started his film career in 1926 as a member of British Dominion Films Ltd. In 1929, he appeared for the first time on the silver screen in a film named Panchashar which was directed by Debaki Kumar Bose. He also acted in Takay Ki Na Hay, another film directed by Dhiren Ganguly. Around this time, an actress of the silent era named Irish Gasper (Screen Name: Sabita Devi) urged Pramathesh Barua to go independent and build his own studio. Pramathesh Barua wanted to go to Europe and get a practical knowledge of the art and craft of film making. In 1930, his father Raja Prabhat Chandra Barua sent Pramathesh to England for the removal of a kidney stone. After the successful operation, he went to Paris with a letter of introduction from Rabindranath Tagore and met M Rogers. He received thorough training in cinematography in Paris. He learned a lot about lighting in studios at the Fox Studio. He also observed the production of Elstree Studios in London. He returned to Calcutta after purchasing lighting equipment and set up Barua Film Unit and Barua Studio in his own residence in Calcutta. He then made the first film Apradhi (1931) where he was the main lead role and it was directed by Debaki Kr. Bose. Apradhi is a very important film in the history of Indian cinema as it was the first Indian film that was shot under artificial lights. Prior to that Indian films were shot with the help of reflected sunrays. While using artificial lights, he also made necessary changes in the makeup process to suit the lighting. This experimentation led to a wastage of 50,000 feet of 'picture negative' and another 1,000 feet of 'picture negative' was wasted with experimentation of make up of artists. Apradhi thus brought radical changes to the technical environment for Directors in Indian cinema. In 1932, he produced films like Nisher Dak and Ekada. The story of Ekada was written by him and it was directed by Sushit Mazumder. He played a villain in the film Bhagyalakshmi which was directed by Kali Prasad Ghosh for Indian Cinema Arts. In 1932, when the talkie era came he made his first talkie named Bengal 1983. Released by Rabindranath Tagore, it was a brave attempt by him due to the subject matter. It was shot in 8 days, which showed the tenacity and single mindedness of Pramathesh Barua. The film was a disaster which left Barua with no choice but wind up his company. In 1933, he was invited by BN Sarkar to join New Theatres and this led him to the zenith of his career as a film maker. He excelled in all technical aspects of film making – direction, acting, script writing, photograph composition, editing or any other necessary skills. He now directed Rooplekha, the first talkie of New Theatres, and also played the lead role opposite Umashashi. Released in 1934, Rooplekha introduced another new technique. For the first time in Indian cinema, flashback was used for storytelling. Pramathesh Barua then came to Devdas. It was not the first time that Sarat Chandra Chatterjee's tragic hero of the Bengali classic was adapted in Indian films, but Barua's portrayal of Devdas was so lively that the made the tragic hero a legend. He directed both the Bengali and Hindi versions and played the lead role in the Bengali version. It has been said that Pramathesh Barua's lifestyle made it possible for him to act the role of Devdas so convincingly. Devdas was released in 1935 and it was an instant commercial success. Cine scholars have said that it was the first successful social film in India and it changed the entire outlook of Indian social pictures. Devdas was also admired by cine scholars for the appropriate use of 'flashback', 'closeup', 'montage', 'wipe','dissolve', and 'fade in and fade out'. Devdas is also considered a landmark in the world cinema for the introduction of the technique of 'intercut telepathy shot'. Mukti was another bold film made by Pramathesh Barua. Mukti was the modern version of Devdas depicting the nostalgia of a man. The film was shot in the backdrop of the scenic beauty of Assam. Rabindra Sangeet was first used successfully in the film. Pankaj Mallik also composed the music for one of the poems of Rabindranath Tagore, 'Diner Sheshe ghumer Deshe'. Another important aspect of this film was that a major part of the film was shot outdoors. It took almost two decades after this film that realistic filmmakers were more interested to shoot outdoors. In most of his previous films, Pramathesh Barua had a tragic hero. But, in 1939, he made a movie Rajat Jayanti that made people burst out with laughter. This film is considered to be the first Indian comedy talkie. In the same year, he made Adhikaar which ushered new thoughts in Indian cinema. His social criticism reached such an extent that the film advocated class struggle. The use of symbolism was highly admired. Pramathesh Barua also made a brave attempt by trying to blend Indian classical music with a Western symphony. Encouraged by him, Timirbaran performed the blending successfully which was thought to be nearly impossible. In 1940, Pramathesh Barua made Shapmukti for Krishna Movietone. Shapmukti greatly appealed to viewers tremendously for its highly tragic scenes. The film ended with 3 death sequences which Barua depicted with 'cut shot' technique. Noted French film critic Georges Sadoul highly admired Pramathesh Barua for his brilliant use of 'cut shot' technique which was also a pioneering effort in the early days of Indian cinema. His film Uttrayan which was released in 1941 was also a path breaking film in its own right. Prior to this film, stories of Indian films would start after the credits. Although, Barua's breakthrough with New Theatres came with Devdas in 1935. The film was first made in Bengali, with Barua himself in the title role; he then remade it in Hindi as the 1936 film Devdas, with K. L. Saigal as the leading man. The Hindi version became a craze all throughout India; it cemented Barua as a top notch director and Saigal as the top notch hero of Indian films. The Devdas (Assamese) was Barua's last of three language versions. Barua followed up Devdas with Manzil in 1936, Mukti in 1937, Adhikar in 1938, Rajat Jayanti in 1939, and Zindagi (which reunited him with Saigal) in 1940. Phani Majumdar who later became a noted film director in his own right, started his film career with Barua at New Theatres. Barua's films were photographed by Bimal Roy, who would later become an accomplished director in his own right. Barua left New Theatres in 1939 and freelanced thereafter. However, of his post New Theatres films, only Shesh Uttar/Jawab (1942) stood out. He planned an Indian version of The Way of All Flesh, but it never materialised. He took to drinking heavily, and his health began to decline; he died in 1951.