Кіріспе
Hallopus – 1877 жылы Nanosaurus түріне жатқызылып, 1881 жылы О. К. Марш Моррисон формациясының соңғы юра кезеңінен табылған жануардың жеке тұқымы ретінде жіктеген. Бүгінде бұл жануардың крокодилдерге жақын туыс псевдосухиан екені есептеледі. 1970 жылы ол сфеносухиан крокодиломорфы ретінде қайта сипатталды, қазір парафилетикалық топ деп саналады. Бұл жануар өте кішкентай болған, ұзындығы 1 метрге (3,3 фут) дейін жетеді, және ұзын, жұқа денелі аяқтары болған. Hallopus-қа дене пропорциясы жағынан ұқсас Macelognathus осы жануардың синонимі болуы мүмкін.
Hallopus was a prehistoric reptile, named in 1877 as a species of Nanosaurus and classified as a genus by O. C. Marsh in 1881 from the Late Jurassic Morrison Formation. Today though the animal is thought to be a pseudosuchian more closely related to crocodilians. It was redescribed as a sphenosuchian crocodylomorph in 1970, now thought to be a paraphyletic group. It was a quite small animal, reaching a length of 1 m (3.3 ft) with long and slender limbs. Macelognathus, a similarly slender proportioned crocodylomorph to Hallopus, may be synonymous with it.
Тарих және атау
Халлопустың голотиптік үлгісі Колорадо штатының Каньон-Сити қаласының жанында табылды және оны Колорадо Спрингс қаласындағы жергілікті қызығушылық дүкенінен Болдуин есімді коллекционер үш долларға сатып алды. Кейіннен Шюхерт жазған хаттарға сәйкес (1939), ол құс қазбасы туралы естігеннен кейін, одан әрі қалдықтарды іздеу үшін үлгілік жерге барған. Алайда Марш үлгінің қайдан алынғаны туралы нақты мәлімет бермеді, оны "мүмкін юралық" деп жазды және оны Дакота тобының төменгі бөлігіне жатқызды, болдвин оған жергілікті жердің толық сипаттамасын жібергеніне қарамастан. Бұл жер алғашқы жариялымда "Скалалы таулар" деп көрсетілді. Кейіннен, 1881 жылы Марш Халлопус туысын құрды, енді оны ерекше туыс ретінде таныды, бірақ оны динозавр деп санады. Марш кейіннен Халлопус жасын қайта қарастырып, оны ескі және ескірек қабаттарға жатқызды, нәтижесінде ерте юра немесе тіпті кейінгі триас дәуіріне жатқызылды. Осы кезде Марш Халлопус анатомиясына көбірек назар аударды және оның Динозаврлар тобына қалай сәйкес келетінін болжады. Марш 1881 жылы Халлоподидтер отбасы мен Халлоподалар кіші тобын құрды, оларды Динозаврлар құрамына қосты. Бірақ 1882 және 1890 жылдардағы жариялымдарында Марш өзі бұл тұжырымға күмән келтірді, бұрынғы гипотезасына сенбеді және Халлопус типтік динозаврлар мен оның ойынша, көне формалардың (аетозаврлар, крокодилдер және фитозаврлар) арасындағы байланыс болуы мүмкін деген қорытындыға келді. Ол Халлоподаларды Тероподтар ішіне сақтап, 1890 жылы Халлопусқа толық, егжей-тегжейлі сипаттама берді, ол кейін 1890 жылдары кеңейтіліп, қайта қарастырылды. Голотипті қамтитын екі тау жынысы тақтасының алғашқы толық суретін 1914 жылы фон Хюне жариялады, ол Халлопусты терапод деп санады. 1939 жылы Чарльз Шухерт Марштың алғашқы болжамының дұрыс екенін айтты, ол Халлопустың Моррисон формациясының жоғарғы қабаттарында табылғанын ұсынды. Оның зерттеулерінде Марш пен Болдуин арасындағы қазба табылған жері туралы хаттар келтірілген. Шухерт өзінің еңбегінде "Неппе" деп аталатын таулы төбенің Халлопус пайда болған жері деп болжайды, бірақ оның зерттеулерінде нақты мәліметтерге күмән келтіретін қайшылықтар бар. Нақты жерді анықтаудағы құпияға қарамастан, Болдуин берген сипаттама және қаңқаның ерекше бейімделулері Юра дәуірінің соңына жатқызуға негіз береді. Марштың Халлопус жасын үнемі қайта қарауының себебі, ол берілген сипаттамаға сәйкес келетін жоғарғы Моррисон шөгінділерін білмеген болуы мүмкін, олар 1995 жылы Аг, Карпентер және Остром "Неппе" маңында бар екенін растады. Марштың қайта қарауының салдарынан, оның атаған "Халлопус төсектері" Халлопус материалдарын қамтыған жоқ. Материалдың өзіне қатысты айтсақ, фон Хюненің 1914 жылғы мақаласынан кейін қазбалардың егжей-тегжейлі зерттеулері жарияланбады және сол кездегі зерттеушілер 1970 жылға дейін жануарды Целурозаврлар тобына жатқызды, ол кезде Алик Уокер өзінің қайта сипаттамасын жариялап, Халлопус шын мәнінде Псевдосухиан екенін анықтады, бұл жіктеу бүгінге дейін сақталып келеді. Халлопус атауы грекше άλλομαι (hallomai) – "секіру" және ποΰς (pous) – "аяқ" сөздерінен алынған.
Сипаттама
Жалпы алғанда, Hallopus салыстырмалы түрде кішкентай және нәзік денелі жануар, ұзын созылған аяқтары, әр қолында бес саусағы және тиімді үш саусақты артқы аяқтары болған. Марш жасаған Hallopus-тың алғашқы мөлшері туралы бағалаулар нақты емес, оны «түлкідей» деп сипаттаған, кейінрек оны қоянмен салыстырған. Әртүрлі сфеносухиандардың, әсіресе Pedeticosaurus-тың пропорцияларын пайдалана отырып, Уокер қалпына келтірілген Hallopus-тың дене ұзындығын шамамен бағалады. Hallopus, Macelognathus және Almadasuchus-ты қамтитын Hallopodidae клады (Hallopus victor-ға Protosuchus richardsoni немесе Dibothrosuchus elaphros-тан жақын болған барлық таксондар ретінде анықталған) анықталды. Hallopodidae Crocodyliformes-ке ең жақын туыс ретінде табылды және Junggarsuchus немесе осы талдауда монофилиясы қолдау таппаған «sphenosuchian»-дардан көбірек дамыған. 2022 жылы Рубеншталь және әріптестері CT сканерлерін пайдалана отырып Junggarsuchus-ты кеңінен сипаттады, сонымен қатар оны басқа ерте дивергентті крокодиломорфтармен, әсіресе Dibothrosuchus-пен салыстырды. Олар бұрынғы талдауларда қолданылған белгілерді сыни тұрғыдан талдап, Леардидің (2017) филогенезасын қоса алғанда, бұрын құрылған филогенезаларға негізделген деректер матрицасын жасады. Талдауға сол кездегі барлық белгілі ерте дивергентті крокодиломорфтар кірді және нәтижелерді сыртқы топтар мен салмақтау әдістеріндегі өзгерістер арқылы тексерді. Осы зерттеу барысында жаңа клад, Solidocrania аталды. Авторлар қолданбалы салмақтан басқа барлық талдауларда Sphenosuchia парафилетикалық екенін анықтады. Монофилетикалық топтастыру сценарийінде де қолдау нашар болды. Монофилетикалық Hallopodidae тек салмақталған талдауда ғана қалпына келтірілді, онда ол Crocodylomorpha-ға туыс топ ретінде орнын сақтады. Керісінше, Рубеншталь және әріптестері Hallopus-ты Solidocrania-ның туыс таксоны екенін анықтады, оған Macelognathus, Junggarsuchus және Almadasuchus кіреді. Дегенмен, жақсы сақталған бас сүйегі материалдарының жетіспеуі туыстың орнын белгісіз етеді. Төменде Postosuchus-ты сыртқы топ ретінде және таңбалардың салмағын ескере отырып, жарияланымда қалпына келтірілген ағаштардың бірі көрсетілген. Hallopus және Macelognathus арасындағы жақындық соңғы уақытта кейбір таксономиялық мәселелерге әкелді. 2005 жылы Macelognathus туралы жарияланымда Гёхлич және әріптестері екі таксон арасындағы бірнеше ұқсастықтарды атап өтті, олар шамамен бір замандас болуы мүмкін. Алайда, Леарди және әріптестері осы ұқсастықтардың көпшілігі крокодиломорфтар арасында кең таралғанын, ал пропорциядағы кейбір айырмашылықтарды қазбаларда байқау қиын екенін атап өтті. Ми қабығы тек Macelognathus үшін сақталғандықтан екі таксонды салыстыру қиын. Леарди және әріптестері екеуінің де синоним болуы мүмкін деген қорытындыға келді, бірақ Hallopus голотипіне немесе таксонға нақты сілтеме жасайтын қосымша материалды мұқият тексеру қажет.
Палеобиология
Оның жеңіл дене бітімі мен едәуір ұзын аяқтарына сүйене отырып, Халопус шапшаң және епті жануар болғанға ұқсайды. Уокердің пікірінше, жүгірген кезде алдыңғы аяқтары бір түпкілді тіреу қызметін атқарған, ал денесінің алдыңғы бөлігі секіріп, қадам ұзындығын арттырған. Уокер бұдан әрі бұл гленоидтарды көтеру арқылы ұзын артқы аяқтарының ұзындығын теңдестіруге мүмкіндік бергенін, ал Халопус қоян мен грейхаундтар сияқты қозғала алатынын айтады. Олардың ішінде тау қояндары сүйектері мен аяқтары арасындағы пропорциялар жағынан ең жақын заманауи аналог ретінде қарастырылады. Бұл пропорциялармен қатар, табан сүйегінің пішіні Халопустың секіріп жүруін көрсетеді, алайда Уокер бұл аналогияның толық еместігін және Халопустың қазіргі сүтқоректілерге қарағанда қозғалысы шектеулі болатынын ескертеді. Сонымен қатар, артқы аяқтары жүгіргенде алдыңғы аяқтарынан өте алатынын анықтау үшін омыртқаның қысқалығы немесе икемділігін білу қажет. Туыстары мен табылған құйрық омыртқаларына сүйене отырып, ұзын құйрығы да маңызды рөл атқарған болар еді. Жұмсақ тіндердің жоқтығы, әсіресе жаққа қатысты, Халопустың тамақтануын анықтауды қиындатады. Дегенмен, оған жақын туыс, тіпті синонимді Macelognathus жақтың фрагменттерін сақтап, тіссіз жақ ұшын көрсеткен, ол мүмкін кератинмен жабылған рамфотека болған. Ал Macelognathus тістері кесілмеген және ортасынан жалпақ, ет жеуге қолайлы емес, керісінше, жәндіктер мен өсімдіктерді жеуге бейімделген.