Кіріспе
Мориц Винтерниц (Хорн, 23 желтоқсан 1863 – Прага, 9 қаңтар 1937) – австриялық Индолог. Ол Макс Мюллермен Оксфорд университетінде жұмыс істей бастап, Индология саласына үлес қосты. 1908–1922 жылдары жарық көрген «Үнді әдебиетінің тарихы» атты еңбегі санскрит мәтіндерінің толық әдеби тарихын ұсынады. Винтерництің санскрит мәтіндеріне қатысты кең ауқымды еңбектері индуизм, буддизм және джайнизмді зерттеудегі қазіргі заманғы ғылым үшін маңызды дереккөз болып табылады.
Moriz Winternitz (Horn, December 23, 1863 – Prague, January 9, 1937) was a scholar from Austria who began his Indology contributions working with Max Müller at the Oxford University. His Geschichte der indischen Literatur, published 1908–1922, offered a comprehensive literary history of Sanskrit texts. The contributions on a wide range of Sanskrit texts by Winternitz have been an influential resource for modern era studies on Hinduism, Buddhism and Jainism.
Білім
Австриялық шығыстанушы, ол алғашқы білімін туған қаласындағы гимназияда алды, ал 1880 жылы Вена университетіне түсіп, 1886 жылы философия докторы ғылымын қорғады. 1888 жылы Оксфордқа барып, 1892 жылға дейін Риг Веданың екінші басылымын (4 томдық, Оксфорд, 1890–92) дайындауға көмектесті, қолжазбаларды салыстырып, көптеген жаңа мәтіндерді қабылдау туралы шешім қабылдады. Винтерниц 1898 жылға дейін Оксфордта қалды, түрлі білім беру салаларында жұмыс істеді, мысалы, Әйелдердің жоғары білімін дамыту қауымдастығында неміс тілінен лекция оқыды (1891–98), Оксфордтағы Үнді институтының кітапханашысы болды (1895), сондай-ақ университет және Үндістан мемлекеттік қызметі үшін неміс және санскрит тілдерінен емтихан қабылдаушы болып жиі жұмыс істеді.
Жұмыс
1899 жылы Римдегі Шығыстану конгресінде санскрит мәтіндерін зерттеуге арналған қоғам құруды ұсынды және инду эпосы – Махабхаратаның жаңа сындық басылымының қажеттілігін ерекше атап өтті. Сол жылы ол Прагадағы Карл Фердинанд университетінде индология және жалпы этнология салалары бойынша приват-доцент болып жұмыс істеді, ал 1902 жылы Людвиг зейнеткерлікке шыққаннан кейін босаған санскрит және этнология профессоры қызметіне тағайындалды. Винтерництер отбасы 1911 жылы Прагада болған Альберт Эйнштейнмен жақын қарым-қатынаста болды. Рабиндранат Тагор 1920 жылы Прагаға сапар шегіп, Винтерницпен кездесті. Ақынның шақыруымен ол Сантиникетанға барып, 1923 жылдың ақпан айынан 1924 жылдың қыркүйегіне дейін арнайы профессор болып жұмыс істеді. Үндістанда болған кезінде ол Махабхаратаны зерттеуді қолдауды жалғастырды, Бхандаркар Шығыс зерттеу институтымен бірлесіп жұмыс істеді және Махабхаратаның сындық басылымдарын редакциялауға кеңес берді. Ол сонымен қатар Махабхаратаға арналған бірнеше ғылыми еңбектер жариялады, оның ішінде Оңтүстік Үндістанда кең таралған эпостың нұсқаларын талдады және эпостағы Ганеша бейнесін зерттеді. Оның шәкірттерінің арасында Винсент Лесный, Вильгельм Гамперт және Отто Штайн болды, олардың өзі де көрнекті индологтарға айналды. Санскрит және этнология салаларындағы түрлі ғылыми журналдарға құнды үлес қосудан басқа, Винтерниц «Апастамбия Грихиасутраны» (Вена, 1887) және «Мантрапатханы», яки Апастамбиндердің дұға кітабын (бірінші бөлім, Оксфорд, 1897) редакциялады; Мюллердің «Антропологиялық діні» және «Теософиясы немесе психологиялық діні» еңбектерін неміс тіліне аударды (Лейпциг, 1894–95); сондай-ақ «Алтындише Хохцейтсритуэлл» (Вена, 1892) кітабын шығарды, онда құнды этнографиялық материалдар бар; Ұлыбритания мен Ирландия Корольдік Азия қоғамына тиесілі Оңтүстік Үнді қолжазбаларының каталогын (Лондон, 1902) және «Үнді әдебиетінің тарихы» (бірінші бөлім, Лейпциг, 1905) кітабын жариялады. Ол сонымен қатар үнді әдебиетіне арналған кең көлемді зерттеулер жүргізіп, осы тақырыпта екі томдық кітап шығарды.