«Зло» (Ondskan) – 2003 жылғы швед драмасы, мектеп зорлық-зомбылығы, отбасылық қарым-қатынастарды көрсетеді. «Оскарға» үміткер, «Алтын қалампыр» жүлдесінің иегері.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
2003 жылғы швед драмалық фильмі.
2003 Swedish drama film
"Зұлымдық" (Ondskan) – 2003 жылғы 26 қыркүйекте Швеция кинотеатрларында шыққан швед драмалық фильмі. Режиссері – Микаэль Хёфстрём, 1981 жылы Ян Гийлудың сол аттас жартылай автобиографиялық романының негізінде түсірілген. Басты рөлдерді Андреас Уилсон, Хенрик Лундстрём және Густав Скарсгард сомдаған. Фильм 1950-ші жылдардың соңындағы жеке интернаттағы мекемелік зорлық-зомбылық тақырыбын қамтиды. Фильм 76-шы "Оскар" сыйлығының "Үздік шетелдік фильм" номинациясына ұсынылған. Ол үш "Гулдбагге" швед сыйлығын, оның ішінде "Үздік фильм" сыйлығын жеңіп алды.
Evil (Ondskan) is a 2003 Swedish drama film which was released to cinemas in Sweden on 26 September 2003, directed by Mikael Håfström, based on Jan Guillou's semi autobiographical novel of the same name from 1981, and starring Andreas Wilson, Henrik Lundström and Gustaf Skarsgård. The film is set in a private boarding school in the late 1950s with institutional violence as its theme. The film was nominated for the Academy Award for Best Foreign Language Film at the 76th Academy Awards. It won three Swedish Guldbagge Awards including Best Film.
Сюжет
1958 жылы Стокгольмде 15 жасар Эрик Понтиді күн сайын күйшіл әкесі ұрып-соғады. Ал анасы оған араласуға қорыққандықтан, дауысты баса алмау үшін фортепиано ойнайды. Мектепте Эриктің қатыгез мінез-құлқы мектептен шығарылуға әкеледі, ал директор оны зұлым деп атайды. Эрикке жаңа өмір бастау үшін анасы отбасылық мұралық заттарды сатып, оны Stjärnsberg-ке, сәнді интернатқа жібереді. Келіп жеткенде, Эрик мектеп-интернатты алтыншы сыныпқа жетудің соңғы мүмкіндігі ретінде қарастырады және өзінің зорлық-зомбылық тенденцияларын басуға тырысады. Атақты мектепте он екі алтыншы сынып оқушыларының тобы Студенттер кеңесін құрып, садистік бақылау жасайды және бағынбайтын студенттерді физикалық және психологиялық жазаға тартады. Оқушылар бір-бірін басқаруға мүмкіндік беріп, қызметкерлердің көзін жұмып қояды. Эрик кеңес мүшелері Сильверхильм мен Даленге қарсы шыққанда, ол олардың нысанасына айналады, олардың қорлық талаптарын орындамағаны үшін аяусыз қорлауды бастан кешіреді. Ол үйде бірге тұратын Пьер деген ақылшыдан жұбаныш табады. Ол қорлаудан аулақ болу үшін ешкімнің назарын аудармайды. Бір демалыс күні мектеп асханасында Эрик фин кафетерийінің қызметкері Марьямен кездеседі. Олар романтикаға кіріседі, Маржа Эриктің төзімділігіне таңғалады. Осы арада Эрик жүзу командасына қосылады және ол дилеммаға тап болады: жеңу үшін ол мектеп чемпионын, ірі донордың ұлын жеңуі керек. Тренері оның қателесетінін білгенмен, оны құрметке бөлуге шақырады. Эрик жеңіске жетіп, рекордтар орнатып, қызғанышқа толы алтыншы сынып оқушыларының әзіл-сықағына күмәнданады. Рождестволық демалыс кезінде Эрик өзінің асыраушысынан тағы бір қатыгез соққыға ұшырайды, ал анасы дыбыстарды жасыру үшін фортепианода ойнайды. Мектепте оқушылар кеңесі Пьерді өзіне қарсы шығуға мәжбүр етеді. Досының қорлығын көтере алмай, Эрик оны қорғау үшін жүзу командасынан кетеді, бірақ бұл жеткіліксіз. Кейіннен Эрик Пьердің орнына жазаны өз еркімен көтереді, бұл оның батыллығын көрсетеді. Келесі күні Пьер кеңес мүшелерімен ұрысқанда, қатты ұрып-соқса да, олардың талаптарын орындаудан бас тартады. Келесі күні Эриктің қамауға алынуы. Оны байлап, қайнаған сумен күйдіріп, суық суға батырып, мұздатып тастайды, бірақ Маржа оны құтқарады. Олар түнді бірге өткізеді. Бөлмеге оралғанда, Эрик Пьердің кеткенін біледі. Ашулы және бүлікшіл Ерик Дален мен фон Шенкенді жекпе-жекке шақырады, оларды оңай жеңеді. Содан кейін ол Марьяны іздеп, оны жұмыстан босатылғаннан кейін Финляндияға қайта оралғандығын біледі. Директор Маржаның Эрикке жазған махаббат хатын Сильверхильмнің қолынан тапқан кезде, Эрикті олардың қарым-қатынасы үшін мектептен шығарады. Ашулы Эрик орманда күмісшілмен бетпе-бет келіп, кек алумен қорқытады. Сильверхильм өмірін сақтап қалуды жалбарына отырып, еріген күйінде құсып жатқанда, Эрик өзінің күшті импульстеріне қарсы тұрады, Сильверхильмнің деңгейіне түсуден бас тартады. Ол мектепке отбасы досы, заңгер Мистер Экенгренмен бірге барады. Экенгрен мектеп директорымен бетпе-бет келіп, мектептің Маржаның хатын ұстап алып, Швецияның құпиялылық заңдарын бұзғанын атап өтті. Қызметкерлердің арасында абайсыздық мәдениетін әшкерелеумен қауіптеніп, Эрик қайтадан жұмысқа қабылданды, Маржаның хатын алады және соңғы семестрін тыныштықта аяқтады. Мектеп бітісімен, Эрик үйге оралғанда, анасын өгей әкесінің ұрып-соққанын көреді. Өмірде қайтадан қастандық жасағысы келген әкесі оған қарсы шығып, бәрі бітті деп жариялайды. Ол шоққа ұшыраған анасына зорлық-зомбылық қазір аяқталатынын айтып, есікті жауып, өгей әкесіне экраннан тыс кездесуге дайындалады. Өмірден озған әкесімен Эрик Пьермен татуласады, ол Женеваға кетеді. Жақсы болашақ құруға бел буған Эрик Маржаға қол жеткізуді жоспарлайды, отбасын құруға және заңгер болу арманын жүзеге асыруға ұмтылады.
In 1958 Stockholm, 15 year old Erik Ponti suffers daily beatings from his sadistic stepfather while his mother, too afraid to intervene, plays piano to drown out the noise. At school, Erik's violent behavior leads to expulsion, with the headmaster branding him as evil. To give him a fresh start, Erik's mother sells family heirlooms to send him to Stjärnsberg, an upscale boarding school. Upon arrival, Erik sees the boarding school as his last shot at reaching sixth form and tries to suppress his violent tendencies. At the prestigious school, a group of twelve sixth formers forms a Student's Council, exerting sadistic control and subjecting disobedient students to physical and psychological punishment. The staff turn a blind eye, allowing the students to govern each other. When Erik stands up to council members Silverhielm and Dahlén, he becomes their target, enduring relentless bullying for refusing to comply with their humiliating demands. Finding solace in his intellectual roommate Pierre, who avoids attention to evade bullying. In the school kitchens one weekend, Erik meets Marja, a Finnish cafeteria staff member, after a tough day of work. They start a romance as Marja admires Erik's resilience. Meanwhile, Erik joins the swimming team and faces a dilemma: to win, he must defeat the school champion, son of a major donor. Despite knowing the consequences, his coach encourages him to uphold honor. Erik triumphs, setting records and earning sarcastic applause from jealous sixth formers. During Christmas break, Erik faces another brutal beating from his stepfather, while his mother plays the piano to mask the sounds. Back at school, the student council targets Pierre, who refuses to defend himself. Unable to bear his friend's humiliation, Erik quits the swim team in an attempt to protect him, but it's not enough. Later, Erik volunteers to endure punishment in Pierre's place, showing unwavering bravery. The next day, Pierre faces the councilmen in a fight and refuses to comply with their demands despite severe beating. The next day, Erik is ambushed on his way back from detention. He's tied down, scalded with boiling water, doused in cold water, and left to freeze, but Marja rescues him. They spend the night together. Returning to his room, Erik discovers Pierre has left. Feeling bitter and rebellious, Erik challenges Dahlén and von Schenken to a fight, easily defeating them. He then seeks out Marja, only to find she's returned to Finland after being fired. When the headmaster discovers a love letter from Marja to Erik, intercepted by Silverhielm, Erik is expelled for their alleged relationship. Furious, Erik confronts Silverhielm in the woods, threatening revenge. As Silverhielm pleads for his life, hysterical and vomiting, Erik resists his violent impulses, refusing to stoop to Silverhielm's level. He returns to school with Mr. Ekengren, a family friend who's a lawyer. Ekengren confronts the headmaster, highlighting the school's breach of Sweden's secrecy laws by intercepting Marja's letter. Threatening to expose the culture of negligence among staff, Erik is reinstated, receives Marja's letter, and completes his final semester in peace. As the school year ends, Erik returns home to find his mother beaten by his stepfather. When his stepfather attempts to harm him again, Erik stands up to him, declaring it's over. He assures his shocked mother that violence ends now, then closes the door, preparing to confront his stepfather off screen. With his stepfather finally gone, Erik reconciles with Pierre, who's leaving for Geneva. Determined to build a better future, Erik plans to reach out to Marja, aspiring to start a family and pursue his dream of becoming a lawyer.
Өндіріс
Қазіргі заманғы ең көп сатылған швед кітаптарының біріне негізделген бұл туындыға фильм түсіру туралы көп жыл бойы әртүрлі талқылаулар болды, тіпті бірнеше сәтсіз әрекеттер де жасалды, содан кейін Михаэль Хофстромға режиссерлік ету ұсынылды. Алғашқыда бұл туынды телесериал ретінде жоспарланған, бірақ Хофстром мұндай ауқымды өндіріске өзінің дайын емес екенін сезінді. Оның орнына ол бірнеше жыл күтіп, соңында продюсерлерді оны толық метражды фильмге айналдыруға көндірді. Хофстром бұрын жұмыс істеген Ханс Гуннарссонды қосымша сценарийші ретінде шақырды, сценарийді жазу процесі де, қаржыландыру да тез арада жүзеге асты. Бюджеті 20 миллион швед кронасын құрады. Екінші рөлдерге актерлерді таңдау айқын қиындықтарсыз өтті, бірақ 120-дан астам үміткер ішінде сынақтан өткеніне қарамастан, түсірілім басталғанға екі апта қалғанда басты рөлге лайықты актер табылмады. Соңында режиссер бұрын туған күн тойында қысқа ғана кездескен, актерлік тәжірибесі өте шектеулі жас модель Андреас Уилсонды еске алды. Хофстром Уилсонның телефон нөмірін алу үшін сол тойда болған адамдарға хабарласып, оны келуге шақырды. Хофстром бірден дұрыс адамды тапқанына көз жеткізді, ал бірнеше физикалық сынақтан кейін Уилсонға рөл берілді. Түсірілім жұмыстары 2002 жылдың қазан айының басынан қараша айының басына дейін 30 күнге созылды. Фильмдегі Stjärnsberg мектебі романдағы автордың оқыған шынайы Солбацка мектеп-интернатына негізделген. Мектеп 1973 жылы жабылды. Солбацканың бастапқы ғимараты бүгінгі күнге дейін гольфшылардың демалыс орталығы ретінде сақталған, бірақ ол настолько жаңартылған, режиссер оны түсірілім алаңы ретінде пайдалануға болмайды деп шешті.
Being based on one of the best selling Swedish books in modern time, there had been discussions about a film adaptions for many years, including several failed attempts, before Mikael Håfström was offered to direct the material. It was originally conceived as a television series, but Håfström felt he was not ready for such an extensive production. Instead he waited a few years and eventually convinced the producers to make it a feature film. Håfström brought in Hans Gunnarsson, with whom he had worked before, as a co writer, and the writing process as well as the financing went ahead quickly. The budget was 20 million Swedish kronor. The casting of the supporting actors proceeded without any significant difficulties, but despite auditions for over 120 applicants, a lead actor had still not been found when only two weeks remained before filming was intended to begin. Finally the director recalled Andreas Wilson, a young male model with very limited acting experience whom he had previously met briefly at a birthday party. Håfström contacted people he knew had been at the party to get Wilson's phone number, after which he called him and asked him to come over. Håfström was immediately sure that he had found the right person, and after a few physical tests, Wilson was given the role. Filming took 30 days to finish, from early October to November 2002. The school Stjärnsberg in the film is based on Solbacka boarding school, a real school attended by the author of the novel. The school was closed in 1973. The original building of Solbacka still exists as a recreation centre for golfers, but had been renovated to such a degree that the director felt it could not be used as a believable filming location.
Шығару
Фильм 2003 жылы Канн кинофестивалінің Marché du Film-інде потенциалды сатып алушыларға алғаш рет көрсетілді. Алғашқы көпшілікке көрсетілімі сол жылдың қыркүйек айында Торонто халықаралық кинофестивалінде өтті. Швециядағы премьерасы 26 қыркүйекте болды. "Evil" Швецияда 959 223 билет сатылып, үлкен коммерциялық сәттілікке жетті. 2005 жылдың 24 маусымында Ұлыбританияда, ал 2006 жылдың 10 наурызында АҚШ-та шектеулі прокатқа шығарылды.
The film was first shown for potential buyers at the 2003 Cannes Film Festival's Marché du Film. The first public screening was at the Toronto International Film Festival in September the same year. The Swedish premiere followed on 26 September. Evil became a huge commercial success in Sweden with 959,223 admissions in total. On 24 June 2005, it was released in the United Kingdom, and on 10 March 2006 as a limited release in the United States.
Сыни жауап
Evil Rotten Tomatoes веб-сайтында 38 шолу негізінде 68% мақұлдау рейтингіне ие, ал орташа бағасы 6,5/10. Сайттың сын тұжырымында: "Evil зорлық-зомбылықтың себептері мен салдарына талдау жасауға тырысады, бірақ бұл әрқашан сәтті бола бермейді. Дегенмен, жақсы ойналған түйін әсерлі әсер қалдырады." Metacritic 15 сыншының пікіріне сүйене отырып, фильмге 100 балдық шкала бойынша 61 бал берді, бұл "көбінесе жағымды пікірлер" екенін көрсетеді.
Evil has an approval rating of 68% on review aggregator website Rotten Tomatoes, based on 38 reviews, and an average rating of 6.5/10. The website's critical consensus states, "Evil's attempts to unpack the causes and effects of violence aren't always successful, but the well acted end result still has an unsettling impact. Metacritic assigned the film a weighted average score of 61 out of 100, based on 15 critics, indicating "generally favorable reviews".
Марапаттар
Фильм 76-шы «Оскар» сыйлығының «Үздік шетелдік фильм» номинациясы бойынша Швециядан ұсынылды. 2004 жылдың 27 қаңтарында оның бес финалисттің қатарына іліккені жарияланды. Жан Гиллю билет алмағандықтан, марапаттау салтанатына қатыса алмады. «Гулдбагге» швед сыйлығының жеті номинациясында «Үздік фильм», «Үздік операторлық жұмыс» және «Үздік суретшілік шешімі» жүлделерін жеңіп алды. Ал «Үздік режиссер», «Үздік сценарий», «Үздік актер» (Андреас Уилсон) және «Үздік қосалқы актер» (Густав Скарсгард) номинацияларында жеңіске жете алмады.
The film was Sweden's submission for the Academy Award for Best Foreign Language Film at the 76th Academy Awards. On 27 January 2004, it was announced that it had been selected as one of the five nominees. Jan Guillou was unable to attend the Awards, since he did not receive a ticket. At the Swedish Guldbagge Awards it was nominated in seven categories, of which it won three: Best Film, Best Cinematography and Best Production Design. The categories where it did not win were Best Direction, Best Screenplay, Andreas Wilson as Best Actor and Gustaf Skarsgård as Best Supporting Actor.