Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Кетонурия – несепте кетон денелерінің болуымен сипатталатын медициналық жағдай. Бұл денеде кетон денелерінің артық өндірілуінің белгісі, ол организмнің энергияның балама көзін пайдалануын көрсетеді. Кетонурия аштық кезінде немесе көбінесе 1-ші типті қант диабеті кезінде кездеседі. Кетон денелерінің өндірілуі – глюкоза жетіспеген кездегі қалыпты жауап, мақсаты май қышқылдарынан энергияның басқа көзін қамтамасыз ету.
Ketonuria is a medical condition in which ketone bodies are present in the urine. It is seen in conditions in which the body produces excess ketones as an indication that it is using an alternative source of energy. It is seen during starvation or more commonly in type 1 diabetes mellitus. Production of ketone bodies is a normal response to a shortage of glucose, meant to provide an alternate source of fuel from fatty acids.
Патофизиология
Кетондар – май қышқылдарының метаболизмінің метаболистік соңғы өнімдері. Денсаулығы жақсы адамдарда кетондар бауырда түзіледі және толыққанды метаболизмге ұшырайды, сондықтан зәрде олардың өте аз мөлшерде ғана кездесуі мүмкін. Бірақ, егер көмірсулар жеткіліксіз болса немесе оларды энергия көзі ретінде пайдалану мүмкін болмаса, май көмірсулардың орнына организмнің басты отынына айналады және метаболизмнің қосалқы өнімі ретінде кетондардың шамадан тыс мөлшері түзіледі. Зәрдегі кетондардың жоғары деңгейі организмнің энергияны алу үшін майды пайдаланатынын көрсетеді. Май күйдірілген кезде зәрде жиі кездесетін кетон денелері – ацетоацетат және бета-гидроксимасло қышқылы. Ацетон да пайда болады және өкпе арқылы шығарылады. Әдетте, зәрде кетонның оң нәтиже беру үшін байқалатын концентрациясы болмауы керек. Глюкозаға жасалатын тесттер сияқты, ацетоацетатты да тест-жолақшамен немесе зертханада тексеруге болады. Нәтижелер ацетоацетаттың аз, орташа немесе көп мөлшері ретінде беріледі. Ацетоацетаттың аз мөлшері – 20 мг/дл-ден төмен, орташа мөлшері – 30–40 мг/дл, ал 80 мг/дл және одан жоғары мөлшері – көп мөлшер деп есептеледі. 2010 жылғы бір зерттеу кетонурияның жалпы метаболизмдік денсаулыққа қатысы толыққанды түсініксіз екенін мойындайды, бірақ ашалаудан кейін кетонурияның болуы мен жақсы метаболизмдік денсаулық арасында байланыс бар екенін көрсетеді.
Ketones are metabolic end products of fatty acid metabolism. In healthy individuals, ketones are formed in the liver and are completely metabolized so that only negligible amounts appear in the urine. However, when carbohydrates are unavailable or unable to be used as an energy source, fat becomes the predominant body fuel instead of carbohydrates and excessive amounts of ketones are formed as a metabolic byproduct. Higher levels of ketones in the urine indicate that the body is using fat as the major source of energy. Ketone bodies that commonly appear in the urine when fats are burned for energy are acetoacetate and beta hydroxybutyric acid. Acetone is also produced and is expired by the lungs. Normally, the urine should not contain a noticeable concentration of ketones to give a positive reading. As with tests for glucose, acetoacetate can be tested by a dipstick or by a lab. The results are reported as small, moderate, or large amounts of acetoacetate. A small amount of acetoacetate is a value under 20 mg/dL; a moderate amount is a value of 30–40 mg/dL, and a finding of 80 mg/dL or greater is reported as a large amount. One 2010 study admits that though ketonuria's relation to general metabolic health is ill understood, there is a positive relationship between the presence of ketonuria after fasting and positive metabolic health.
Себептер
Метаболикалық бұзылыстар, мысалы, диабет, бүйрек гликозуриясы немесе гликоген сақтау ауруы. Аштық, ораза, аз көмірсулы диета, ұзаққа созылған құсу, жүктілік кезіндегі гиперэмезис салдарынан туындаған анорексия сияқты диеталық жағдайлар. Метаболизмнің күшеюі, мысалы, гипертиреоз, қызба, жүктілік немесе бала емізу кезеңдері. Диабеті жоқ адамдарда кетонурия жедел ауру немесе күшті стресс кезінде пайда болуы мүмкін. Ауруханаға түскен науқастардың шамамен 15%-ында диабеті болмаса да, кетонурия кездесуі мүмкін. Диабетпен ауыратын науқаста зәрдегі кетон денелері науқастың жеткілікті түрде бақыланбайтынын және дәрі-дәрмектерді, диетаны немесе оларды бірге дереу түзету қажеттігін көрсетеді. Диабеті жоқ науқаста кетонурия көмірсулар метаболизмінің төмендеуін және майлар метаболизмінің жоғарылауын көрсетеді.
Metabolic abnormalities such as diabetes, renal glycosuria, or glycogen storage disease. Dietary conditions such as starvation, fasting, low carbohydrate diets, prolonged vomiting, and anorexia including caused by hyperemesis gravidarum. Conditions in which metabolism is increased, such as hyperthyroidism, fever, pregnancy or lactation. In non diabetic persons, ketonuria may occur during acute illness or severe stress. Approximately 15% of hospitalized patients may have ketonuria, even though they do not have diabetes. In a diabetic patient, ketone bodies in the urine suggest that the patient is not adequately controlled and that adjustments of medication, diet, or both should be made promptly. In the non diabetic patient, ketonuria reflects a reduced carbohydrate metabolism and an increased fat metabolism.
Диагностика
Көптеген компаниялар кетонды тексеру таспаларын шығарады. Таспаның бір жағында реактивті жастықша болады, оны немесе зәр үлгісіне малып, немесе пайдаланушы зәр шығару кезінде ағынға ұстайды. Жастықшаның нақты, белгіленген уақыт бойы реакцияға түсуіне рұқсат етіледі (осы уақытты дәл өлшеу үшін хронометрді пайдалану және белгіленген уақыттан кейін түс өзгерісін елемеу ұсынылады); содан кейін пайда болған түсі кетонның теріс болуынан бастап маңызды мөлшерге дейін көрсетілген диапазонды көрсететін түсті кестемен салыстырылады. Ауыр диабеттік кетоацидоз кезінде натрий нитропруссидіне негізделген сынама реакциясы қандағы кетон денелерінің деңгейін төмендетеді. Ол тек ацетоацетатқа сезімтал, ал бета-гидроксибутираттың ацетоацетатқа қатынасы бауырдағы өзгеретін тотығу-тотықсыздану ортасының салдарынан, қалыпты 1:1 арақатынасынан ауыр кетоацетоз жағдайында шамамен 10:1 дейін өзгереді. Сондықтан, ацетоацетатты ғана өлшеу стандартты түрлендіру коэффициенті қолданылған жағдайда, бірге жүретін бета-гидроксибутиратты төмен бағалайды. Зәрдегі мән Белгілеу Шамамен сарысудағы концентрация мг/дл ммоль/л 0 Теріс Норма: 0,5–3,0 1+ 5 (квартильдік аралық (IQR): 1–9) 0,5 (IQR: 0,1–0,9) 2+ Кетонурия 7 (IQR: 2–19)
A wide variety of companies manufacture ketone screening strips. A strip consists of a thin piece of plastic film slightly larger than a matchstick, with a reagent pad on one end that is either dipped into a urine sample or passed through the stream while the user is voiding. The pad is allowed to react for an exact, specified amount of time (it is recommended to use a stopwatch to time this exactly and disregard any resultant colour change after the specified time); its resulting colour is then compared to a graded shade chart indicating a detection range from negative presence of ketones up to a significant quantity. In severe diabetic ketoacidosis, the dipstix reaction based on sodium nitroprusside may underestimate the level of ketone bodies in the blood. It is sensitive to acetoacetate only, and the ratio of beta hydroxybutyric to acetoacetate is shifted from a normal value of around 1:1 up to around 10:1 under severely ketoacetotic conditions, due to a changing redox milieu in the liver. Measuring acetoacetate alone will thus underestimate the accompanying beta hydroxybutyrate if the standard conversion factor is applied. Urine value Designation Approximate serum concentration mg/dL mmol/L 0 Negative Reference range: 0.5 3.0 1+ 5 (interquartile range (IQR): 1–9) 0.5 (IQR: 0.1–0.9) 2+ Ketonuria 7 (IQR: 2–19)
Скрининг
Кетонурияны анықтау жиі жедел науқастарда, хирургияға дайындалып жатқан науқастарда және жүкті әйелдерде жүргізіледі. Қанда және зәрде қант деңгейі жоғары болған кез келген диабетпен ауыратын науқас зәрдегі кетон денелерін тексеруден өтуі керек. Сонымен қатар, диабетті емдеуді инсулиннен ауызға қабылданатын гипогликемиялық препараттарға ауыстырғанда, науқастың зәрін кетонурияға қадағалау қажет. Инсулинді тоқтатқаннан кейін 24 сағат ішінде кетонурияның пайда болуы көбінесе ауызға қабылданатын гипогликемиялық препараттарға тиімсіз жауапты көрсетеді. Диабетпен ауыратын науқастар зәрін жүйелі түрде қант пен кетон денелеріне тексеруден өтуі керек, әсіресе жедел инфекция немесе басқа аурулар пайда болған кезде. Ацидозбен байланысты жағдайларда, ацидоздың ауырлығын бағалау және емге жауапты бақылау үшін зәрдегі кетон денелері тексеріледі. Зәрдегі кетон денелері қандағы кетон денелерінің айтарлықтай жоғарылауынан бұрын пайда болады; сондықтан зәрдегі кетон денелерін өлшеу, әсіресе шұғыл жағдайларда өте пайдалы.
Screening for ketonuria is done frequently for acutely ill patients, presurgical patients, and pregnant women. Any diabetic patient who has elevated levels of blood and urine glucose should be tested for urinary ketones. In addition, when diabetic treatment is being switched from insulin to oral hypoglycemic agents, the patient's urine should be monitored for ketonuria. The development of ketonuria within 24 hours after insulin withdrawal usually indicates a poor response to the oral hypoglycemic agents. Diabetic patients should have their urine tested regularly for glucose and ketones, particularly when acute infection or other illness develops. In conditions associated with acidosis, urinary ketones are tested to assess the severity of acidosis and to monitor treatment response. Urine ketones appear before there is any significant increase in blood ketones; therefore, urine ketone measurement is especially helpful in emergency situations.