Кіріспе

"Қымбатты дәрігер" – американдық ғылыми-фантастикалық телесериал "Жұлдызды жол: Кәсіпорын" бірінші маусымының он үшінші бөлімі, ол алғаш рет 2002 жылғы 23 қаңтарда UPN телеарнасында көрсетілді. Эпизодтың авторы – Мария мен Андре Жаккеметтон, режиссері – Джеймс А. Контнер. 22 ғасырда өтетін сериалда алғашқы "Жұлдызды флоттың" "Энтерпрайз" ғарыш кемесінің (NX 01 тіркелгі нөмірі) оқиғалары баяндалады. "Қымбатты дәрігер" эпизодында доктор Флокс (Джон Биллингсли) өліп бара жатқан бір тайпаның өкілдері "Энтерпрайз" экипажынан көмек сұрағанда қиын жағдайға түседі. Бұл мәдениет екі туысқан тайпадан тұрады, бірақ планеталық ауруға тек генетикалық жағынан дамыған тайпа ғана шалдыққан. Эпизод Біріккен планеталар федерациясы құрылмас бұрын Бас директиваның қағидалары мен мақсатын таныстыру тұрғысынан маңызды. UPN эпизодтың соңын өзгертуді талап еткен, бұл Джон Биллингслиге ұнаған жоқ. Дегенмен, ол және актерлік құрамның басқа мүшелері соңғы нұсқаны мақұлдады. Эпизод мазмұны мен соңына байланысты сыншылар мен көрермендер тарапынан даулы бағаланды. "Қымбатты дәрігер" алдыңғы эпизодқа қарағанда бірдей көрермендер үлесіне ие болғанымен, алғашқы көрсетілімде көрермендер саны 6,6%-ға төмендеп, 5,7 миллион адамды құрады.

Сюжет

Доктор Флокс Денобулада жазасын өтеп жүрген өзінің түраралық медициналық алмасу әріптесі доктор Джереми Лукастан хат алады. Ол командамен болған оқиғаларын және адамдардың ерекшеліктерін сипаттап, жауап хат жаза бастайды. Осы уақытта, көпірде экипаж олар тапқан преварп кемесін талқылап жатыр. Олармен сөйлескен ғарышкер, валак, олардың түріне келген медициналық төтенше жағдайға көмектесуді сұрайды. Субкомандир Т'Пол вулкандықтардың бұл түр туралы білмейтінін айтады, бірақ капитан Джонатан Арчермен оларға көмектесуге келіседі. Флокс хатында ауруды емдеудің қиындықтарын сипаттайды, онда елу миллионнан астам адамның өмірі қауіпте. "Энтерпрайз" валактардың туған планетасына келеді, онда оларды клиника директоры Исаак, валак, және Ларр, менк санитары қарсы алады. Т'Пол, Флокс, Арчер және прапорщик Хоши Сато медициналық мекемеде саяхат жасайды. Сато валактармен бірге өмір сүретін, даму деңгейі төмен, бірақ әлі зардап көрмеген екінші түр – менктердің бар екенін біледі. Флокс валактардың ауруының жай ғана емделіп жатқан жоқ, бірақ генетикалық аурудың күшті мутацияға ұшырағанын анықтайды. Ол сондай-ақ, емді табудың кілті менктерде болуы мүмкін деп санайды. Арчер бұл арада валактарға варп-двигатель беру мәселесін талқылайды және соңында одан бас тартады. Флокс одан әрі зерттеулер жүргізгеннен кейін валактардың ауруға шалдығуына себеп олардың гендік қорының "жабық тұйыққа" жеткені және менктердің "ояну процесінен" өтіп жатқаны екенін біледі. Ол сондай-ақ валактардың менктерді басып тастап, олардың қабілеттерін төмен бағалағанын байқайды. Ол емді тапты, бірақ оны қолдану этикалық емес деп санайды. Арчер "Басты Директиваның" пайдалы болатынын ойлайды және валактарға симптомдарды он жылға дейін басатын дәрі-дәрмекпен қамтамасыз етеді, менктердің табиғи эволюциясын және олардың арасындағы жаңа түсіністікті күтеді.

Өндіріс

Эпизодты күйеу-әйел Мария мен Андре Жаккеметон жазды, олар бұрын "Мұзды жару" эпизодын жазған болатын. Бұл Джеймс А. Коннер режиссерлік еткен "Энтерпрайз" сериясының алғашқысы болды. UPN эпизодтың өзгеше аяқталуын сұрады, себебі бастапқы нұсқада Флокс пен Арчер Валактармен не істеу керектігі туралы пікір келіспеді. Биллингсли кейін "Мен адамдардың бұл эпизодқа қатысты екі ойда болғанын білемін. Маған бұл эпизод өте ұнады" деді. Биллингсли Келли Уэймайрдың Элизабет Катлер рөліндегі романтикалық желісіне де риза болды, алайда Уэймайрдың жұмыс кестесі оған шоуға оңай қайта оралуға мүмкіндік бермейтінін ойлады, сондықтан ол бұл романтикалық қарым-қатынастың келешек эпизодтарда жалғаса қоймайтынын күтті. Уэймайр 2003 жылдың 13 қарашасында қайтыс болғанға дейін "Екі күн мен екі түн" эпизодында Катлер рөлінде соңғы рет пайда болды. Осы эпизодта Карл Вейдергот та түсті, ол бұрын "Жұлдызды жол: Вояджер" эпизодының "Соғыс басшысы" сериясында ойнаған және "Симпсондардағы" дауыстау жұмысымен танымал.

Қабылдау

"Қымбат дәрігер" UPN телеарнасында алғаш рет 2002 жылдың 23 қаңтарында көрсетілді. Эпизодты 5,7 миллион көрермен тамашалады және 3,7/6 пайыздық үлес алды. Бұл, 18-49 жас аралығындағылардың 3,7 пайызы және сол жас аралығындағы теледидар көретін адамдардың 6 пайызы оны көргенін білдіреді. Бұл көрсеткіш алдыңғы "Сыртқы жау" эпизодымен бірдей болды, бірақ жалпы көрермен саны 6,6%-ға азайды. TrekNation сайтынан Мишель Эрика Грин "Қымбат дәрігерді" "Энтерпрайздің алғашқы, шынымен тамаша эпизоды" деп сипаттап, оны "Жұлдызды жол: Келесі буын" және "Жұлдызды жол: Вояджер" фильмдерінен "Дос қаламдар" мен "Тувикс" эпизодтарымен салыстырды, себебі этикалық дилемма оларда да осылай ұсынылған. Ол эпизодтың "жетіліп үйлескен қосалқы сюжеттері мен кейіпкерлердің жанды дамуына" және эпизодтың қарқынына риза болды, бірақ екі түрдің қоғамын көбірек көргісі келді. Jamahl Epsicokhan өзінің Jammer's Reviews сайтында бұл эпизодты "қазірге дейінгі ең жақсы эпизод" деп мәлімдеді. Ол оны "нағыз оқиға" деп, нақты мәселесі бар сюжет деп атады және Джон Биллингслидің Флокс рөлін сомдауын жоғары бағалады. Aint It Cool News эпизодқа 5 баллдан 3,5 балл беріп, оны "ойға қонымды, қарқынды және әрекеттен мүлдем құрғақ" деп сипаттады. Tor.com сайтынан Кит Декандидо 2022 жылы қайта қарағанда эпизодқа 10 баллдан 1 балл берді, оны "моральнолық тұрғыдан жек көрінішті, жаман, қорқынышты, қорқынышты, көңіл көншітпейтін және франшизаға зиян келтіретін эпизод" деп атады. 1-ші маусымға шолу жасағанда ол "Ақуизиция" эпизодымен бірге берген төмен бағасының лайықты екенін қайталады. Эпизодты "Энтерпрайз" командасының мүшелері жылы қарсы алды. Энтони Монтгомери бірінші маусым аяқталар алдында "Мен 'Қымбат дәрігерді' қатты ұнаттым, ол керемет болды" деді. Сериал аяқталғаннан кейін Джон Биллингсли бұл эпизодты өзінің сүйіктілерінің бірі деп атады, себебі ол кейіпкердің үш өлшемді екенін алғаш рет сезінді, ал атқарушы продюсер Бреннон Брага кейіннен эпизодты "классикалық" деп сипаттады. Жазушы Андре Борманис "Қымбат дәрігер" эпизодының "классикалық 'Жұлдызды жол' / ғылыми фантастикадағы 'егер' сценарийінің тамаша мысалы екенін, ол қызықты және күрделі әлеуметтік мәселелерді көтеретінін" айтты. 2014 жылы The A. V. Club бұл эпизодты сериалды ең жақсы бейнелеген 10 эпизодтың тізіміне қосты. Рецензент Аласдейр Уилкинс бұл эпизодты кімге сұрасаңыз, бірінші маусымның ең жақсы немесе ең нашар эпизоды деп атап, әртүрлі пікірлер бар екенін атап өтті. Уилкинс Джон Биллингслидің нюансты игергенін жоғары бағалады. 2016 жылы TrekNews.net бұл эпизодты "Энтерпрайз" сериалының ең маңызды 10 эпизодының тізімінде 8-ші орынға қойды. 2014 жылы Io9 ең үздік 100 "Жұлдызды жол" эпизодтарын тізімдеді және "Қымбат дәрігерді" 45-ші орынға орналастырды. 2016 жылы Vox бұл эпизодты барлық "Жұлдызды жол" сериалының ең үздік 25 эпизодының бірі деп бағалады. 2017 жылы Screen Rant бұл эпизодты "Жұлдызды жол" франшизасының ең қараңғы 14-ші эпизоды деп атады. Олар бұл эпизодтың медициналық құпия ретінде басталып, Арчердің геноцид жасауымен аяқталуын атап өтті. 2015 жылы Den of Geek маңызды шоу кейіпкерлерін шолып, бұл эпизодты Флокс кейіпкері үшін "Стигма", "Бұзушылық" және "Дәрігердің бұйрықтары" эпизодтарымен бірге ұсынды. 2016 жылы SyFy Флокс кейіпкерін "Жұлдызды жол" франшизасының 6 негізгі ғарыш дәрігерінің ішінде 1-ші орынға қойды.

Дау

"Dear Doctor" эпизоды эфирге шыққаннан кейін дереу жанкүйерлер тарапынан сынға ұшырады, олар эпизодтың соңымен келіспеді. Ол интернеттегі жанкүйерлердің пікіріне көп мән бермеді және онлайн сын туралы "кейін ғана білгенін" айтты.

Үйге арналған медиа

Эпизодтың алғашқы үй жағдайындағы медиа-шығарылымы 2002 жылдың 5 тамызында Ұлыбританияда VHS форматында болды. Ол алғаш рет АҚШ-та DVD форматында (480 жолдық ажыратымдылықпен) 2005 жылдың мамыр айында бірінші маусымның жинағының бір бөлігі ретінде шығарылды. Blu-ray (1080p) нұсқасы Enterprise 2013 жылдың басында жарияланды және АҚШ-та 26 наурызда, ал Ұлыбританияда 1 сәуірде шықты.