Кіріспе
Салем Саберхаген – американдық Archie Comics комикс-сериясының «Сабрина – жасөспірім сиқыршы» кейіпкері. Салем – американдық қысқа түкті мысық, ол Сабрина Спеллмен, Хилда Спеллмен және Зелда Спеллменмен бірге Ривердейлдің жанындағы Гриндейл қалашығында тұрады. Бұрын адам болған Салем, әлемді жаулап алуға тырысқаны үшін Сиқыршылар Кеңесі тарапынан 100 жылға мысыққа айналдырылып жазаланды. Салем алғаш рет 1962 жылы «Арчидің Қызық үйі» №22 комиксінде Сабринамен бірге пайда болды, оны Джордж Гладир мен Дэн ДеКарло жасаған. Алдыңғы комикстерде Салем сөйлейтін емес, қарапайым қызғылт сары түсті мысық ретінде бейнеленген. 1990 жылдардағы «Сабрина – жасөспірім сиқыршы» телесериалының табысымен бірге Салемнің өмірбаяны мен мінезі бірнеше рет өзгертілді, телесериал нұсқасына сәйкес келтіру үшін. 1990 жылдардың соңындағы бір оқиғада Салемнің Энчантра, Бас Сиқыршыны тойда тастап кеткені үшін мысыққа айналдырылғаны айтылды. Оқиғаның ұқсас нұсқасы 1990 жылдардағы телефильмде көрсетілді, онда ол өзіне ғашық болу үшін бір адамды сиқырымен әрекет етуге тырысқаны үшін мысыққа айналдырылып түрмеге қамалған. Алайда, кейін комикстер Салемнің телесериалда және оның туындысы «Сабрина: Анимациялық серияда» көрсетілгендей ұқсас өмірбаянын берді. Салемнің мысыққа айналудан бұрынғы өмірі туралы толыққанды мәліметтер 2000 жылдардағы Тания дель Рио жазып, салған манга стиліндегі комикс нұсқасында ашылды. «Сабринаның қорқынышты оқиғалары» көркем романында Салемге сериалдың қараңғы атмосферасына сәйкес келетін маңызды рөл берілді. Бұл нұсқада Салем көбінесе Сабринаның ішкі дауысы ретінде әрекет етеді, оның асығыс немесе қауіпті идеяларына қарсы шығады.
Salem Saberhagen is a character from the American Archie Comics comic series Sabrina the Teenage Witch. Salem is an American Shorthair cat who lives with Sabrina Spellman, Hilda Spellman and Zelda Spellman in the fictional town of Greendale, located near Riverdale. A formerly human witch, Salem was sentenced by the Witch's Council to spend 100 years as a cat, as punishment for trying to take over the world. Salem first appeared alongside Sabrina in Archie's Mad House #22 in 1962, and was created by George Gladir and Dan DeCarlo. Earlier comics portray Salem as a normal orange colored feline who does not speak. With the debut and success of the 1990s live action Sabrina the Teenage Witch sitcom, Salem's backstory and character underwent several retcons to bring it more in line with the sitcom's version. A late 1990s story initially revealed Salem was turned into a cat for jilting Enchantra, the Head Witch, at the altar. A similar version of events was presented in a 1990s live action television film, where he was imprisoned in the form of a cat for attempting to use his magic to make a mortal love him. However, the comics eventually gave Salem a similar backstory that was shown in the sitcom and its spinoff, Sabrina: The Animated Series. Further details about Salem's past before his transformation into a cat were revealed in the 2000s manga inspired version of the comic, written and drawn by Tania del Rio. In the graphic novel Chilling Adventures of Sabrina, Salem is given a more serious role to fit with the series' darker tone. In this version, Salem often acts as a conscience to Sabrina, questioning her hot headed or more daring ideas.
Тұлға
Салемнің өткір зәкілігі бар және ол көбінесе бір сөзбен немесе айқын әзілдерді ойлап табумен бірінші болып көзге түседі. Әлемді билеуден басқа, оның амбициялық жоспарлары байлыққа ие болу, атаққа жету, сиқырлы күштерін қайтару және адам түріне оралуды қамтиды. Ол үнемі Сабринаға жаман кеңес береді, көбінесе проблеманы шешу үшін сиқыр қолдануды ұсынады, бұл әрқашан Сабринаны бастапқыдан да көп қиындыққа душар етеді. Оның сүйікті әуесқойлықтары – жіппен ойнау, түкпір-түкпірін қарау, интернетте серфинг жасау және Сабринаның күнделігін оқу. Ол мысықтарға арналған, майлы және холестеринге толы «Жылқымақ» ұнтақтарын жақсы көреді. Сериалдың пилоттық бөлімінде ол Сабринаға билеуге құштар екенін айтқан. Кейбір эпизодтарда Салем адамнан гөрі мысыққа көбірек ұқсайды, тіпті ол солай болғандай әрекет етеді. Оның мақтандығына, ашкөздігіне және сарказмына қарамастан, көптеген эпизодтарда ол Спеллмандарға, әсіресе Сабринаға шынайы қамқорлық танытады. Ол сондай-ақ Харвиге деген сыпайылығын сақтайды, тіпті бірде Харви мен Сабринаның тойында бас шаңырақты көтеруге тілек білдірген. Харви Салемнің нағыз кім екенін жоғары сыныпты бітіргенге дейін білген, бірақ оған дейін Сабрина кейде «Доктор Дулиттл» сиқырын қолданып, Харвиге Салеммен сөйлесуге мүмкіндік беретін, ал Сабрина мен оның тәтелері кеткен кезде Харви Салемді күтуге қалғанда, бұл жағдай ерекше емес деп сендіретін.
Тарих
Салем – сиқырлы күштері жоқ мысық ретінде 100 жыл өмір сүруге Сиқыршылар Кеңесі үкім шығарған сиқыршы. Бастапқы комиксте (оқиғаға қарай) ол сиқыр арқылы шектеулі күшін сақтайды, бірақ оларды іске асыру үшін Сабринаның сиқырлы саусағы қажет. Сериалда ол ешқандай күшін сақтамайды және әлемді басып алуға тырысқаны үшін жаза ретінде сотталды. Фильмде ол өзінің күштерін өлмеске жетелу үшін қолданғаны үшін бір ғасыр бойы мысық болып өмір сүруге лайық деп табылған. Телевизиялық сериалдың басында ол 25 жыл өмір сүрген. Салем көбінесе шоудың комедиялық кейіпкері болып табылады, оның жылдам әзілдері мен бейтарап айтуымен. Әлемді билеуге деген құштарлығына қарамастан, ол шынымен жақсы адам және Сабринаның адал қорғаушысы. Сериалда ол көбінесе екі рөл атқарады: біріншіден, жас сиқыршыға көмектесетін кеңесші / «таныс» – көбінесе жануар, Сабрина үшін, өйткені ол онымен өзінің мәселелері туралы сөйлесуді оңайрақ тапты, екіншіден, эпизодтағы тәлкекке салып, анти-батыр, мысалы, жазаланбастан қайтадан адам болудың заңсыз жолын табу. Ол Сабринаға көп рет эмоционалды түрде берілгенін көрсетті; төртінші маусымда Сабрина Парижге әкесімен бірге тұруға кеткенде, Салем оны қатты сағынып, оны Вестбриджге қайтару үшін Плутонда азаматтық соғыс бастады. Оның төңкерісіне басшылық еткендер де үй жануарларына айналдырылды. Хильда мен Зелданың туысы Монтидің үй жануарлары Ньют Данияның уәделенген сыйлығы үшін бұл жоспарға белсенді қатысты. Тағы бір ізбасар, Дюк (Дик Ван Дайк ойнады), жазасы қысқартылып, сериал барысында босатылды, бірақ Салем оны қайтадан әлемді басып алуға пайдалануға тырысты. «Стоунхендж» («Stony» деп қысқартылған) атты сөйлейтін теңіз шошқасы теледидарға арналған алғашқы фильмде пайда болды, бірақ ол бұрын адам болған-болмағаны белгісіз. Хильда да Салемнің ізбасарларының бірі болды; оның жазасы Салемді мысық ретінде құрттардан тазалау болды, бірақ ол бесінші маусымның соңында кешірілді. Бірінші маусымда Салемге оның мерзімінен бұрын босатылуын қадағалайтын офицер келді, ол өзінің түрленуі жүріп жатқанын мәлімдеді, бірақ ол планетаны бақылауға әлі де құштар екенін жасыра алмады. Сериалдың соңында Салем ешқашан адам кейпіне қайта оралмады, ал Сабринаның сыныптастарының біріне ауысқан қысқа мерзімде оның жазасына қосымша елу жыл қосылды, тіпті ол Сабрина оның іс-әрекеттері үшін жазаланатынын түсінгеннен кейін өзінің қателіктерін мойындағаннан кейін де.
Отбасы
Салемнің қан туыстарының арасында оның қызы Аннабель бар, Салем оны қатты жақсы көреді, бірақ мысық болғанына ұялу себепті одан алыс жүреді. Салем оның үйлену тойына қатысып, қалыңдықтың барлық міндеттерін атқарды. Салемге анасы келіп, бастапқыда оның келуінен қорқады, себебі ол өте қатал. Ол Салемнің мысық екенін білгенде, оның жаңа түрінің қаншалықты сүйкімді екеніне қуанып, оны қатты баптады, тіпті Сабрина да анасын сағынып, оны көруге барды. Кейіннен Салемнің анасының білмей-білмей мысыққа аллергиясы бар екені белгілі болды. Тағы бір туысы – Салемнің әкесі, ол саяхатшы. Салемнің әжесі Салемнің әкесі теңізде жоғалып кеткенін айтады. Ол сондай-ақ, Ғолиат және Морти деген ағаларының бар екенін айтты. Бір эпизодта Салем әкесінің аты Гуммо екенін айтады, яғни ол қайтыс болған. Салем көбінесе идиш тіліндегі сөздерді қолданады және "Сабрина ғажайып елде" эпизодында туысы Шерилдің Бат-Мицвасын айтты.
Туыстары
Сәлемнің анасы, Сәберхаген ханым. Ол қатаң болғанмен, жақсы ниетті еді және ол Салемге келгенше мысық екенін білмеді. Ол оны күткенді жақсы көретін. Бірақ мысыққа аллергиясы бар екенін анықтады және ерте қайтуға мәжбүр болды. Морти ағасы – Сәлемнің ағасы. Ол өрескел және әдепсіз. Гаммо – Сәлемнің әкесі. Аталды. Аннабель – Сәлемнің қызы. Пунит Мистри – Сәлемдің екі рет алыс туысы. Ғолият ағасы – Сәлемнің ағасы. Аталды. Әкесі, Сәлемнің әкесі, пойыз жүргізеді. Шерил – Сәлемнің туысы. Аталды. Әже, Сәлемнің әжесі.
Ситком үлгісі
Ситкомның жасаушылары жануарлардың құқықтарын қатты қолдады, сондықтан Салемді көбінесе 4 нақты мысықтың бірі емес, аниматроникалық модель ойнады – осы мысықтар диалогсыз көріністерде немесе Салемнің қозғалатын көріністерінде пайдаланылды, онда көрерменге оның еріннің қозғалысын анық көрудің қажеті болмады. Кейіпкерді сомдаған төрт үйретілген мысықтың есімдері Элвис, Люси, Салем және Уитч болды. Бұл рөлді үш қуыршақшы және екі түрлі аниматроникалық қуыршақ орындады. Механикалық Салемдерді бастапқыда Animal Makers жасады, бірақ 1998 жылдың басында олар жұмыстан босатылып, олардың қуыршақтары The Chiodo Brothers жасаған қуыршақтармен ауыстырылды. Жаңа механикалық Салемдерді 3 қуыршақшы басқарды, олар таяқтар, кабельдер және радиоарқылы Салемнің денесін 30-дан астам тәсілмен басқара алды. Animal Makers компаниясы өз веб-сайтында қуыршақтардың ерекше сәттерін көрсеткен видеоны жариялады. Кейбір эпизодтарда оның адам түрі көрсетілгенде, оның беті көлеңкеде бейнеленген, бірақ дене пішіні мен әскери формасы Фидель Кастроға ұқсас (Кастроның өзі Салемнің досы ретінде көрсетілген). Ситкомда және «Сабрина: Анимациялық серияда» Салемді актер Ник Бакай дауыстаған. «Қызғану» атты бір эпизодта Салем Бакайға телефон соғып, «Мен Ник Бакайдың ESPN радиосындағы спорттық шоуына қоңырау шалуым керек. Ол тек «Бюффало Биллз» туралы және өз дауысы туралы айта береді, ал оның дауысы… Құдай-ау, қаншалықты мазасыз!» дейді.
Басқа көріністер
Салемнің ситкомдық нұсқасы 1997 жылғы 7 қарашада Disney ABC телеарналарының "Boy Meets World", "You Wish" және "Teen Angel" шоуларында, сондай-ақ 1998 жылғы 11 қыркүйекте "Диснейдің" "One Saturday Morning on Friday Night with Valarie Rae Miller" бағдарламасында қонақ ретінде пайда болды.
Кино анимациялық сериалдар
Filmation сериалында Салем (комикстердегідей) тек мявқалайтын қарапайым қызғылт сары түсті мысық ретінде көрсетілген. Салемнің мявқауын Даллас МакКеннон дауыстаған. Осы эпизодтарда Салемнің шектеулі сиқырлық қабілеттері болған, оның ішінде өзін телепорттау қабілеті де бар еді. Бұл сериалдағы үздіксіз қызық оқиға – Салемнің Джагхедтің иті Хот-Догпен үнемі болатын жанжалы.
DIC анимациялық сериясы
Салем "Сабрина: Анимациялық сериясы", одан кейін "Сабрина: Мәңгілік достар" және "Сабринаның құпия өмірі" атты сериалдардың басты кейіпкері болды. Салем мұнда тікелей эфирдегі ситкомдағы тарихын сақтайды, оның ішінде "Саберхаген" тегі, қара түсі және Сиқыршылар Кеңесінің жаза ретінде оны мысыққа айналдырған бұрынғы сиқыршы болғандығы да бар. Тірі экшн-ситкомнан өзгеше, бірақ бұрынғы Filmation сериалына ұқсас, Салем шектеулі сиқырлы күштерге ие. Ник Бакай "Сабрина: Анимациялық сериясы" үшін Салем рөлін қайта ойнады. Луи Чирилло "Сабрина: Мәңгілік достар" сериалында Салемнің дауысын берді, ал Морис ЛаМарш "Сабринаның құпия өмірі" сериалында оны алмастырды. Оның өзіне арналған анимациялық спин-офф 2001-02 маусымында көрсетілуге жоспарланған, бірақ белгісіз себептермен жоба тоқтатылды.
Жасөспірім сиқыршы Сабрина (телефильм)
Салем "Сабрина - жасөспірім сиқыршы" телефильмінде пайда болды. Оның даусы Брайан Стилге тиесілі болған, бірақ ол тізімде көрсетілмеген.
Сабрина: Жасөспірім сиқыршының құпиясы
Салем 2013 жылғы "Сабрина: Жасөспірім сиқыршының құпиялары" телесериалында пайда болды. Салемнің дауысын Иан Джеймс Корлетт жасайды. Осы телесериалдағы оның дауысы актер Пол Линдтің еліктеуіне негіделген. Алдыңғы нұсқаларынан өзгеше, Салем бас сиқыршы Энчантраның шпионы, ал Спеллман отбасы оның адам кейпінен хабарсыз.
Сабринаның қорқынышты оқиғалары (телесериал)
Салем Netflix телесериалында пайда болады, ол "Сабринаның қорқынышты оқиғалары" комиксінің бейімделуі. Бұрынғы нұсқаларындағыдай адам болмай, Салем бастапқыда таныс болып келеді. Осы нұсқадағы кейіпкер сөйлемейді, бірақ сериал авторы Роберто Агире Сакаса болашақта сөйлей алатынын айтқан. Алайда, қазір ол тек телепатия арқылы, яғни мұңқаю немесе сызылу арқылы байланысады. Сабринаны сомдайтын актриса Кирнан Шипканың мысыққа аллергиясы болғандықтан, Салемнің Сабринамен физикалық байланысы да аз. Салемді Люк Кук дауыстайды, ол сонымен қатар Люцифер Морнингстар рөлін ойнайды. 4-маусымның "Отыз бесінші тарау: Түпсіз" эпизодында Сабрина сериалдың ситкомдық нұсқасына көшіріледі.