Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Армаг Астропаркі
Armagh Astropark
Армаг планетарийі – Солтүстік Ирландияның Армаг қаласында орналасқан планетарий. Ол қала орталығына және көршілес Армаг обсерваториясына жақын, шамамен он төрт акр көлеміндегі ландшафтық саябақта, Армаг Астропаркі деп аталатын жерде орналасқан.
Armagh Planetarium is a planetarium in Armagh, Northern Ireland. It is located close to the city centre and neighbouring Armagh Observatory in approximately fourteen acres of landscaped grounds known as the Armagh Astropark.
Тарих
Армаг планетарийын Армаг обсерваториясының жетінші директоры, доктор Эрик Мервин Линдсей құрды. Ол жиырма бес жыл бойы тырысып, 1965 жылы жергілікті кеңестер мен Солтүстік Ирландия Сауда министрлігінен қаржыландыру алды. Сол жылы Патрик Мур планетарий директоры болып тағайындалды, ол құрылысын қадағалады. Планетарийдің құрылысы 120 000 фунт стерлингке (оның ішінде планетарийдің алғашқы проекторы үшін 12 000 фунт стерлинг) бағаланды және ол ресми түрде 1968 жылдың 1 мамырында ашылды, бірақ одан бұрын бірнеше ай бойы жұртшылыққа ашық болған еді. Одан бері ол көптеген өзгерістерге ұшырады: 1974 жылы басты ғимарат Линдсей астрономия залын қосу үшін кеңейтілді, ал жұртшылыққа қолжетімді 16" (400 мм) рефлекторлық телескопты орналастыру үшін күмбез салынды, қазіргі уақытта Ирландиядағы ең ірі жұртқа арналған телескоп. Сонымен қатар, 1994 жылы Жер ғылымына қызығушылықтың артуына байланысты жаңа көрме залы – Eartharium қосылды. 1994 жылы ашылған Армаг астропаркі – Армаг обсерваториясының аумағында орналасқан Күн жүйесі мен Ғаламның масштабты моделі, онда Күн мен планеталардың масштабталған тот баспайтын болаттан жасалған үлгілері бар. Планетарий 1968 жылы құрылды және 2018 жылы 50 жылдығын тойлады.
Armagh Planetarium was established by the seventh director of Armagh Observatory, Dr. Eric Mervyn Lindsay, who, after twenty five years of effort, secured funding from local councils and the Ministry of Commerce of Northern Ireland in 1965. In the same year Patrick Moore was appointed as Director of the Planetarium to oversee its construction. The planetarium cost £120,000 to build (included in this was £12,000 for the planetarium’s first projector) and was officially opened on 1 May 1968, although it had been open to the public for some months before that. Since then it has undergone many alterations: the main building was extended in 1974 to incorporate the Lindsay Hall of Astronomy, and a dome was created to house a 16" (400 mm) reflecting telescope for public use, currently the largest public telescope in Ireland. In addition, in 1994 a new exhibition hall, the Eartharium, was added due to increased interest in Earth Science. The Armagh Astropark, which opened in 1994, is a scale model of the solar system and the Universe contained in the grounds of the Armagh Observatory, with scale sized stainless steel models of the Sun and planets. In 1968, the Planetarium was founded, and it celebrated its 50th anniversary in 2018.
Техникалық инновациялар
1970 жылдары Теренс Муртагтың басшылығымен Армаг планетарийі көптеген жаңа технологияларды енгізді. Муртаг шоудың арнайы эффекттерін беру үшін видеопроекторлардың жаңа технологиясын пайдалану мүмкіндігін байқады, бұл ондаған слайд-проекторларды толығымен қажетсіз етті. Видеомагнитофондар сол кезде өте жаңа және сирек кездесетін болды, ал бұл зерттеу көптеген техникалық қиындықтарға толы, өте амбициялық болды. Көктегі денелердің табиғи бейнесін күмбезге көрсету үшін, стандартты видеопроекторларды оптикалық және электрондық түрде өзгерту қажет болды. Ол енгізген жүйе 1980 жылдары компьютерлік басқарылатын лазерлік дискілер видеомагнитофондардың орнын басып алғанға дейін қолданыста болды. Бұл үлкен табыс болды және Армаг планетарийі әлемдегі алғашқы планетарий болып, өз күмбезіне бейне проекциясын көрсетті. Әлемдегі басқа планетарийлер де осы үрдісті қабылдады. Армаг планетарийі электрондық қатысу жүйесін енгізуде алғашқы болып табылды. Бұл көрермендерге шоуды өздері бақылауға мүмкіндік берді. Әр орындыққа шағын пернетақта орнатылды, осы құрылғы арқылы көрермендер шоудағы көптеген сұрақтарға жауап бере алатын, пікірлерін білдіре алатын және тіпті тақырыптарды таңдау арқылы шоудың бағытын өзгерте алатын болды. 1980 жылдары Армагта құрылған және Ян Ридпат жазған «Ғарыш Одиссеясы» әлемдегі алғашқы толыққанды интерактивті планетарий шоуы болды. Бұл инновация бүкіл әлемдегі планетарийлерге тарады.
Under the directorship of Terence Murtagh in the 1970s, Armagh Planetarium introduced many new technologies. Murtagh recognised the possibility of exploiting the new technology of video projectors to provide the show’s special effects, eliminating entirely the need for dozens of slide projectors. Video tape recorders were very new and rare at this time and this research was very ambitious with many technical hurdles standing in the way. Off the shelf video projectors had to be optically and electronically modified to present natural looking images of celestial bodies on the dome. The system he introduced remained in place until computer controlled laserdisc players replaced the videotape players in the 1980s. This development was a great success and Armagh Planetarium was the first planetarium in the world to project video on its dome. Other planetaria around the world followed this lead. Armagh Planetarium pioneered the introduction of an electronic audience participation system. This allowed the audience to control the show themselves. Each seat was fitted with a small keypad, using this device the audience could use their buttons to respond to multiple choice quizzes in the show, be polled on their preferences and even steer the direction of the show by selecting the topics. Space Odyssey, created in Armagh in the 1980s and scripted by Ian Ridpath, was the world’s first ever completely interactive planetarium show. This innovation has spread to planetaria worldwide.
Планетарийдің бүгінгі күні
2006 жылдың 31 шілдесінде қайта ашылғанға дейін Армаг планетарийі толыққанды қайта жаңартудан өтті. Ғимарат жайлы да, экологиялық таза болуы үшін толығымен жөнделді. Бұл жақсартулардың нәтижесінде 93 келушіні қабылдайтын Цифрлық театр толығымен қайта салынды, сондай-ақ жаңа Bose Corporation стерео дыбыс жүйесі, озық LED жарықтандыру жиынтығы және Digistar 3 толық күмбезді бейне проекциялау жүйесі орнатылды. Армаг планетарийі танысу және насихаттау бағдарламасын жүзеге асырады. Планетарий қызметкерлері мектептер мен ғылым фестивальдарына барып, астрономия және басқа да ғылымдар туралы баяндамалар оқиды. Осы сапарлардың көпшілігі үшін 30 орындық қабыну планетарий пайдаланылады. 2006 жылдың 7 желтоқсанында Армаг планетарийі архиепископ Робин Эймс басқарған салтанатты шарада Эрик Линдсейдің құрметіне арналды.
Before reopening on 31 July 2006, Armagh Planetarium underwent a major refurbishment. The building was totally refurbished to make it more comfortable and environmentally friendly. These improvements saw the complete rebuilding of the Digital Theatre to accommodate 93 visitors and the installation of a new Bose Corporation stereo sound system, an advanced LED lighting suite and a Digistar 3 fulldome video projection system. Armagh Planetarium maintains an outreach programme. Planetarium staff travel to venues such as schools and science festivals to deliver presentations on astronomy and other sciences. A thirty seat inflatable planetarium is used for most of these visits. On 7 December 2006, the Armagh Planetarium building was dedicated to the memory of Eric Lindsay in a ceremony led by Archbishop Robin Eames.
Проекторлар
Армаг планетариында күштілігі мен мүмкіндіктері арта түсетін проекторлар сериясы қолданылды. Алғашқы проектор – Гото Марс (1968–1977), ол 1960 жылдардың озық технологиясының үлгісі. Ол Күн, Ай және планеталардың кескіндерін көрсету үшін жеке шамдарды қамтыды. Одан кейін Viewlex Minolta Roman IIb (1977–1994) келді, ол қазірдің өзінде Англиядағы Саут Даунс планетариында қолданылуда. Армагта орнатылған алғашқы цифрлық проектор – Эванс және Сазерленд Digistar 1 (1994–1995). Армаг осы жаңа технологияны қолданған Ұлыбританиядағы алғашқы планетарий болды, бірақ оны көп ұзамай одан да жетілдірілген Digistar 2 (1995–2006) ауыстырды. Ең соңғы Digistar 7 – бұл жаңа, заманауи компьютерлік жүйе, ол күмбездің барлық бетінде толық түсті фулдоум бейнелерін көрсетеді.
Armagh Planetarium has used a series of projectors of increasing sophistication and capability. The first projector was the Goto Mars (1968–1977), an example of advanced 1960s technology. It included individual lamps to project images of the Sun, Moon and planets. This was followed by a Viewlex Minolta Roman IIb (1977–1994), which is still in use in its current home at South Downs Planetarium in England. The first digital projector installed in Armagh was an Evans and Sutherland Digistar 1 (1994–1995). Armagh was the first planetarium in the UK to use this new technology but it was soon replaced by the even more advanced Digistar 2 (1995–2006). The latest Digistar 7 is a new state of the art computer system projecting full colour fulldome video across the entire dome.