Кіріспе

Жүк көтермейтін ғимарат қаптамасы Сыртқы жылу оқшаулау және беттік қаптау жүйесі (EIFS) – ғимараттың сыртқы қабырғаларын интеграцияланған композиттік материалдар жүйесінде жылу оқшаулап, су өткізбейтін және әрлеумен қамтамасыз ететін жүк көтермейтін ғимарат қаптамасы жүйелерінің жалпы класы. EIFS Солтүстік Америкада 1960 жылдан бері қолданылып келеді және алғаш рет кірпіштен салынған ғимараттарда қолданылды. 1990 жылдан бері көптеген ағаш каркасты ғимараттар EIFS-ті пайдаланады.

EIFS тарихы

EIFS Еуропада Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін әзірленді және бастапқыда қабырғаларды қайта жаңарту үшін қолданылды. EIFS Солтүстік Америкада 1960 жылдары, алдымен коммерциялық қабырғалы ғимараттарда қолданыла бастады. 1970 жылдардың ортасында мұнай эмбаргосы және жылу және салқындатуға жұмсалатын энергияны үнемдейтін қабырға жүйелеріне қызығушылықтың артуы салдарынан EIFS танымал болды. Сыншылар, EIFS басқа сыртқы қаптамалардан гөрі судың енуіне көбірек бейім емес болғанымен, кедергілі типтегі EIFS жүйелері (суды басқармайтын жүйелер) ғимаратқа енген судың сыртқа шығуына мүмкіндік бермейді деп мәлімдейді. EIFS индустриясы нашар шеберлік пен EIFS периметріндегі дұрыс емес сәулеттік шешімдер мәселенің түбінде жатқанын үнемі айтып келді. Осының нәтижесінде, құрылыс нормалары ағаш қаңқалы ғимараттардағы EIFS жүйелері үшін дренаж жүйесін және қосымша қадағалауды міндетті етті. Кейбір жағдайларда сақтандыру компаниялары EIFS үшін жабалмау мүмкін болғанымен, бірнеше компания оны жабады. Төменгі қабаттарда орнатылған EIFS жүйелері вандализмге ұшырауы мүмкін, себебі материал жұмсақ болып, сынып немесе кесіліп, айтарлықтай зақым келтіруі мүмкін. Мұндай жағдайларда, ауыр арматуралық тор EIFS жүйесінің беріктігін едәуір арттыра алады. EIFS қазір Солтүстік Американың барлық аймақтарында, сондай-ақ әлемнің басқа да аймақтарында, әсіресе Еуропа мен Тынық мұхиты аймағында қолданылады. EIFS-ті қатты қабырғалардың үстіне емес, қаңқалы құрылымдардың үстіне орнату әдісі негізінен Солтүстік Америкада қолданылады. 1997 жылғы мәліметтер бойынша, EIFS тұрғын үй қаптама нарығының шамамен 4%-ын және коммерциялық қаптама нарығының 12%-ын құрады. Бүгінгі таңда қолданылатын басты EIFS әдісі – дренажды EIFS, ол қабырға қуысында жиналған ылғалдың сыртқа шығуына мүмкіндік береді. EIFS-тің техникалық анықтамасына қабырға қаңқасы, қаптама, гидроизоляция, герметик, су кедергілері, терезелер, есіктер және басқа да қабырға компоненттері кірмейді. Дегенмен, кейбір сәулетшілер EIFS жұмысының аясына флешндер, герметиктер және бекіткіштерді қосуды бастады. Көптеген EIFS өндірушілерінің терезелер мен есіктердегі флешндер, деформациялық тігістер, ішкі/сыртқы бұрыштар, тесіктер және әртүрлі материалдардың қосылған жерлері үшін стандартты ерекшеліктері бар, оларды өндірушінің кепілдігін сақтау үшін сақтау керек.

EIFS-ті орнату

EIFS әдетте сыртқы қабырғалардың сыртқы бетіне жабысқыш (цемент немесе акрил негізіндегі) немесе механикалық бекіткіштер арқылы бекітіледі. Жабысқыштар көбінесе EIFS-ті гипс тақтасына, цемент тақтасына немесе бетон негіздеріне бекіту үшін қолданылады. EIFS, егер үйді орау қабаттарының (жақсы ауа райынан қорғайтын материалдардың) үстіне орнатылса, механикалық бекіткіштермен (осы мақсатқа арнайы жасалған) бекітіледі, мұндай қабаттар әдетте ағаш қаптамаларының үстіне қолданылады.

2000 жылдан бастап ЕИФС

Oak Ridge National Laboratory жүргізген және Энергетика министрлігі қолдаған зерттеулер EIFS кірпіш, штукатурка және цементті талшықты тақтамен салыстырғанда жылу және ылғалдылықты бақылау бойынша «ең тиімді қаптама» екенін растады. EIFS қазіргі заманғы құрылыс нормаларына сәйкес келеді, олар CI (үздіксіз жылу оқшаулау) және үздіксіз ауа кедергісін қолдану арқылы энергияны сақтауға баса назар аударады. 2000 жылға дейінгі EIFS кедергі жүйесі болды, яғни EIFS өзі ауа райынан қорғайтын кедергі қызметін атқарды. 2000 жылдан кейін EIFS өндірушілері көбіктің артында орналасқан ауа-ылғал кедергісін енгізді. Энергетика министрлігінің Оук Ридж Ұлттық зертханасының Ғылыми кеңсесі жүргізген зерттеуде сұйық кедергі ауа мен ылғалға қарсы ең тиімді кедергі екені анықталды. Oak Ridge National Laboratory, АТЛАНТА, 28 қазан 2006 ж. – EIFS «ылғалдылық тұрғысынан барлық басқа қабырғалардан артық өнімділік көрсетті, сонымен бірге жоғары жылу өнімділігін сақтап тұрды». Ұлттық Стандарттар және Технология Институты (NIST) EIFS-тің қоршаған ортаға тигізетін әсерінің бес кезеңін кірпіш, алюминий, штукатур, винил және қарағаймен бірге бағалады. EIFS-тің нақты құрылыс жағдайлары мен жобаға қатысты талаптарға байланысты, дұрыс жобаланған және орындалған жағдайда құрылыс шығындарын үнемдеуге және энергия тиімділігі мен экологиялық жауапкершілікке үлес қосуға мүмкіндігі бар. EIFS-тің кейбір түрлері тұтанғыштықтан бастап отқа төзімділікке дейінгі бірнеше от сынақтарынан өтті, олар: ASTM E 119, NFPA 268, NFPA 285. Дегенмен, EIFS-тің кейбір түрлері мен қалыңдықтары 2008 жылғы Монте-Карло қонақ үй казиносындағы өрт сияқты ірі, бақылаусыз сыртқы ғимарат өрттеріне қатысты.

Құқықтық мәселелер

EIFS жүйелері АҚШ-та бірнеше сот процесінің нысаны болды, көбінесе орнату процесімен және жүйенің істен шығуымен байланысты, бұл ылғалдың жиналуына және одан кейін саңыраудың өсуіне әкелді. Ең танымал жағдай Калифорния штатындағы бұрынғы Сан-Мартин сотының ғимаратына қатысты. Бұл іс 12 миллион долларға айырылды. EIFS-ке қатысты соттардың негізгі мәселесі EIFS-тің штукатуркаға қарағанда тиімді балама ретінде сатылуы болды. Штукатурканы орнату қымбат, өйткені оны білікті мамантар мұқият жағуы керек. Бас мердігерлер EIFS-ке көшті, себебі оны білікті емес немесе жартылай білікті жұмысшылармен орнату оңай болады және дәстүрлі штукатурка сияқты жарылмайды деп есептелді. EIFS дұрыс орнатылса, өндірушінің нұсқауларына сәйкес, судың кіруіне байланысты проблемалар болмайды, бірақ көптеген орнатушылар жеткілікті білімі жоқ жұмысшыларды пайдаланды және олардың жұмысын тиісті деңгейде бақыламады. Нәтижесінде, мыңдаған EIFS орнатулары талаптарға сәйкес келмеді және судың кіруінен және саңыраудың өсуінен зардап шекті. EIFS индустриясы үнемі кінәні орнатушы мердігерлерге тартуға тырысса да, құрылыс индустриясы керісінше, білікті шеберлерді пайдалану EIFS-тің штукатуркадан бағалық артықшылығын жояды және EIFS индустриясы бұл мәселені алдын ала болжап, өнімдерін бастапқыда білікті емес немесе жартылай білікті жұмысшылармен орнатуға бейімдеуі керек еді (яғни, ол қателерге төзімді дизайн болуы керек еді).

EIFS-ті және EIFS саласын маркетингтеу

АҚШ-тың коммерциялық қабырға қаптама нарығының шамамен 10%-ын EIFS құрайды. Солтүстік Америкада бірнеше ондаған EIFS өндіруші бар. Олардың кейбіреулері бүкіл елде сатады, ал кейбіреулері өкілдік ететін аймақтарында жұмыс істейді. АҚШ нарығының шамамен 90%-ын бес ірі EIFS өндірушісі қамтиды. Оларға Dryvit Systems, STO Corp., BASF Wall Systems, Master Wall және Parex кіреді.

EIFS-тің архитектуралық бөлшектері

EIFS бірдей материалдардан жасалған архитектуралық элементтерді қосуға мүмкіндік береді. Бұл өрнектер түрлі пішін мен өлшемде келеді. Олар Солтүстік Америкадағы тұрғын және коммерциялық жобаларда кеңінен қолданылады және бүкіл әлемде танымал болып келеді.