Кіріспе
Тропикалық циклон қарқындылығының шкалалары
Тропикалық циклон қарқындылығы олардың ең жоғары тұрақты желдеріне және тропикалық циклон алабының қай аймағында орналасқанына сәйкес бес шкаланың бірінде бағаланады. Тропикалық циклондарды бақылайтын метеорологиялық агенттіктер ресми түрде бірнеше жіктеме шкалаларын ғана қолданады, бірақ жинақталған циклон энергиясы, қуатты үзілу индексі, интеграцияланған кинетикалық энергия индексі және дауылдың күшін бағалау индексі сияқты басқа шкалалар да бар. Солтүстік жарты шарда пайда болатын тропикалық циклонды ескерту орталықтары үш қарқындылық шкаласының бірі бойынша бейресми түрде жіктейді. Солтүстік Атлант мұхиты немесе Солтүстік-шығыс Тынық мұхитында қалыптасқан тропикалық немесе субтропикалық циклон тропикалық депрессия немесе тропикалық дауыл ретінде жіктеледі. Егер жүйе одан әрі күшейіп, дауылға айналса, ол Саффир-Симпсон дауылдық жел шкаласына сәйкес жіктеледі, ол 1 минуттық кезеңдегі шамамен ең жоғары тұрақты желдерге негізделген. Батыс Тынық мұхитында ESCAP/WMO тайфун комитеті аймақтағы тропикалық циклонды жіктеу үшін төрт бөлек сыныптаманы қолданады, олар 10 минуттық кезеңдегі шамамен ең жоғары тұрақты желдерге негізделген. Үндістан метеорологиялық департаментінің шкаласы Солтүстік Үнді мұхитындағы жүйелер үшін жеті түрлі сыныптаманы қолданады, олар шамамен 3 минуттық максималды тұрақты желдерге негізделген. Оңтүстік жарты шарда пайда болатын тропикалық циклонды ескерту орталықтары екі шкаланың бірі бойынша ресми түрде жіктейді, олардың екеуі де 10 минуттық тұрақты жел жылдамдығына негізделген: Австралия тропикалық циклон қарқындылығы шкаласы Австралия немесе Оңтүстік Тынық мұхиты тропикалық циклон алабындағы жүйелерді жіктеу үшін қолданылады. Оңтүстік-Батыс Үнді мұхитындағы жүйелерді жіктеу үшін қолданылатын шкала Météo France ұйымы Жаңа Каледония және Француз Полинезиясы сияқты француз аумақтарында пайдалану үшін анықтаған. Дүниежүзілік метеорологиялық ұйым (ДМҰ) ұсынатын және көптеген метеорологиялық агенттіктер қолданатын тұрақты желдің анықтамасы – теңіз бетінен 10 метр биіктіктегі 10 минуттық орташа көрсеткіш. Алайда, Саффир-Симпсон дауылдық шкаласы 1 минуттық кезеңде өлшенген жел жылдамдығына негізделген, ал Нью-Делидегі Аймақтық мамандандырылған метеорологиялық орталық (RSMC) 3 минуттық орташа кезеңді қолданады, ал Австралия шкаласы 3 секундтық желдің күшіне және 10 минуттық орташа максималды тұрақты желдерге негізделген. Осы айырмашылықтар бассейнделер арасында тікелей салыстыруды қиындатады. Барлық бассейнде тропикалық циклонға тұрақты желдің күші белгілі бір деңгейге жеткенде ат қойылады.
Өмірбаян
Тропикалық циклондар – тропикалық немесе субтропикалық суларда қалыптасатын, ұйымдастырылған атмосфералық конвекцияға және анық циклондық беткі жел айналымына ие, жылы ядролы, фронталды емес синоптикалық циклон ретінде анықталады. Олар айналым орталығындағы желдің жылдамдығы бойынша жіктеледі және Дүниежүзілік метеорологиялық ұйымның аймақтық мамандандырылған метеорологиялық орталықтарымен бес тропикалық циклон шкаласының біріне сәйкес саналады. Нақты тропикалық циклон үшін қолданылатын шкала жүйенің қай бассейнде орналасқандығына байланысты; мысалы, Саффир-Симпсон дауылдық жел шкаласы және Австралия тропикалық циклон қарқындылығы шкалалары Батыс жарты шардың екеуінде де қолданылады. Барлық шкалалар тропикалық циклондарды олардың максималды тұрақты желдері арқылы бағалайды, олар әртүрлі техникалар қолданылып, бірден он минутқа дейін байқалады, өлшенеді немесе есептеледі.
Атлантикалық, Шығыс және Орталық Тынық мұхит
Солтүстік жарты шарда антимеридианның шығысында пайда болатын тропикалық циклондарды Ұлттық дауыл орталығы немесе Орталық Тынық мұхиты дауыл орталығы ресми түрде бақылайды. Аймақ ішінде тропикалық циклон – тропикалық немесе субтропикалық суларда қалыптасатын, ұйымдастырылған атмосфералық конвекциясы және жақсы анықталған, жабық айналым орталығы бар, фронталды емес синоптикалық бұзылыс деп анықталады. Егер тропикалық бұзылыс 48 сағат ішінде құрлықта тропикалық дауыл немесе дауыл жағдайларын тудыруға қабілетті болса, ескертулер басталады және ол ықтимал тропикалық циклон (PTC) ретінде жіктеледі. Егер дауыл одан әрі күшейсе, ол 2-санатты дауыл ретінде бағаланады, егер оның желдері > аралығында болса. SSHS бастапқыда желдің жылдамдығы мен дауыл толқынына негізделген, бірақ желдің жылдамдығы мен дауыл толқыны арасындағы байланыс міндетті түрде нақты болмағандықтан, шкала "Саффир-Симпсон дауыл желінің шкаласы" (SSHWS) болып өзгертілді, ол толығымен желдің жылдамдығына негізделген. Шкаланың жоғары сатылары күшті желдерге сәйкес келсе де, рейтингтер әсерлері тұрғысынан абсолютті емес. Төмен санаттағы дауылдар жоғары санаттағы дауылдарға қарағанда көбірек зиян келтіруі мүмкін, бұл жергілікті жер бедері, халық тығыздығы және жалпы жауын-шашын мөлшері сияқты факторларға байланысты. Мысалы, ірі қалаға соққан 2-санатты дауыл, көбінесе ауылдық аймаққа соққан 5-санатты дауылға қарағанда көбірек зиян келтіруі мүмкін. Шын мәнінде, дауылдан төмен тропикалық жүйелер, мысалы, "Эллисон" тропикалық дауылы, су тасқыны мен көшкіндерден айтарлықтай зиян келтіріп, адам шығындарына әкелуі мүмкін. Тарихи тұрғыдан алғанда, "үлкен дауыл" термині кемінде 160 км / 100 мильден астам радиусы бар және үлкен қиратуларға әкелген, желдің жылдамдығы жоғары дауылдарды сипаттау үшін қолданылған. Бұл термин 1970 жылдардың басында Саффир-Симпсон шкаласы енгізілгеннен кейін қолданыстан шықты. 2012 жылғы дауыл маусымы алдында шкалаға шағын өзгеріс енгізілді, бұрынғы маусымдарда болған дөңгелектеу қателерін жою үшін 3-5 санаттардағы желдің жылдамдығы түзетілді, осыған байланысты дауылдың жел жылдамдығы .
The SSHS was originally created using both wind speed and storm surge, but since the relationship between wind speed and storm surge is not necessarily definite, the scale was changed to the "Saffir–Simpson Hurricane Wind Scale" (SSHWS), based entirely on wind speed. Although increasing echelons of the scale correspond to stronger winds, the rankings are not absolute in terms of effects. Lower category storms can inflict greater damage than higher category storms, depending on factors such as local terrain, population density and total rainfall. For instance, a Category 2 hurricane that strikes a major urban area will likely do more damage than a large Category 5 hurricane that strikes a mostly rural region. In fact, tropical systems of less than hurricane strength, as in the case of Tropical Storm Allison, can produce significant damage and human casualties, especially from flooding and landslides. Historically, the term great hurricane was used to describe storms that possessed winds of at least , large radii (over 160 km / 100 mi) and that caused large amounts of destruction. This term fell into disuse after the introduction of the Saffir–Simpson scale in the early 1970s. A minor change to the scale was made ahead of the 2012 hurricane season, with the wind speeds for Categories 3–5 tweaked to eliminate the rounding errors that had occurred during previous seasons, when a hurricane had wind speeds of .
Батыс Тынық мұхиты
Солтүстік жарты шарда антимеридиан мен 100°Ш аралығында пайда болатын тропикалық циклондарды Жапонияның метеорологиялық агенттігі (JMA, RSMC Токио) ресми түрде бақылайды. Бұл аймақта тропикалық циклон – тропикалық немесе субтропикалық сулардан пайда болатын, фронталды емес синоптикалық масштабтағы циклон, ұйымдастырылған конвекциямен және анық циклоникалық беткі жел айналымымен сипатталады. 2015 жылдың мамырында PAGASA «Супер тайфун» терминін енгізіп, оны жел жылдамдығы жоғары жүйелер үшін қолданды, бірақ 2022 жылдың 23 наурызында кем дегенде деп түзетті. Әр елдің ұлттық метеорологиялық қызметтерімен қатар, Америка Құрама Штаттарының Тайфун туралы ескерту орталығы (JTWC) да бұл аймақты бақылап, АҚШ Үкіметі үшін маңызды тропикалық циклондар бойынша ескертулер шығарады, оларға екі таңбалы TC нөмірін (W қосымшасымен) тағайындайды. Осы классификациялар: тропикалық депрессия, тропикалық дауыл, тайфун және супер тайфун. Сондай-ақ, тропикалық депрессия тропикалық дауылға дейін күшейіп, JMA-мен аталған жағдайда, JTWC өзінің TC нөміріне халықаралық атауды (жақшада) қосады.