Америкалық журналист Дана Прист және құпия түрмелер туралы тергеуі

Кіріспе

Американдық журналист, жазушы және мұғалім

Дана Луиза Прист – американдық журналист, жазушы және мұғалім. Ол шамамен 30 жыл Вашингтон Пост газетінде жұмыс істеді және 2014 жылы Мэриленд университетінің Филипп Меррилл журналистика колледжінде қоғамдық істер журналистикасы бойынша үшінші Джон С. және Джеймс Л. Найт профессоры атанды. "Пост" газетінде толық уақытты тергеуші репортер болғанға дейін Прист барлау саласындағы репортаждарға маманданған, АҚШ-тың "терроризмге қарсы соғысы" туралы көптеген мақалалар жазды және газеттің Пентагон тілшісі болды. 2006 жылы ол "жасырын "қара орын" түрмелері және үкіметтің терроризмге қарсы науқанының басқа да даулы аспектілері туралы табанды, еңбекке толы баяндамалары үшін" "Бит" репортажы бойынша Пулитцер сыйлығын жеңіп алды. 2008 жылы The Washington Post газеті журналистер Прист пен Энн Хулл және фотограф Мишель дю Сильдің "Уолтер Рид ауруханасындағы жараланған ветерандарға қатысты зұлсалылықты әшкерелегені, ұлттық наразылықты тудырғаны және федералды шенеуніктердің реформаларын іске қосуы үшін" қоғамдық қызмет көрсеткені үшін Пулитцер сыйлығын алды. 2006 жылдың ақпан айында Прист 2005 жылдың қарашасындағы шетелдегі ЦРУ-дың құпия ұстау орындары туралы мақаласы үшін Ұлттық репортаж бойынша Джордж Полк сыйлығымен марапатталды. Прист 2005 жылдың 17 қарашасындағы газеттің бірінші бетінде ЦРУ және шетелдік барлау қызметтерінің бірлесіп басқаратын терроризмге қарсы операциялар орталықтары болып табылатын Терроризмге қарсы барлау орталықтарының (CTIC) бар екенін жариялады. Париждегі Альянс базасы, DGSE және басқа да шетелдік барлау агенттіктерінің қатысуымен, ең маңызды CTIC-тің бірі болып табылады.

"Қара жерлер"

"ЦРУ терроризм күдіктілерін құпия түрмелерде ұстауда" деген тақырыптағы мақала, 2005 жылғы 2 қарашада "Вашингтон пост" газетінде жарияланды. Мақалада ЦРУ-ның құпия, аумақтық шегінен тыс тергеу орындарының бар екені айтылды. Бұл мақала осы "қара орталықтар" туралы бүкіл әлемде пікірталас тудырды. Мақалада Джо Стивенс бір жыл бұрын жариялаған ақпарат жаңартылды. Прист мақаласында Гуантанамодағы 750 тұтқыннан өзге, ЦРУ әлемнің әртүрлі жерлеріндегі өз мекемелерінде шамамен 30 жоғары лауазымды "Әл-Қаида" және "Талибан" басшыларын, сондай-ақ шамамен 100 қатардағы жауынгерді ұстап отырғанын мәлімдеді. Ол бірнеше бұрынғы Кеңес блогы елдері ЦРУ-ға өз аумақтарында тергеу орындарын ашуға рұқсат бергенін жазды. 2006 жылғы 21 сәуірде "Нью-Йорк таймс" газеті Швейцария сенаторы Дик Марти басшылығымен Еуропалық Одақтың жүргізген тергеуі Еуропадағы құпия ЦРУ түрмелерінің бар екенін дәлелдемегенін хабарлады. Алайда, Дик Мартидің 2006 жылғы маусымда жарияланған есебінде Еуропаның 14 елі ЦРУ-ның түрлі әуежайлар мен әскери базаларды (мысалы, Германиядағы Рамштайн әуе базасы, Азор аралдарындағы Лажеш әскери базасы және т.б.) пайдалана отырып, арнайы операцияларға қатысқандығы көрсетілді. АҚШ президенті Джордж Буш 2006 жылғы 6 қыркүйекте сөйлеген сөзінде ЦРУ басқаратын құпия түрмелердің бар екенін мойындады. Прист президент Буш, бұрынғы вице-президент Чейни және Ұлттық қауіпсіздік кеңесінің басқа мүшелері Ақ үй кездесуінде "Пост" газетінің мақаласын жарияламауға жекелеген түрде көндіруге тырысқанын, бірақ бас редактор Леонард Дауни оны жариялау туралы шешім қабылдағанын айтты. Сұхбатында Прист ЦРУ оның мақаласын Әділет министрлігіне жібергенін және Конгресс мүшелері оның немесе оның дереккөздерінің заң бұзғанын анықтау үшін тергеуді талап еткенін растады. "Пост" газеті 2006 жылғы 21 сәуірде ЦРУ қызметкері Мэри О. Маккартидің Прист және басқа журналистерге құпия ақпаратты ұстаздықпен бергені үшін жұмыстан босатылғанын хабарлады. Бұл мәлімдемені Маккарти де, "Пост" газеті де жоққа шығарды. "Frontline" телебағдарламасына берген сұхбатында Прист оның "Пост" газетіндегі жарияланымдары ұлттық қауіпсіздікке зиян келтіруі мүмкін деген сынға жауап ретінде: "Ақпарат саласында ешқандай ағын жоқ; мүлдем жоқ. Бұл күнделікті газеттерді қарауға қайшы келеді. Олай дейтіндер тек үкіметтің сөзін ғана тыңдайды. Менің ойымша, біз жасаған жұмысты өте жауапты түрде атқардық. Біз ұлттық қауіпсіздікке зиян келтірмей, мүмкіндігінше көп ақпаратты жұртшылыққа жеткізудің жолын іздедік", - деді. АҚШ мүдделеріне зиян келтіру мүмкіндігі туралы сұраққа, түрлі барлау мүмкіндіктерін, көздерін және әдістерін жариялау немесе оларға сілтеме жасау туралы сұраққа жауап ретінде Прист былай деді: "Сізге бұл түсінікті ме? Біз оларды тыңдай алатынымызды жаман жігіттерге айту, олар бұрын білмейтін нәрсе, содан кейін? Менің ойымша, егер үкіметтің сөзін шындық деп қабылдасақ, NSA [телефон тыңдау] ісі туралы ашылған фактілердің бірі - олар жауды қаншалықты бағаламайтыны, егер сіз жауды жеңгіңіз келсе, бұл жақсы емес".

Titled "CIA Holds Terror Suspects in Secret Prisons", the article, published by The Washington Post above the fold on November 2, 2005, asserts the existence of clandestine, extraterritorial, CIA interrogation sites. This article triggered a worldwide debate on these "black sites." The article updated one year old revelations by Priest and investigative reporter Joe Stephens. Priest's article states that in addition to the 750 Guantanamo Bay detainees in military custody, the CIA held approximately 30 senior members of the al Qaeda and Taliban leadership and approximately 100 foot soldiers in their own facilities around the world. She wrote that several former Soviet Bloc countries had allowed the CIA to run interrogation facilities on their territory. On April 21, 2006, The New York Times claimed that a European Union investigation, under the direction of the Swiss senator Dick Marty, has not proved the existence of secret CIA prisons in Europe. But, Dick Marty's report, published in June 2006, showed that 14 European countries had participated in the CIA's extraordinary renditions, using various airports and military bases (i. e. Ramstein Air Base in Germany, Lajes Field in the Azores, etc.). US President George W. Bush later acknowledged the existence of secret prisons operated by the CIA during a speech on September 6, 2006. Priest said that President Bush, former vice president Cheney and other National Security Council members personally tried to persuade the Post not to publish the story in a White House meeting, but that executive editor Leonard Downie made the decision to proceed. In an interview, Priest confirmed that the CIA had referred her story to the Justice Department, and that various Congressmembers have called for an inquiry, to determine whether she or her sources had broken any laws. The Post reported on April 21, 2006, that a CIA employee, Mary O. McCarthy, was fired for allegedly leaking classified information to Priest and other journalists. The allegation has been disputed by McCarthy and by the Post. In an extended interview with Frontline, Priest responded to criticism that her Post reporting could have damaged national security by saying, "There's no floodgate of information out there in the realm of intelligence; there just isn't. That defies looking at the newspapers every day. People who say that, they're just taking the word of the government. I think we did do a very responsible job at what we did. We tried to figure out a way to get as much as information to the public as we could without damaging national security. "Replying to a follow up question about the possibility of damaging U. S. interests by publicizing or alluding to various intelligence capabilities, sources and methods, Priest said,
"Does that make sense to you? Letting the bad guys know that we can eavesdrop on them, they don't know that? I think one of the revealing facts about the NSA [wiretapping] case, if you take the government on the face value, is the extent to which they are underestimating the enemy, which is not a good thing if you want to defeat the enemy."

Уолтер Ридтің жағдайы

2007 жылдың 18 ақпанында Прист пен Энн Халл Ирак соғысының емделуші ардагерлеріне арналған Уолтер Рид әскери медициналық орталығындағы төмендеткіш жағдайларды жария етті. Бұл жаңалық АҚШ бойынша үлкен резонанс тудырып, Армия министрі Фрэнсис Харвидің отставкаға кетуіне себеп болды. Оқиға амбулаториялық жайларда саңырауқұлақ, егеуқұйрықтар мен тоттың бар екенін, сондай-ақ жарақат алған сарбаздар мен ардагерлерге арналған мекемелердің нашарлап бара жатқан жағдайын көрсетті. Бұл, Конгресс палатасының Бақылау және үкіметтік реформа комитетінің төрағасы Генри Уаксман (D CA) және Сенаттағы Қарулы күштер комитетінің төрағасы сенатор Карл Левиннің (D MI) қатаң тергеуін бастауға әкелді. Республикашылар мен демократтар осы жағдайға жауапты тараптарды бір ауыздан сынады. Осыған байланысты президент Джордж Буш бұрынғы Сенаттағы көпшілік көшбасшысы және 1996 жылғы президенттікке үміткер сенатор Боб Доулды (R KS) және АҚШ-тың Денсаулық сақтау және әлеуметтік қызметтер министрінің бұрынғы хатшысы Донна Шалаланы жарақат алған сарбаздарға медициналық көмек көрсету процесін бақылауға тағайындады. Бұл материалдар 2008 жылы Пулитцер сыйлығының «Халыққа қызмет ету» номинациясы бойынша жеңіске ие болды. 2013 жылдың 12 сәуірінде өткен салтанатта Прист осы оқиғасы және өзге де жарияланған еңбектері үшін Pell Center Prize for Storytelling in the Public Square сыйлығын қабылдады.

Құпия Америка

2010 жылдың 19 шілдесінде The Washington Post онлайн желісінде Top Secret America жариялады, бұл Priest және Уильям Аркиннің бірлескен жобасы. Дайындалуына шамамен екі жыл уақыт кеткен бұл есеп, 11 қыркүйек шабуылдарынан кейін АҚШ-тың ұлттық қауіпсіздігін күшейту туралы мәліметтерді толықтай баяндайды. PBS телеарнасы 2011 жылдың 6 қыркүйегінде Frontline деректік сериясының эфирінде "Top Secret America" жұмысын көрсетті. Сол айда Priest және Arkin Little, Brown and Company баспасынан "Top Secret America" кітабын шығарды.