Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Француз ботанигі және бағбаны (1823–1911)
French botanist and horticulturist (1823–1911)
Пьер Луи Виктор Лемуан (21 қазан 1823 жылы Делме, Мозельде туған, 11 желтоқсан 1911 жылы қайтыс болған) – атақты және жемісті француз гүл өсірушісі, ол көптеген қазіргі сирене сорттарын жасаған. Оның жетістіктерінің нәтижесінде «француз сиренесі» термині тегіне қарамастан, қос гүлді жалпы сирененің барлық сорттарын білдіреді.
Pierre Louis Victor Lemoine (October 21, 1823 in Delme, Moselle December 11, 1911) was a celebrated and prolific French flower breeder who, among other accomplishments, created many of today's lilac varieties. As a result of his accomplishments, the term French lilac has come to mean all cultivars of the common lilac that have double flowers, regardless of their origin.
Алғашқы жылдар
Лемойн 1823 жылғы 21 қазанда Францияның Лотарингия аймағындағы Делме қаласында шебер бағбандар отбасында дүниеге келді. Оның әкесі мен атасы оның туған кезінде үлкен бау-шаруашылықтарды басқарған. Лемойн отбасының жағдайы жақсы болғандықтан, ол жақын жердегі арнайы ұлдар мектебінде білім алды. Отбасылық байланыстарының арқасында Францияның үш жетекші бағбанынан тәлім алды. Лемойн бірнеше жыл осы адамдармен жұмыс істеп, білімін жетілдірді. 1840 жылы, 17 жасында Лемойн Боллвилер ауылында ботаник және гүлзаршы Е. А. Бауманның жұмысына орналасты. Лемойннің Бауманмен өткізген уақыты туралы көп мәлімет жоқ, бірақ ол кейін көптеген гибридтерін бұрынғы ұстазына арнады. Содан кейін ол Бельгияның Гент қаласына көшіп, Луи ван Хоуттемен бау-бақша өнері бойынша білімін жетілдірді. Кейінірек ол осы кезеңнің өзінің білім алу тәжірибесіндегі ең маңыздысы болғанын айтты. Ван Хоутте – өте жақсы бағбан, ұстаз және суретші еді. Лемойннің соңғы тәлімгері ботаник Огюст Миелль болды, оның гүлзаршасы Эскверм ауылында орналасқан. Дегенмен, оның ең үлкен жетістігі – сөзсіз, лилак гүлдері болды. 1870 жылдан бастап Лемойн және оның ұрпақтары (Эмиль Лемойн (1862–1942) және Анри Лемойн (1897–1982)) 200-ден астам жаңа лилак сорттарын шығарды. 1876 жылы ол қос француздық гибридтерді жасады және алғашқы гиацинтфлора лилагын шығарды, ол ерте гүлдейтін Syringa oblata мен таныс S. vulgaris арасындағы будандасудың нәтижесі болды. Алайда, оның еңбектері лилак гүлдерімен ғана шектелмеді. Өмірінің соңғы он бес жылында ол Астильбе, канна, Дельфиниум, Дюция, Гладиолус, Гейхера, Гортензия, Пенстемон, пион, Филадельфус және Вейгеланың тамаша жаңа сорттарын, сондай-ақ хризантема, далия, бұталы балдырған, Монбреция, Флокс, саксифрага және Спиреяны да өсірді.
Lemoine was born to a family of skilled gardeners in Delme, Lorraine, France on October 21, 1823. His father and grandfather managed large garden estates at the time of his birth. The family was affluent enough for Lemoine to attend an exclusive boys school nearby. With his family's connections, he was able to apprentice with three leading horticulturalists in France. Lemoine devoted several years to furthering his knowledge working with these men. In 1840, at the age of 17, Lemoine went to work for botanist and nurseryman, E. A. Baumann, in the village of Bollwiller. Little is known about Lemoine's time with Baumann, but he later dedicated many of his hybrids to his former mentor. He next moved to Ghent, Belgium, where he spent time furthering his horticultural studies with Louis van Houtte. In later years, he would say that this period was the most influential of all his learning experiences. Van Houtte was an excellent horticulturalist, teacher and artist. Lemoine's last apprenticeship was with botanist, Auguste Miellez, at his nursery, in the village of Esquermes. The greatest of his creations, though, were undoubtedly his lilacs. Starting in 1870 Lemoine and his descendants (Émile Lemoine (1862 1942) and Henri Lemoine (1897 1982)) introduced over 200 new lilac cultivars. In 1876 he created the double French hybrids and hybridized the first hyacinthiflora lilacs, the result of crosses between the early blooming Syringa oblata and the familiar S. vulgaris. However, his work was by no means confined to lilacs. During the last fifteen years of his life he produced excellent new varieties of Astilbe, cannas, Delphinium, Deutzia, Gladiolus, Heuchera, Hydrangea, Penstemon, peonies, Philadelphus, and Weigela, as well as more modest efforts in chrysanthemums, dahlias, bush honeysuckles, Montbretia, Phlox, saxifrages, and Spiraea.
Құрмет пен марапаттар
Жаңалықтардың санымен ғана емес, сонымен қатар әлемдегі бау-бақшалар үшін олардың ішкі құндылығымен өлшенгендіктен, ұлы француз гүлзаршысы Виктор Лемуан – әлем таныған ең ұлы өсімдік селекционері, тіпті «жаратқышы» деп айтуға болады. – The Garden Magazine (АҚШ) журналынан, 1917 жылғы мамыр. Лемойн Корольдік бау-бақша қоғамының «Вейч» естелік медалімен марапатталды, бұл награданы алған алғашқы шетелдік болды. Ол сонымен қатар Массачусетс бау-бақша қоғамынан Джордж Р. Уайт Құрмет медалін алды.
“Measured not alone by the number of novelties, but also by their intrinsic value to the gardens of the world, Victor Lemoine, the great French nurseryman, deserves credit as the greatest plant breeder, “creator” if you will, that the world has ever seen.” – From The Garden Magazine (US), May 1917. Lemoine was awarded the Veitch Memorial Medal of Horticulture by the Royal Horticultural Society, the first foreigner so honoured. He also received the George R. White Medal of Honor from the Massachusetts Horticultural Society.
Жеке өмір
Лемойн Дельмадан келген жас әйелге үйленді, Мари Луиза Гомие (1834–1905). Олардың екі қызы мен ұлы, Эмиль (1862–1942) болды, оның ұлы Анри өзінің кезенінде маңызды бағбан атанды. Лемойн Мариге өсімдіктерді будандастыру тәсілдерін үйретті, және ол отбасының жетістігіне маңызды үлес қосты. Олардың бір қызы атақты француз психологы Эмиль Куэге үйленді. Лемойн 1890-жылдарға дейін отбасылық бизнесте белсенді болды, содан кейін оның ұлы Эмиль компания басқаруын өз қолына алды. Балабақша 1968 жылы Анри оны жапқанға дейін отбасының меншігінде болды.
Lemoine married a young woman from Delme, Marie Louise Gomieu (1834–1905). They had two daughters and a son, Emile (1862 1942), whose son, Henri became an important horticulturist in his own right. Lemoine taught Marie the techniques he used to crossbreed plants and she became an important contributor to the family's success. One of their daughters married legendary French psychologist, Émile Coué. Lemoine was active in the family business until the 1890's when his son, Emile, took over the company's management. The nursery continued to be owned by the family until Henri closed its doors in 1968.