Кіріспе

Ричард А. Уоршак (18 желтоқсан 1949 жылы туған) – американдық клиникалық және ғылыми психолог, сондай-ақ автор. Ол балаларға қамқорлық, ортақ ата-аналық тәрбие және ажырасу кезіндегі ата-аналық бөліну туралы шағымдар саласындағы зерттеулерімен және қорғау қызметімен ең жақсы танымал. Уоршак екі кітап жазды: «Қамқорлық революциясы» және «Ажырасу уы: ынсапсыз бұрынғы жұбайдан ата-ана мен бала арасындағы байланысты қорғау», сондай-ақ жаңартылған басылымы – «Ажырасу уы: отбасыңызды жаман сөздерден және миды жуудан қалай қорғауға болады».

Білім

1966 жылы Бруклиндегі Мидвуд орта мектебін бітірген Уоршак 1971 жылы Корнелл университетінен бакалавр дәрежесін алды. Уоршак 1978 жылы Техас университетінің Оңтүстік-Батыс медициналық орталығында клиникалық психология саласы бойынша философия докторы (Ph.D.) ғылыми дәрежесін алды, және сол жерде қалып, психиатрия кафедрасында клиникалық психология профессоры болды.

Зерттеу

Варшактың зерттеулері балаларды қамқорлыққа алуға қатысты мәселелерге арналған. Оның докторлық диссертациясы "Әкелік және аналық қамқорлықтың балалардың жеке тұлғалық дамуына тигізетін әсері" тақырыбында, әкесінің қамқорлығында өскен балалар мен анасының қамқорлығында өскен балаларды салыстырды. Кейін ол Джон Сантрокпен бірлесіп Техас қамқорлық зерттеу жобасы аясында түрлі қамқорлық шарттары мен аралас отбасылардың балаларға тигізетін әсері туралы бірнеше зерттеу жүргізді. Варшақтың осы саладағы келесі зерттеулері қайта үйлену, тұрақ орны ауыстыру, кішкентай балаларға арналған ата-аналық жоспарлар, Америка құқық институтының жуықтау ережесі және қамқорлыққа қатысты дауларда балалардың пікірлеріне қатысты болды.

Ата-ананың баласынан ажырап қалуы

2003 жылы Уоршак баланың ата-анасынан шеттелуін синдром деп диагностикалау мүмкіндігі туралы дауды талқылаған мақала жариялады және «Ата-аналық шеттелу синдромы» терминін қолдануға қатысты аргументтерді жақтап та, қарсы да келтірді. Оның «Отбасылық көпірлер: әлеуметтік ғылымдардан алынған білімді пайдаланып, ата-аналар мен шеттетілген балаларды қайта жақындастыру» бағдарламасын әзірлеуге көмектескен мақаласы 2010 жылы «Отбасылық сот талқылауы» журналының ата-аналық шеттелу туралы таластарға арналған арнайы санына әкелді. Уоршак баланың ата-анасынан алыстауының себептері көп болуы мүмкін, соның ішінде бас тартқан ата-ананың мінез-құлқы да осыған себеп болуы мүмкін деген пікірде. Уоршактың сөзіне göre, күшті шеттелудің эмоционалдық және қаржылық салдары, сондай-ақ осы зиянды жоюдың қиындығы қауіптегі балаларды анықтауды және судьяларды біліммен қамтамасыз етуді маңызды етеді. Оның «Қош келдің, Плутон: Ата-аналық шеттелуді түсіну, алдын алу және жеңу» атты оқулық видеосы шеттелуден зардап шеккен немесе оған ұшырау қаупі бар балаларға, жасөспірімдерге және жас ересектерге арналған.

Ата-ананың ортақ жауапкершілігі туралы консенсус туралы есеп

2014 жылы Уоршақтың «Әлеуметтік ғылым және кішкентай балаларға арналған ата-аналық жоспарлар: консенсус есебі» атты мақаласы Америка Психологиялық Ассоциациясының «Психология, қоғамдық саясат және құқық» журналында жарияланды. Мақалада ажырасудан кейін балаларды тәрбиелеудің әртүрлі жолдары туралы зерттеулердің қорытындысы келтірілді және көптеген жағдайларда ортақ тәрбие ұсынылды. Уоршақтың қорытындыларын 110-нан астам зерттеуші мен тәжірибелі маман қолдады, олардың көпшілігі көрнекті академиялық және ғылыми лауазымдарды атқарды.

Міндеттер мен рөлдер

Уоршак Далас психоанализдік психология қоғамының негізін қалаушы мүшесі және бұрынғы президенті болды, сондай-ақ Далас психоанализдік психология қоғамының бюллетенінің тұңғыш редакторы еді.

Медиа

Уоршак АҚШ газеттерінде және онлайн басылымдарда жарияланған бірнеше пікір мақалаларын жазды. Ол Принстон университеті, Брукингс институты, Кембридж университеті және Джейкобс қоры бірлесіп ұйымдастырған «Бала және отбасы» блогының алғашқы бес авторының бірі болды. Уоршак телеарналарда, соның ішінде ABC 20/20 және PBS телеарнасының «Балалар мен ажырасу: жақсырақ па, нашаррақ па» атты деректік арнайы бағдарламасында сұхбаттасты. Оның еңбектері мен пікірлері газет және журналдарда жарияланған мақалаларда талқыланды.

Дау

Уоршак балаларға арналған "Отбасылық көпірлер" семинар бағдарламасын әзірлеуге көмектесті және бас тартқан ата-аналармен жұмыс істеді. Мұндай бағдарламалар балаларды бас тартқан ата-анамен бірге тұруға мәжбүрлеудің дұрыс-бұрыстығы, немесе олардың ата-ананы қабылдамауының себепсіздігіне сенім артып, бағдарламаға немесе терапияға қатысуға міндеттеудің пайдалы болатыны туралы сұрақтар туғызғандықтан, даулы болып табылады. "Отбасылық көпірлер" бағдарламасына қатысқан кейбір балалар осы тәжірибеден наразылық білдірген. 2018 жылы Уоршак жазған, сарапшылар бағалаған зерттеуде семинар жетекшілерінің, ата-аналардың және балалардың көпшілігі "Отбасылық көпірлер" бағдарламасынан жағымды әсер алғандарын айтты. Бірақ Уоршақтың қорытындылары оның бейтараптығына, зерттеудің нәтижелерін ұзақ мерзімді бақылау арқылы тексермеуіне, "Отбасылық көпірлер" бағдарламасының негіздемесіне және бақылау тобымен салыстырулы зерттеулердің орнына, зерттеуге дейін және кейін жүргізілген зерттеулерге сүйенуіне байланысты күмәнді.