Кіріспе

Ринд және тағы басқалардың арасындағы дау – 1998 жылы АҚШ-та балалық шақтағы сексуалдық зорлық-зомбылық (БСЗЗ) салдарынан туындаған зиянды зерттеуге арналған, рецензияланған мета-талдау бойынша ғылыми әдебиеттерде, бұқаралық ақпарат құралдарында және үкіметтік заң шығару органдарында болған пікір қақтығысы. Бұл пікір таласының нәтижесінде АҚШ Конгресінің екі палатасы да бұл мақаланы бұрын-соңды болмаған дәрежеде айыптады. Әлеуметтік ғылымдар қауымдастығы үкіметтік заң шығарушы органдардың айыптауы болашақта даулы зерттеу нәтижелерін жариялауға кедергі келтіруі мүмкін деген алаңдаушылық білдірді. Зерттеудің жетекші авторы – психолог Брюс Ринд; ол 1997 жылғы мета-талдауды кеңейтті, соның да жетекші авторы Ринд болды. Авторлар өздерінің мақсаты БСЗЗ ерлер мен әйелдерге кең таралған, маңызды психологиялық зиян келтіретінін анықтау екенін айтты. Олар балалық шақтағы сексуалдық зорлық-зомбылықтан туындаған зиянның міндетті түрде күшті немесе кең таралған емес екенін, БСЗЗ-дің қалыптасқан түсінігі ғылыми тұрғыдан дұрыс емес екенін, себебі ол эмпирикалық растамадан өтпегенін, ал зорлық-зомбылық кездесулерінен туындаған психологиялық зиян басқа факторларға байланысты екенін, мысалы, қолданылған мәжбүрлеу немесе күш деңгейі сияқты факторларға байланысты екенін мәлімдеді. Мысалы, зиянды анықтау талқылау тақырыбы болды, себебі ол тек жас ересектердегі ұзақ мерзімді психологиялық әсерлерді қарастырды, ал зиянның түрлері қысқа мерзімді немесе медициналық зиянды (мысалы, жұқпалы аурулар немесе жарақаттар), қайта зорлық-зомбылыққа ұшырау мүмкіндігі және құрбанның зорлық-зомбылық үшін терапияға қатысуға жұмсаған уақытын қамтуы мүмкін. Мета-талдау нәтижелері көрсеткендей, БСЗЗ-ға ұшыраған студенттер БСЗЗ-ға ұшырамаған басқа студенттерге қарағанда сәл нашар бейімделген, бірақ отбасылық орта БСЗЗ мен зиян арасындағы байланыстың маңызды факторы болып табылады. Күшті, кең таралған зиян мен ұзақ мерзімді бейімдемеушілік көптеген зерттеулерде шатастыратын факторларға байланысты болды, сексуалдық зорлық-зомбылықтың өзіне емес (бірақ күшпен немесе инцестпен бірге жасалған зорлық-зомбылыққа қатысты ерекшеліктер ескерілді). 1999 жылдың наурыз айында консервативті ток-шоу жүргізушісі Лора Шлессинджер бұл зерттеуді «жалған ғылым» деп сынап, оның қорытындылары қалыпты ойға қайшы болғандықтан, оның нәтижелері ешқашан жарияланбауы керек деп мәлімдеді. Ол зерттеуде мета-талдауды қолдануын сынады: «Шынымды айтсам, мен мұны жалпы ғылымда ешқашан көрген емеспін. Бұл [зерттеулерді біріктіру] өте абсурдты». «Бұл зерттеу емес еді. Олар зерттеу жүргізбеді. Олар басқалар жасаған 59 зерттеуді тауып, оларды біріктірді». Содан кейін Солтүстік Америкалық ерлер мен жігіттерге деген махаббат қауымдастығы өз веб-сайтында зерттеуге оң пікір жариялады, бұл мақала педофилияны қолдайды деген ойды күшейтті.

Үкімет

Бұл мақала ақырында АҚШ Конгресінің консервативті мүшелерінен, атап айтқанда Аризона штатынан Мэтт Салмон мен Техас штатынан Том Делейден реакция тудырды. Екеуі де зерттеуді педофилияны қалыпқа келтіруді қолдайтын ретінде айыптады. АПА саясатты өзгертуді міндеттеді, оған сәйкес АПА журналының редакторлары саясаткерлермен, БАҚ және басқа топтармен жақын жұмыс істеу үшін ұйымды әлеуетті даулы тақырыптар туралы хабардар етеді. АПА-ның атқарушы вице-президенті Реймонд Д. Фаулер ішкі электрондық хатында даудың салдарынан мақаланың әдістемесі, талдауы және жариялануға бекітілу процесі тексеріліп, жарамды деп табылғанын мәлімдеді. 1999 жылдың маусым айында Фаулер Делейге жолдаған ашық хатында мақала тәуелсіз сараптамадан өтетінін хабарлады және қоғамдық саясат тұрғысынан алғанда, мақалада қолданылған кейбір тілдер қоздырғыш болып табылып, АПА-ның балаларға қарсы сексуалдық зорлыққа қатысты ұстанымына қайшы келетінін айтты. АПА сонымен қатар зерттеудің балаларға қарсы сексуалдық зорлықты қорғау үшін заңдық аргументтерде пайдаланылуына жол бермеу мақсатында бірқатар шаралар қабылдады және есептің ғылыми дәлдігі мен жарамдылығын тәуелсіз сараптамадан өткізуге уәде берді. 1999 жылдың 12 шілдесінде АҚШ Өкілдер палатасы 355 дауысқа қарсы 0 дауыспен, 13 мүше «Қазіргі» деп дауыс бергенде, HRC 107 қарары қабылданды. Конгресс тарапынан ғылыми зерттеуді айыптау сол кезде бұрын-соңды болмаған оқиға еді. 1999 жылдың 30 шілдесінде қарар Сенатта дауыс беру арқылы (100 дауысқа қарсы 0 дауыс) қабылданды.

Тәуелсіз тексеру

1999 жылдың қыркүйегінде Америка ғылымды дамыту қауымдастығы (AAAS) Американдық психологиялық қауымдастықтың (APA) мақаланы тәуелсіз саралау туралы өтінішіне жауап ретінде, оны бастапқыда мақұлдаған рецензиялау процесін қайта қарауға ешқандай себеп жоқ екенін, ал авторлардың бұрыс әдістемесі немесе күмәнді амалдарының ешқандай дәлелі табылмағанын мәлімдеді. AAAS сондай-ақ, қарастырылған материалдар бұқаралық ақпарат құралдары мен саясаткерлердің зерттеуді түсінудегі үлкен кемшіліктерін көрсеткені және оның нәтижелерінің бұрмаланғаны туралы алаңдаушылық білдірді. Төрт басқа зерттеуші Риндтің әдістемесі мен нәтижелерін жалпылау мүмкіндігіндегі кемшіліктерді талқылап, мақаланың нәтижелері ғылыми тұрғыдан дұрыс емес екеніне келісті. Бұл сын-пікірлер 2001 жылы "Балаларға қатысты жыныстық зәбірлеу және осы зәбірден аман қалған ересектер туралы қате ақпарат" кітабында бірге жарияланды. 2002 жылы Скотт Лилиенфелд сыншылардың көптеген талаптарына қарсылық білдіретін мақаласын Американдық психолог журналына, APA журналына жіберді.

Мүмкін үлгілер ауытқушылығы

Мақала студенттердің ыңғайлы үлгілеріне талдау жасаумен шектелгені үшін сынға ұшырады, мүмкін, колледжге бармай қалғандай ауыр жағдайдағы құрбандарды алып тастау арқылы жүйелі қателіктерге жол берген болуы мүмкін. Тағы бір мүмкіндік – Rind et al. еңбектерінің қорытындылары жалпы алғанда колледж студенттерінен тысқары жерлерде қолданылмайды, себебі балалық шақта сексуалдық зорлық-зомбылық тарихы бар адамдар бір семестрден кейін колледжден шығуға бейім. Ринд, Баузерман және Тромович бұл сынға «колледж үлгілерінің өкілдігі зерттеуіміздің мақсаттары мен қорытындыларына қатысы жоқ» деп жауап берді, өйткені олардың зерттеуінің мақсаты «балалық шақта сексуалдық зорлық-зомбылықтың клиникалық тұжырымдамасының дұрыстығын тексеру» болды. Олар бұл терминнің қалыпты түсінігі бойынша, балаларды сексуалдық жағынан зорлау өте зиянды және кең таралған нәрсе, яғни «қолданылған топқа қарамастан – есірткіге тәуелділер, психиатриялық науқастар немесе колледж студенттері – балалық шақта сексуалдық зорлық-зомбылыққа ұшыраған адамдар осы зорлық-зомбылықтың күтілетін қасиеттерін анық көрсете алуы керек» деп қосты. Зерттеу авторлары колледж үлгісі кең таралған зияндылықты көрсетпегендіктен, «балалық шақта сексуалдық зорлық-зомбылықтың қасиеттері туралы жалпы және нақты айғақтарға қарсы келеді» дейді. Ринд және басқалар сондай-ақ колледж үлгілерін пайдалану орынды болды, себебі олардың зерттеуі колледж үлгілері мен ұлттық үлгілер арасындағы таралу деңгейі мен ауырлық дәрежесі және нәтижелер жағынан ұқсастықтарды көрсетті. Schultz and Jones, 1983; Sedney and Brooks, 1984; Greenwald, 1994; және Sarbo, 1985) еңбектерін Dallam et al. балалық шақта сексуалдық зорлық-зомбылық туралы зерттеу үшін қолайсыз деп атап көрсетті. Ол үлкен зерттеулерді кішігірімдерге қарағанда маңыздырақ қарастырудың мәні бар екенін, бірақ өте жеңіл жарақаттарды зерттеумен (мысалы, шабуылдан қорғану) ұзақ мерзімді физикалық және сексуалдық зорлық-зомбылық зерттеулерінің нәтижелерін біріктірудің қате екенін және бұл қателігіне әкелетінін айтты. Dallam et al. пікірінше, соңғы екі зерттеу орынсыз болды, өйткені оларға сексуалдық зорлық-зомбылық орын алған кезде 17 жастан асқан жауап берушілер кірген. 18 және одан жоғары жастағы адамдар АҚШ-тың барлық штаттарында толыққанды жасқа жеткендіктен, тіпті ең либералды анықтама бойынша да «бала» емес. Ринд және басқалар Dallam et al. еңбектеріне Sarbo және Greenwald зерттеулеріндегі әсер өлшемін есептеу кезінде (яғни, балалық шақта сексуалдық зорлық-зомбылықтың зияндылығын көрсететін есептеулер) олар балалық шақта сексуалдық зорлық-зомбылыққа ұшыраған балаларда симптомдардың ортақ үлгісінің жоқтығын көрсету үшін CSA орын алған кезде 16 және 15 жасқа толмаған жауап берушілерді ғана қамтыды деп жауап берді.

Келісім

Дэвид Шпигель де Rind et al. ересектер мен балалар/жасөспірімдер арасындағы кейбір жыныстық қатынастарды "ересек бала" (немесе "ересек жасөспірім") жыныстық қатынасы деп қайта атау туралы ұсыныстың түбегейлі қате екенін айтты, себебі балалар ересектермен жыныстық қатынасқа мағыналы келісім бере алмайды. Кейбір сыншылар да құндылықты бейтарап терминологияны қолданудың балаларға қатысты жыныстық зорлықты қалыпқа келтіруі мүмкін екенін, ал терминологияны қайта анықтаудың жалпы қоғамның мүддесіне жатпайтынын, себебі ол негізгі моральдық мәселелерді шатастырады деп мәлімдеді. Ол сондай-ақ барлық ересек пен ересек емес арасындағы жыныстық қатынасты зорлық деп қарастыру және келісімнің жоқтығын мойындау ғылыми зерттеулерде жаңсақтыққа алып келуі мүмкін екенін, ал осы айырмашылықты мойындау ересек пен ересек емес арасындағы жыныстық қатынасты моральдық тұрғыдан қабылдануы мүмкін деп санауға әкелмейтінін айтты.

Статистикалық қателер

Даллам және басқалар сонымен қатар Ринд және тағы басқалар зерттеу деректерінің маңызды бөлігін дұрыс емес кодтаған немесе қате баяндаған, осылайша нәтижелерді бұрмалаған деп мәлімдейді. Даллам және басқалар Ринд және тағы басқалар эффект мөлшерін есептеу үшін "Коэннің d" емес, "Пирсонның r" дұрыс емес қолданғанын, нәтижесінде ерлер мен әйелдер үлгілеріндегі жыныстық зорлық-зомбылықтың (CSA) бастапқы деңгейінің айырмашылықтарын түзетуге қателік жіберілгенін және ерлер жыныстық зорлық-зомбылықтан аз зардап шегеді деген қорытындыға келгенін айтады. Бастапқы деңгейді түзетуден кейін Даллам және басқалар ерлер мен әйелдер үлгілері үшін бірдей эффект мөлшеріне қол жеткізгендерін мәлімдеді. Жәбірленушілердің ересек өміріндегі реакциялары ауырдан көрінбейтінге дейін әртүрлі болып келеді, ал көптеген патологиялар Ринд қолданатын қатаң клиникалық мағынада диагностикаланбайды. Жәбірленушілер көбінесе зорлық-зомбылықты бұрмалап бағалайды, ересектер жиі жағымсыз оқиғалардың әсерін азайтады және қайғылы және кейде әлсірететін патологияларды өз тәжірибелерімен байланыстыра алмайды. Бұған қоса, бұл зерттеулер құрбанның отбасынан алатын эмоционалдық қолдауды, зерттеуге дейін құрбанға жасалған клиникалық емді немесе жеке төзімділікті ескермейді, бұл нәтижелердің нашарлауын түсіндіруге мүмкіндік береді. Даллам мен Анна Салтер Ринд пен Баузерманның бұрын келісім жасын реформалау ұйымдарымен байланыста болғанын мәлімдеді. Мақала жазылғанға дейінгі жылдары Ринд пен Баузерман "Пайдика: Педофилия журналында" мақалалар жариялаған, бұл журнал "[педофилияның] адам тәжірибесінің толық бөлігі болып келгенін және болып қала беретінін көрсетуге" арналған. Сонымен қатар, Даллам мен Салтер Ринд пен Баузерманның Нидерландыда өткен педофилияны қолдайтын конференцияда негізгі баяндамашылар болғанын мәлімдеді. Бұл мәлімет АҚШ-тағы қылмыстық соттарда балаларға қарсы жыныстық қылмыс жасады деп айыпталғандарды қорғаған адвокаттар тарапынан қолданылған. Хизер Ульрих және оның екі әріптесі жасаған зерттеуде Даллам және басқалар анықтаған әдістемелік және статистикалық қателерді түзету арқылы Ринд зерттеуін қайталауға тырысты. Ол Риндтің кейбір тұжырымдарын, жыныстық зорлық-зомбылықтың кейінгі психологиялық жағдайға тигізген әсерінің пайыздық үлесіне және жыныстық айырмашылықтың бар екендігіне қатысты қолдады, яғни әйелдер жыныстық зорлық-зомбылықтан көбірек зардап шегеді. Алайда, зерттеудің шектеулілігін (колледж студенттерінің үлгісі, өзін-өзі баяндау деректері) мойындады және Риндтің келісімге келген жағдайда "балаларға қарсы жыныстық зорлық-зомбылық" терминін қолдануды тоқтату туралы ұсынысын қолдамады. Авторлар қорытындысында Риндтің және олардың жұмысы балаларға қарсы жыныстық зорлық-зомбылық зиян келтірмейді деп мойындамайтындарға қолдау көрсетеді деген қарсылыққа жауап берді: "Ағымдағы зерттеу авторлары мұндай жалпылама мәлімдемені қолдауға тартыншақ. Керісінше, біздің және Ринд және тағы басқалардың мета-талдауының нәтижелері терапевтерге, ата-аналарға және балаларға үміт беретін және оң хабарлама ретінде қарастырылуы мүмкін. Балаларға қарсы жыныстық зорлық-зомбылық міндетті түрде ұзақ мерзімді зиянға әкелмейді". Кейінгі зерттеулерде құрбандардың реакцияларының әртүрлілігіне көбірек назар аударылды. Мысалы, кейбір зерттеулер "келісімге келген" кездесулер туралы мақаланың қорытындыларына сілтеме жасайды, бірақ оған қарама-қарсы көзқараспен қарады (яғни күш қолдану одан да ауыр жағымсыз нәтижелерге әкеледі). Аталған мета-талдаудың авторы Хизер Ульрих кейіннен CSA құрбандарының жағдайларының өзгеру себептерін зерттеу үшін, мысалы, себептерді түсіндіру стилін (адамның зорлық-зомбылықтың себептерін түсіндіру жолдары), отбасылық ортаны және әлеуметтік қолдауды пайдаланды.