Кіріспе

Shell in situ түрлендіру процесі (Shell ICP) – мұнайлық палеогенді жер астындағы түрлендіру арқылы мұнайлық сланецтегі керогенді шикі мұнайға айналдыратын технология. Оны Shell Oil Company компаниясы әзірлеген.

Тарих

Shell компаниясының "in situ" конверсия процесі 1980-жылдардың басынан бері әзірленуде. 1997 жылы алғашқы кішкентай көлемдегі сынақ Денверден батысқа қарай 322 км (200 миль) жерде, Колорадо штатының батыс беткейіндегі Писеанс Крик бассейнінде орналасқан Mahogany сынақ алаңында жүргізілді. 2000 жылдан бері қосымша зерттеу және әзірлеу жұмыстары "Mahogany" зерттеу жобасының аясында жалғастырылуда. Осы сынақ алаңынан Shell жақтан шығарылған тақтатас майын өндірді.

Процесс

Бұл процесс кең көлемді мұнайлы-шалалы кен орнының бөліктерін орнында қыздырады, шалалы мұнай мен мұнайлы-шалалы газды тау жыныстарынан босатып, оны жер бетіне сорып алып, отынға айналдыруға мүмкіндік береді. Бұл процесте, өңдеу аймағын қоршаған жер асты суларынан оқшаулау үшін алдымен тоңазытқыш қабырға салынады. Содан кейін жұмыс аймағынан су шығарылады. Жұмыс аймағында 12 метр аралықпен жылыту және өндіру ұңғымалары бұрғыланады. Электрлік жылыту элементтері жылыту ұңғымаларына түсіріліп, шамамен төрт жыл ішінде мұнайлы-шалалы кенді қыздыру үшін пайдаланылады. 2006 жылы Shell компаниясы жобаның өмірлік циклы бойындағы энергияның әрбір бірлігіне 3-4 бірлік өнім алынатынын бағалады.

Қоршаған ортаға әсері

Shell компаниясының жер астындағы түрлендіру процесі жер бетінде маңызды дамуды талап етеді. Бұрғыланған ұңғымалардың арақашықтығы бес метрден кем және ұңғымалар электр сымдарымен және құбырлар арқылы сақтау және өңдеу нысандарына қосылуы тиіс. Shell компаниясы мұнай және газды дәстүрлі бұрғылауға қарағанда өндіру операцияларының аумағы шамамен бірдей болады деп бағалайды. Дегенмен, Shell компаниясының 2005 жылғы сынақ көрсеткендей, одан әлдеқайда үлкен аумақ қажет. Күнделікті 50 000 баррель өнімді өндіру үшін жерді жыл сайын белгілі бір мөлшерде дамыту қажет. Суды көп мөлшерде пайдалану және жер асты суларының ластану қаупі – технологияның ең басты мәселелері.