"Кілегей" немесе "Кілегей дабылы" – жоғары жиілікті дыбыс шығару арқылы жастардың бір орында ұзақ уақыт тоқтауын болдырмауға арналған құрылғы. Кейбір нұсқаларында дыбыс әсіресе жасөсперімдерге естілетіндей етіп реттеледі. "Кілегей" деп аталатын бұл құрылғы, белгілі бір аймақтарда жастардың жиналуын болдырмайтын қауіпсіздік құралы ретінде сатылады. 2008 жылдың соңында ұсынылған құрылғының жаңа нұсқасында екі жиілік режимі бар: шамамен 17,4 кГц жиілік, көбінесе жастар ғана ести алатын, және 8 кГц жиілік, оны көпшілік ести алады. Өндірушінің мәлімдемесіне сәйкес, құрылғының максималды дыбыс қысымы 108 децибелге (дБ) жетеді (бұл тікелей рок-концертке тең) және өнімнің техникалық сипаттамаларында дыбысты 25 жасқа дейінгі адамдар ести алатыны көрсетілген.
The Mosquito or Mosquito alarm is a machine used to deter loitering by emitting sound at high frequency. In some versions, it is intentionally tuned to be heard primarily by younger people. Nicknamed "Mosquito" for the buzzing sound it plays, the device is marketed as a safety and security tool for preventing youths from congregating in specific areas. The latest version of the device, launched late in 2008, has two frequency settings, one of approximately 17.4 kHz that can generally be heard only by young people, and another at 8 kHz that can be heard by most people. The maximum potential output sound pressure level is stated by the manufacturer to be 108 decibels (dB) (comparable in loudness to a live rock concert) and the manufacturer's product specification furthermore states that the sound can typically be heard by people below 25 years of age.
Тарих
Москито құрылғысын 2005 жылы Говард Стейплтон ойлап тапты және патенттеді, алғашқыда Оңтүстік Уэльстің Барри қаласында сынақтан өтті, онда ол жасөспірімдердің азық-түлік дүкенінің жанында тоғысуын азайтуға көмектесті. Бұл идея бала кезінде зауыттың шуынан кейіпті болғаннан кейін туды. Өнімді жасауға түрткі болған нәрсе – Стейплтонның 17 жасар қызы сүт алу үшін дүкенге барғанда 12-15 жастағы топтың мазақтауына ұшырауы болды. Ол өз балаларын сынаққа тартқанда, «Москито» жиілігін анықтады. 2005 жылы Стейплтонның Compound Security Solutions компаниясы арқылы «Москито» кеңінен сатылымға түсті. Қазіргі құрылғыда екі режим бар: жастарға бағытталған жоғары жиілікті дыбыс және барлығына естілетін тағы бір режим. Дыбыс диапазоны дыбыс кедергісімен 140 фут (43 м), ал кедергісіз 200 фут (61 м) құрайды. Оған 24 вольт тұрақты немесе 15 вольт айнымалы ток көзі қажет. Оңтүстік Уэльстің Ньюпорт қаласындағы Каерлеон жолындағы Spar дүкенінде орнатылған құрылғы, 1998 жылғы Қылмыс және тәртіпсіздік туралы заңның талаптарын орындау үшін құрылған Ньюпорт қауымдық қауіпсіздік серіктестігі тарапынан үш айдан кейін қолданыстан тыйым салынды. Серіктестіктің құрамына Ньюпорт қалалық кеңесі, Гвент полициясы, Ньюпорт жергілікті денсаулық сақтау басқармасы, Оңтүстік Уэльс өрттен қорғау қызметі, кеден және акциз өкілдері және Уэльс Ассамблеясы үкіметі кіреді. Тыйым салынғанға қарамастан, Ньюпорттағы тағы бір Spar дүкені бұл құрылғыны орнатты. Ньюпорт қауымдық қауіпсіздік серіктестігінің өкілі: «Серіктестік білдірген пікірлер кез келген бизнес немесе жеке компанияны осы құрылғыларды сатып алудан тоқтатпайды. Олар осы жүйелердің заңға сәйкес екенін қамтамасыз етуі керек» деді. 2008 жылдың ақпан айында Англия балалар комиссары, Liberty және Ұлттық жастар агенттігі бастаған ұлттық науқанға жауап ретінде үкімет «Москито сигнализациясы тыйым салынбаған және үкімет оларды тыйым салуды жоспарламайды» деген мәлімдеме жасады.
The Mosquito machine was invented and patented by Howard Stapleton in 2005, and was originally tested in Barry, South Wales, where it was successful in reducing teenagers loitering near a grocery store. The idea was born after he was irritated by a factory noise when he was a child. The push to create the product was when Stapleton's 17 year old daughter went to the store to buy milk and was harassed by a group of 12 to 15 year olds. Using his children as test subjects, he determined the frequency of "The Mosquito". The Mosquito was released to the mainstream market in 2005, through Stapleton's company Compound Security Solutions. The current device has two settings: the high frequency sound targeted at youth, and another that can be heard by everyone. The range of the sound is 140 feet (43 m) with the sound baffle, and 200 feet (61 m) without. It requires a 24 volt DC or 15 volt AC power supply. A device installed in a Spar shop in Caerleon Road in Newport, South Wales was banned after three months by the Newport Community Safety Partnership, a partnership set up to meet the requirements of the Crime and Disorder Act 1998, with members including Newport City Council, Gwent Police, Newport Local Health Board, South Wales Fire Service, representatives of Customs and Excise, and the Welsh Assembly Government. Despite the ban, another Spar shop in Newport installed the device. A Newport Community Safety Partnership spokesman said: "Any view expressed by the Partnership does not stop any business or private company from purchasing these devices. They must ensure these systems comply with the law." In February 2008, in response to a national campaign launched by the Children’s Commissioner for England, Liberty, and the National Youth Agency, the government issued a statement insisting that "'Mosquito alarms are not banned and the government has no plans to ban them".
Жасөспірімдер Buzz қоңырау
Бұл дыбыс ұялы телефонның қоңырау үніне айналдырылды, оны мұғалімдер сабақ кезінде телефон соққанда естімейтін еді. Ұялы телефон динамиктері 20 кГц-тен жоғары жиілікті дыбыстарды шығара алады. Бұл қоңырау үні "Teen Buzz" немесе "Mosquito ringtone" деп бейресми түрде танылды және кейіннен коммерциялық мақсатта сатыла бастады.
The sound was made into a mobile phone ringtone, which could not be heard by teachers if the phone rang during a class. Mobile phone speakers are capable of producing frequencies above 20 kHz. This ringtone became informally known as "Teen Buzz" or "the Mosquito ringtone" and has since been sold commercially.
Марапаттар
"Кілегей" 2006 жылы "бейбітшілік" саласындағы сатирикалық Иг Нобель сыйлығын жеңіп алды. Иг Нобель сыйлықтары ғылыми еңбектің ерекше жақтарын тойлайды, "алғаш адамдарды күлдіріп, кейін ойға жетелейтін" жетістіктерді марапаттайды.
The Mosquito won the satirical Ig Nobel for "peace" in 2006. The Ig Nobels celebrate the quirkier side of serious scientific endeavour, honouring "achievements that first make people laugh, and then make them think".
Қарсылық
Оппозиция оны балалар мен жастарды жасанды түрде жамандап, олардың адам құқықтарын бұзуға мүмкіндік беретін, бақылаусыз дыбыстық қару ретінде сипаттайды. Ұлыбританиядағы "Жылыспа!" атты науқан "Кілегейге" тыйым салуға шақыруда. Бұл құрылғы Ұлыбританияның барлық аймақтарындағы балалар комиссарларының бірлескен баяндамасында сыналып, БҰҰ-ның Ұлыбританиядағы стандарттарды қарау бөлігіне енді. 2011 жылдың қаңтар айында Шеффилдтегі Ұлыбритания жастар парламентінің мүшесі Харрисон Картер бастаған сәтті науқаннан кейін Шеффилдтегі барлық Кеңес және серіктестік ғимараттарында құрылғыға тыйым салынды. Шеффилд – мұндай тыйым салынған елдегі ең ірі қала. Бұл бастама Ұлыбритания үкіметінің 2012 жылдың қаңтар айында Білім министрлігі жариялаған «Жастарға жағымды» құжатында мойындалды. Бұл стратегиялық құжат 13-19 жас аралығындағы жастарға қатысты үкіметтік саясаттың жаңа бағытын белгілейді. Құжатта еске алынғанмен, «Кілегейге» ұлттық тыйым салу Коалициялық келісімде көзделмеген және қазіргі үкімет саясатының бір бөлігі емес. 2014 жылдың шілдесінде Пемброкширдегі Милфорд-Хейвен қаласындағы қоғамдық кітапханадан «Кілегейді» алып тастау мақсатымен жаңа науқан басталды және осы уақытқа дейін жалғасуда. 2016 жылы Австралияның Квинсленд штатындағы сауда орталығы жергілікті адвокаттың екі жылдық науқанынан кейін құрылғыны алып тастады, себебі ол жастарға қатысты кемсітушілікке алып келді. Ол орталықта 10 жыл бойы орнатылған болатын.
Opposition categorises it as an indiscriminate sonic weapon which succeeds only in demonising children and young people and may breach their human rights. A UK campaign called "Buzz off" is calling for The Mosquito to be banned. The device was singled out for criticism in a joint report by children's commissioners for all parts of the UK, which formed part of a United Nations review of standards in the UK. In January 2011, the device was banned on all Council and Partnership buildings in Sheffield following a successful campaign led by the then Member of UK Youth Parliament for Sheffield, Harrison Carter. Sheffield is the largest city in the country with such a ban in place. It was recognised by the UK Government in their Positive For Youth document, published by the Department for Education in January 2012. This strategy paper acts to set out a new approach to cross government policy for young people aged 13–19. Although mentioned in the document, a national ban of the mosquito device was not in the Coalition Agreement, and is not part of current Government policy. In July 2014, a new campaign was started in order to get a mosquito device removed from the public library in Milford Haven, Pembrokeshire, and is ongoing. In 2016, a shopping centre in Queensland, Australia removed the device after two years of campaigning by a local lawyer, due to it discriminating against young people. It had been installed in the centre for 10 years.
Құқықтық мәртебе
Көптеген елдердің белсенділері мен билік өкілдері бұл құрылғы адам құқықтарын бұзады деп санайтынын мәлімдеді. Liberty бұл құрылғының Адам құқықтары жөніндегі Еуропалық конвенцияның 8 және 14-баптарын, сондай-ақ Ұлыбританияның 1998 жылғы Адам құқықтары туралы заңын бұзуы мүмкін деген алаңдаушылық білдірді. Еуропа Кеңесі Парламент Ассамблеясының Мәдениет, ғылым және білім комитеті бұл құрылғының Адам құқықтары жөніндегі Еуропалық конвенцияның және Біріккен Ұлттар Ұйымының Бала құқықтары жөніндегі конвенциясының көптеген баптарын бұзатынын, оны Еуропада тыйым салу қажет екенін көрсететін есеп дайындады, себебі ол көбінесе "ауырсыну" тудырады және жастар үшін "абыройсыз және кемсітуші салдарларға" әкеледі. 2008 жылдың қыркүйегінде Еуропалық парламент депутаты, баронесса Сара Людфорд, Еуропалық парламентке Mosquito құрылғысын қолдануға тыйым салу туралы ұсыныс енгізді. Алайда, толыққанды талқылауға өту үшін Еуропарламент депутаттарының жеткілікті қолдауы болмады. Бельгияда 2008 жылдың маусым айында Парламент палатасы үкіметке Бельгия аумағында Mosquito сияқты құрылғыларды қолдануға тыйым салу үшін барлық қажетті шараларды қабылдауды талап ететін резолюция қабылдады. Құрылғының заңдылығы Франциядағы соттарда да тексерілді, онда Сен-Бриеудің ірі сот инстанциясы (Tribunal de Grande Instance de Saint Brieuc) өз муниципалитеті шегінде Mosquito құрылғысын пайдалануға тыйым салды және жеке тұлғаны үйінен тыс жерде құрылғыны пайдаланғаны үшін 2000 евро өтемақы төлеуге міндеттеді. Ирландияның 1997 жылғы Жеке тұлғаға қарсы жасалған өлімге әкелмейтін қылмыстар туралы заңына сәйкес, егер біреу "басқа біреудің денесіне тікелей немесе жанама түрде күш қолданса немесе оның келісімінсіз әсер етсе" (күш, соның ішінде "шу немесе кез келген басқа энергияны қолдану"), ол шабуыл жасаған болып есептеледі. Бұл мәселені Ирландияның балалар жөніндегі омбудсмені Youth Work Ireland ұйымының құқықтық кеңесінен кейін көтерді. Ағылшылдың Кент графтығы муниципалдық ғимараттарда Mosquito құрылғысын пайдалануға рұқсат бермеуді шешті.
Campaigners and authorities in many countries have stated that they believe the device breaches human rights Liberty has expressed concern that the device may violate sections 8 and 14 of the European Convention on Human Rights, and the United Kingdom's Human Rights Act 1998. The Committee on Culture, Science and Education of the Parliamentary Assembly of the Council of Europe prepared a report stating that this device violates many articles of both the European Convention on Human Rights and the United Nations Convention on the Rights of the Child, and should be banned in Europe, because it is often "painful" and causes "degrading and discriminatory consequences for young people". In September 2008, Baroness Sarah Ludford MEP moved a motion to the European Parliament to ban the use of the Mosquito. It failed to get enough signatures from MEPs to proceed to a full debate. In Belgium, a resolution was passed by the House in June 2008 asking the government to take all necessary measures to prohibit the use of devices like the Mosquito on Belgian territory. The legality of the device has also been tested in the French courts, where the Tribunal de Grande Instance de Saint Brieuc prohibited the use of the Mosquito within its municipality, and ordered a private individual to pay €2,000 compensation after operating the device outside their house. Under Ireland's Non Fatal Offences Against the Person Act, 1997, anyone who "directly or indirectly applies force to or causes an impact on the body of another without the consent of the other" (force including "application of noise or any other form of energy"), is guilty of committing assault. This issue has been raised in relation to the Mosquito device by Ireland's Ombudsman for Children following legal advice provided by Youth Work Ireland, The English county of Kent has chosen not to allow the usage of the Mosquito on council owned buildings.