Кіріспе
Парма қаласындағы спорт стадионы, Италия. Стадио Эннио Тардини, көбінесе тек Иль Тардини деп аталады, Парма қаласындағы футбол стадионы, Италия, Парма қаласының орталығына жақын, қала орталығы мен қала қабырғаларының арасында орналасқан. Бұл Парма Кальцио 1913 клубының үй стадионы. Стадион 1923 жылы салынған және Парманың бұрынғы президенттерінің бірі Эннио Тардинидің құрметіне аталған. Стадион Италиядағы он тоғызыншы үлкен футбол стадионы және 22 352 көрерменге арналған Эмилия-Романьядағы екінші үлкен стадион. Бұл стадион Италиядағы әлі де қолданылып келе жатқан ең көне футбол алаңдарының алтыншысы. 1990 жылдары «Пармалаттың» меншігінде болған кезде стадион едәуір кеңейтілді, алаңтағы орын саны шамамен 13 500-ден 29 050-ге дейін артты. 2006 жылы сыйымдылығы 27 906 орынға дейін азайтылды, бірақ толық отыру орындары бар шараларға 21 473 адам ғана кіруге рұқсат етілді, тіпті олардың барлығы да сирек сатылады. Кеңейту арқасында «Тардиниде» Италияның бірнеше матчы өтті. Стадионды 31 397 орынға дейін кеңейту жоспарлары Италияның 2016 жылғы Еуропа чемпионатын өткізуге жасаған сәтсіз тытысы кезінде жарияланды.
Stadio Ennio Tardini, commonly referred to as just Il Tardini, is a football stadium in Parma, Italy, located near the centre of Parma, between the town centre and the city walls. It is the home of Parma Calcio 1913. The stadium was built in 1923 and was named after one of Parma's former presidents, Ennio Tardini. The stadium is the nineteenth largest football stadium in Italy and the second largest in Emilia–Romagna with a capacity of 22,352 spectators. The stadium is the sixth oldest Italian football ground still in use. The ground underwent significant expansion under Parmalat's ownership of the resident football club in the 1990s, as the ground's seating capacity was increased from around 13,500 to 29,050. In 2006, the capacity was reduced to 27,906 although only 21,473 are authorised to enter for all seater events and even those seats are very seldom all sold. The expansion has allowed meant a number of Italy matches have been played at the Tardini. Expansion plans were made public in Italy's unsuccessful bid for Euro 2016 and would have made the permanent capacity of the stadium 31,397.
Алғашқы жылдары (1922-1990)
Тардини стадионының идеясы Эннио Тардиниге тиесілі, ол заңгер мамандығын бітірген және 1921-1923 жылдары клуб президенті болған. Оның жұмысы көбінесе саяси болғанымен, оның құмарлығы спорт болды. 1922 жылдың қыркүйегінде Парма комитеті екі жобаны қарауға қабылдады: бірі Атанасио Солдатидің, екіншісі Риккардо Бартоломазидің, екеуі де Пармадағы сәулетшілер. Солдатидің жоспарлары классикалық грек стиліндегі архитектуралық қарапайымдылықты көздесе, Бартоломази ыңғайлы және заманауи тәсілді ұсынды. Ешбір үміткер өз жобасын іске асыра алмады. Жаңа стадионның соңғы жобасын архитектор Этторе Леони жасады, ол француз және неміс стадиондарынан, әсіресе Лион қаласындағы «Стад де ЖегӀлан» стадионынан шабыттанды, сонымен қатар Парманың тарихын еске алды. 1922 жылдың 26 желтоқсанында стадион құрылысы басталды және алғашқы тас қаланды. Жобаның жалпыға ортақ сипаты болғандықтан, муниципалитеттен бөлген қаражат 100 000 фунт стерлингке дейін артты. Тардини 1923 жылдың 16 тамызында қайтыс болды, бірақ бастапқыда «Муниципалды стадион» деп аталатын стадион оның құрметіне аталды. 1970 жылдары стадионның сыйымдылығы шамамен 20 000 адамды құрады. Стадионда бастапқыда велосипед жолы болған, ол 1935 жылы сазды жүгіру жолына айналдырылып, 1980 жылдардың соңында жабылды. 2006 жылы стадионның ең жоғары сыйымдылығы 29 050-ден 27 906-ға дейін төмендетілді, бірақ «Curva Nord» бөлігінің жабылуы, «Tribuna Est» трибунасының төменгі бөлігі және клубтың құрылымдық мәселелерге байланысты «Серия B» лигасындағы бір маусымдық қатысуына байланысты негізгі трибунаның сыйымдылығын азайту арқасында көрермендер саны 15 645 адаммен шектелді.
Fatality, инвестициялар және Euro 2016 ұсынысы (2009 жылдан қазіргі уақытқа дейін)
2009 жылдың мамыр айында «Виченца» командасының қолдаушысы Эухенио Бортолон маусымның соңғы күні «Curva Sud» бөлімінде қаза болды, бірақ стадион барлық қауіпсіздік талаптарына сәйкес келіп, толыққанды жабдықталған еді. 2012 жылы клуб қандай да бір құқықбұзушылықтан ақталды. Содан кейін стадионның қалған сыйымдылығы шамамен 20 000 адамға дейін қайта жаңартылды. Стадионның бөліктерінің жартылай қайта ашылуының нәтижесінде клуб 2007 жылы клуб президенті болып келген Томмазо Жирардиден бері стадионды жақсартуға 3,5 миллион евро жұмсады. Оның ішінде 2010 жылдың жазында жаңартуға жұмсалған 830 000 евро бар. «Tribuna Est» төбесі қайта жаңартылды, «Парма» картасының иелері үшін оқу құрылғыларын орнату арқылы кіруге қолайлы жағдай жасалды, алып экран орнатылды, дренаж жүйесі жақсартылды, «Tribuna Centrale Petitot» бөлімінде медиа орындары салынды және жаңа қонақтарға арналған жабдықтарға инвестиция жасалды. Стадион Италияның 2016 жылғы Еуропа чемпионатын қабылдауға жасаған сәтсіз әрекеттерінің бір бөлігі болды, және сыйымдылығын 31 397 (турнир үшін 30 225) дейін ұлғайту және стадионның бұрыштары мен шеттерін жабу жоспарлары ұсынылды. Егер Италия турнирді қабылдауға таңдалған болса және Парма он екі қаланың ішіндегі тоғызының бірі болып таңдалған болса, бұл топтық кезеңдегі матчтар мен 16-шы кезеңнің матчтарын қабылдауға мүмкіндік берген болар еді, ал жаңарту құны 40 миллион евроны құраған болар еді. UEFA Парманың құрлықтағы көлік байланыстарын «көрсеткіштен жоғары» деп бағаласа да, клуб иелері бұл стадионның кемшілігі деп есептеді. Бірақ әуежаймен байланыс сынға ұшырады, себебі стадионға бару үшін автобуспен бару қажет болды, бірақ Парма әуежайының өзі «көрсеткіштен сәл жоғары» деп бағаланды.
Болашақ
2012 жылдың басында клуб президенті Томазо Гирарди клубтың сол кезеңдегі екі кейінге қалдырылған үй матчының барлық трибуналар жабық болғанда өткізілеріне және қисық бөлігін жабу ісінің шындыққа айналуы керектігіне назар салды. Клуб жаңа стадионға көшу мүмкіндігін де қарастыра алады, бірақ бұл Гирардидің бұрынғы мәлімдемелеріне қайшы келер еді. 2012 жылдың қараша айында Леонарди «біздің жанкүйерлердің 2012 жылы жаңбыр астында матчты қадағалауға мәжбүр болу жағдайын тоқтатуды» мақсат ететінін айтты, бұл үшін стадионның ашық қалған бөліктеріне (әсіресе Оңтүстік және Солтүстік қисықтарына) шатыр қою қажет. Сонымен қатар, қазіргі стадион орнында сауда орталығы, тұрақ, спортзал және көп экранды кинотеатр бар 200 миллион еуролық кең ауқымды реконструкция туралы да әңгімелер бар, бұл қаланың солтүстігіндегі Молетоло немесе Баганзолаға көшуге қарағанда қымбатқа түсер еді. Бұл Пармадан уақытша кетіп қалуды (вероятно, Брешиядағы Марио Ригамонти стадионына) талап етеді, бірақ Тардинидегі кез келген маңызды жұмысқа елеулі сыртқы инвестициялар қажет болады. Тардини стадионын жаңартудың орнына, клуб басшылығы 2012 жылдың соңында аяқталған Коллекчиодағы жаттығу орталығын жақсартуды жөн көрді. 2012 жылдың мамыр айында Парма қаласының мэрі болып сайланған Федерико Пиццаротти 2012 жылдың қарашасында мемлекеттік қаражатты жұмсаудан бас тартқандықтан, кез келген жұмыстарға қалалық қолдау күмәнді көрінеді. Италиядағы стадиондарға меншік құқығының жағдайы, тек «Ювентус» ғана өз стадионына ие болғандықтан, қанағаттанарлық емес деп есептеледі. Стадион УЕФА стандарттарына жетпейді, сондықтан УЕФА Чемпиондар лигасы немесе УЕФА Еуропа лигасы матчтарын қабылдауға құқығы жоқ. Бұл стадионның жабдықталуының жеткіліксіздігінен туындайды. Мысалы, кемінде 30 см биіктікте болуы тиіс орындықтардың арқалықтары стадионның кейбір бөліктерінде талаптан 15 см төмен. Мұндай жақсартуға кемінде 1,5 миллион еуро инвестиция қажет. Орындықтарды жаңалаудан басқа, ойыншылар киінетін бөлмелері, медициналық қызметтер және батыс трибунасы да жөндеуді қажет етеді. Бұл шаралардың құны клубтың еурокубок матчтарын Модена F.C.-тің Альберто Бралья стадионында өткізуіне әкелуі мүмкін.
Халықаралық футбол ойындары
Италия ұлттық құрамасының ұлттық стадионы жоқ және оның барлық деңгейдегі командалары көптеген әртүрлі ареналарды пайдаланады. Мұндай ареналардың бірі – «Эннио Тардини» стадионы, алайда қазіргі уақытта орындықтардың жеткіліксіздігіне байланысты ол ресми жарыстарға қолданылмайды. Осы себепті Италия – Эстония матчы 2011 жылдың 3 маусымында Моденадағы «Альберто Браглиа» стадионына көшірілді. 2020 жылдың қыркүйегінде Молдованың УЕФА Ұлттар лигасы аясындағы Косовоға қарсы ойыны осы стадионда өтті, себебі Молдова Косовоны мойындамайды.
Басқа қолданыстар
Ругби Парма футбол клубы алғашқы жылдары, соның ішінде 1950-жылдары Тардини стадионында болған, бірақ клуб келесі онжылдықта Стадио Фрателли Сервиге көшіп барған. 2000-жылдардың соңында Италиядағы регбидің танымалдылығы артуына байланысты, қазіргі Стадио Фламинио Италия құрамасының үй стадионы ретінде қолдануға ыңғайсыз болып келді, сондықтан Солтүстік Италияда регбиге деген қызығушылық жоғары болғандықтан Генуядағы Стадио Луиджи Феррарис және Тардини стадионы балама ретінде ұсынылды. 2012 жылғы Алты Ұлттар чемпионатында Римдегі Stadio Olimpico стадионы пайдаланылды. Тардини 1989 жылдың 8 шілдесінде Италия футбол лигасының Italiano IX чемпионатында Италияның американдық футбол жарысының шешуші ойынын қабылдады. Ойынға Seamen Milano және Frogs Legnano командалары қатысты, нәтижесінде Frogs Legnano 39:33 есебімен жеңіске жетті. 2012 жылдың 21 желтоқсанында Кальяри клубының үй стадионы Stadio Is Arenas қолдануға жарамсыз болғандықтан, Тардини стадионы Кальяри мен Ювентус арасындағы Серия А матчын қабылдау үшін бекітілді.
Көлік
Стадион Парма қаласының орталық бөлігінде орналасқан. Оған Viale Mentana арқылы, содан кейін Viale S. Michele арқылы 30 минуттық серуенмен жете аласыз, ал Viale Partigiani d'Italia айналымында солға бұрылу керек. Парма теміржол вокзалы қала орталығының солтүстік жиегінде орналасқан. Балама ретінде, 8 немесе 9 автобусқа отырып, теміржол вокзалынан стадионға баруға болады. Қала сыртындағы A1 тұрақ орнынан келетіндерге де автобус қызметі көрсетіледі. Стадионға тікелей бару үшін A1 автожолында Парма қиылысынан шығу керек. УЕФА Парманың көлік инфрақұрылымы УЕФА Еуро-2016 матчтарын сәтті өткізуге толыққанды дайын екенін мәлімдеді.