Кіріспе

Адамдағы белок және кодталатын ген. Интерлейкин 13 (IL 13) – адамда IL13 генімен кодталатын белок. IL 13 алғаш рет 1993 жылы клондалды және 1,4 кб ұзындығындағы 5q31.1 хромосомасында орналасқан. IL 13 – бұл 2-типті Т-көмекші (Th2) жасушалары, CD4 жасушалары, табиғи өлтіруші Т-жасушалары, мастоциттер, базофильдер, эозинофильдер және нуоциттер бөліп шығаратын цитокин. Бұл, Ala генімен байланысты аллергиялық реакция нәтижесінде туындауы мүмкін. IL 13 сондай-ақ IL 13Rα2 деп аталатын тағы бір рецептормен байланысады. IL 13Rα2 суббөлімі тек IL 13-ке ғана байланысады және ол егешқұйрықтарда мембранаға бекітілген және ерітілген түрлерде кездеседі. Шырыш қабықша жасушалары муцинмен (MUC) толтырылған.

Эволюция

IL 13, IL 4-ке өте жақын, және екеуі де 2-типті иммунитетті күшейтеді. Осы тұқымның гендері балықтарда – сүйекті және хрящевой балықтарда да табылды; эволюциялық деңгейде оларды IL 4 немесе IL 13 деп ажырату мүмкін болмағандықтан, олар IL 4/13 деп аталды. Schistosoma mansoni паразитінің жұмыртқалары түрлі органдарда – ішек қабырғасында, бауырда, өкпеде және тіпті орталық нерв жүйесінде орналасып, IL 13 бақылауымен грануломалардың қалыптасуына себеп болады. Бірақ, мұндай жағдайда соңғы нәтиже – органдардың зақымдануы және көбінесе ауыр, тіпті өлімге әкелетін ауру, инфекцияның жоғалуы емес. Жаңағы концепция бойынша, IL 13 клеткаішілік инфекцияларды жоюға қажетті Th1 жауаптарын тежеуі мүмкін. Иммундық жүйедегі бұзылыстар мен Th2 клеткаларының артық көбеюі кезінде, IL 13 жануарлардың иммундық жасушаларының клеткаішілік патогендерді жою қабілетін төмендетеді. Геномдық қатысу зерттеулері IL 13 және IL 13 рецепторларын кодтайтын гендердің көптеген полиморфизмдерінің астмаға бейімділік, бронхтардың жоғары сезімталдығы және IgE деңгейінің жоғарылауымен байланысты екенін көрсетті. Егешкілердегі зерттеулер IL 13 астмаға ұқсас Th2 жауабын тудыру үшін қажетті және жеткілікті екенін көрсетті. 1-типті диабетте IL 13, IL 6 күшейткен панкреатикалық β-жасушаларға цитотоксикалық зиянды антагонизациялады. Тышқан моделінде ацетаминофенмен шақырылған бауыр зақымдануында эозинофилдермен шақырылған IL 4/IL 13 бауырды қорғау функциясын атқарды. Алкогольмен байланысты ауыр гепатитте IL 13-тің төмен плазмалық деңгейі 90 күндік өлім-жітімнің көрсеткіші болып табылады. Дегенмен, жедел жағдайлардағы IL 13-тің қысқа мерзімді пайдалы әсерінен айырмашылығы, оның созылмалы түрде артуы фиброз бен цирроздың дамуына себеп болады. Дупилумаб – IL 13 және IL 4 модуляторлы моноклоналды антидене, ол IL 4 және IL 13-тің ортақ рецепторы IL4Rα-ға бағытталған. IL 4 және IL 13 ұқсас биологиялық белсенділікке ие болғандықтан, дупилумаб астмамен ауыратын науқастарды емдеудің тиімді түрі болуы мүмкін.