Кіріспе
Orimulsion – битум негізіндегі отынның тіркелген тауарлық атауы. Бұл отын Petroleos de Venezuela SA (PDVSA) компаниясының ғылыми-зерттеу және даму бөлімшесі Intevep компаниясы тарапынан өнеркәсіптік қолдану үшін әзірленген, бұрын BP компаниясымен мұнай эмульсиялары саласындағы ынтымақтастықтан кейін жасалған.
Orimulsion is a registered trademark name for a bitumen based fuel that was developed for industrial use by Intevep, the Research and Development Affiliate of Petroleos de Venezuela SA (PDVSA), following earlier collaboration on oil emulsions with BP.
Битумның көзі
Көмір мен мұнай сияқты битум да табиғатта кездеседі және әлемдегі ең ірі қоры Венесуэладағы Ориноко белдеуінде орналасқан. Осы қорының көлемі 1,3 триллион баррель (190 миллиард м3) битумға бағаланады, бұл көрсеткіш әлемдегі дәлелденген мұнай қорының шамамен мөлшерімен тең.
Дайындық
Шикі битум өте жоғары тұтқырлыққа ие және қоршаған орта температурасында 8-ден 10-ға дейінгі API гравитациялық көрсеткіштеріне ие, бұл оны дәстүрлі электр станцияларында тікелей пайдалануға жарамсыз етеді. Оримульсия битумды шамамен 30% таза сумен және аздаған мөлшердегі беттік белсенді затпен араластыру арқылы өндіріледі. Нәтижесінде алынған қоспа жанар май сияқты қасиеттерге ие. Соңғы кезде спирт негізіндегі беттік белсенді зат бастапқы фенол негізіндегі нұсқаны ығыстырып, отынның тасымалдау қасиеттерін жақсартты және фенол тобындағы беттік белсенді заттармен байланысты денсаулық қауіптерін жойды.
Кемшіліктер
Оримульсия жанғанда қоршаған ортаға тигізетін әсері жағынан отын майынан көп ерекшеленбейді, себебі ластануды азайту шараларына орай ұқсас, бірақ төгілген жағдайда қиындық тудырады. Егер тасымалдау кезінде суға төгілсе, Оримульсия қоспасы деэмульсификацияланады, нәтижесінде битум бөлініп, енді суспензияда тұрақтамайды. Оримульсия – Ньютон емес сұйықтық ретінде жіктеледі, ал температурасы 30 °C-тан төмен түссе, "қаттану" деп аталатын процеске ұшырайды. Қатқаннан кейін оны сору өте қиынға соғады, операцияларды қайта іске қосу немесе құбыр арқылы ағынды қалпына келтіру мүмкін болмайды.
Пайдаланудың азаюы
Қазіргі уақытта оримульсия бүкіл әлемде, соның ішінде Жапония, Италия және Қытай сияқты елдерде электр станцияларында коммерциялық қазандық отыны ретінде қолданылады. Бұрын оның қолданысы кеңірек таралған еді және оған сұраныс артып келе жатқан. Алайда, 2002–2003 жылдардағы Венесуэланың жалпы ереуілінен кейін PDVSA-ның көптеген инженерлері жұмыстан босатылды. Оримульсия осы инженерлер үшін өте бағалы болғандықтан, ол маңызды саяси лидерлер арасында сұранысын жоғалтты. Осының салдарынан Венесуэла үкіметі Қытайға сатудан басқа, оримульсия бағдарламасын біртіндеп тоқтатуға тырысуда. Венесуэла үкіметі Кубамен арадағы қарым-қатынасына ұқсас, Қытаймен тығыз байланыс сақтайды. Осы себепті Қытай оримульсия жеткізілімін қабылдауды жалғастыруда, ал әлемнің қалған бөлігіне оның жеткізілімі тоқтатылды немесе тоқтату процесі жүріп жатыр. Осы жағдайларға қарамастан, оримульсия ішкі тұтыну үшін әлі де зор әлеуетке ие. PDVSA-ның қазіргі басшылығының айтуынша, шикі мұнай бағасының өсуіне байланысты Ориноко битумын (өте ауыр мұнайды) жеңіл мұнаймен араластыру немесе сұйылту, оны әлемдік нарықта мұнай ретінде сату арқылы оримульсия ретінде сатудан тиімдірек етеді. Мұның бір мысалы – танымал Мерей қоспасы (Ориноко битумы және Меса шикі мұнайы). ConocoPhillips және PDVSA бірлесіп Sweeny, Техас штаты, АҚШ-тағы ConocoPhillips мұнай өңдеу зауытында Merey Sweeny (bpd) кешіктірілген коксерлеу орнатылысын, вакуумдық мұнараны және олармен байланысты жабдықтарды ауыр, күкіртті Мерей шикі мұнайын өңдеу және жақсарту үшін пайдаланады. Кәдімгі қолданылатын ауа ластануын бақылау технологиясы оримульсиядан шығатын эмиссияларды АҚШ Қоршаған ортаны қорғау агенттігі анықтаған «Ең жақсы қол жетімді бақылау технологиясы» деңгейіне дейін шектеуге мүмкіндік береді.