Кіріспе

Британдық археолог және египтолог Джойс Энн Тайльдесли (25 ақпан 1960 жылы туған) – британдық археолог, египтолог, ғалым, жазушы және ежелгі Египет әйелдеріне маманданған тележурналист. Ол 2022 жылы «Cunk on Earth» телесериалында Египет пирамидалары туралы сұхбат берді.

Өмір

Тайлдсли Ланкаширдің Болтон қаласында дүниеге келді және Болтон мектебінде оқыды. 1981 жылы Ливерпуль университетінде Шығыс Жерорта теңізі археологиясы бойынша бірінші сыныптық диплом алды. Оның докторлық зерттеулері Оксфорд университетінде жүргізілді; бастапқыда Сент-Анн колледжінде, содан кейін стипендия алғаннан кейін Сент-Кросс колледжінде. 1986 жылы Оксфорд университетінен тарихқа дейінгі археология ғылымы бойынша докторлық дәрежесін алды. Оның диссертациясы Солтүстік Еуропадағы мустьерлік екі жақты тас құралдары (хандакстар) туралы жазылған. Содан кейін Тайлдсли Ливерпульге тарихқа дейінгі археологиядан лекция оқуға оралды. Кейін Тайлдсли тәуелсіз египтолог/археолог ретінде жұмыс істеді; кітаптар жазып, телекомпаниялармен ынтымақтастық жасап, жоғары және қосымша білім беруде, сондай-ақ онлайн оқытумен айналысты. 2007 жылы ол Манчестер университетіне қабылданып, Манчестер мұражайы мен Өмір ғылымдары факультеті арасындағы бірлескен қызметке тағайындалды. 2023 жылғы деректер бойынша, ол классика, ежелгі тарих, археология және египтология кафедрасындағы египтология профессоры, үш жылдық онлайн египтология сертификаты бағдарламасының, екі жылдық онлайн египтология дипломы бағдарламасының және екі жылдық онлайн египтология магистрлік бағдарламасының жетекшісі және бағдарлама директоры болып табылады. Ол египтология бойынша онлайн курстар жиынтығын әзірледі, жазады, басқарады және оқытады, сондай-ақ Манчестер мұражайымен бірлесіп бірнеше тегін онлайн египтология курстарын (MOOC) құрды. "Мэмфорд – мумия" сериясы – Nearpod арқылы тегін қолжетімді, 2-ші сатыдағы бастауыш сынып оқушыларына арналған сабақтар жиынтығы. 2011 жылы Тайлдсли білім беру саласына қосқан үлесі үшін Болтон университетінің құрметті докторы атанды. Ол Жоғары білім академиясының (HEA) аға мүшесі және Манчестер мұражайының ғылыми әріптесі. Тайлдсли Болтон археология және египтология қоғамының президенті және Египет зерттеу қоғамының бұрынғы мүшесі. Тайлдслидің археологиялық экспедицияларда мол тәжірибесі бар, ол Ұлыбританияда, Еуропада және Египетте қазба жұмыстарында болды, онда ол Британ мұражайымен Ашмунейнде, Ливерпуль университетімен Шығыс Нил дельтасында жұмыс істеді және өзінің жеке далалық зерттеуін Туна-эль-Гебельде жүргізді. Тайлдсли "Империялар: Мысырдың алтын дәуірі" (2001) және Беттани Хьюзбен "Нил: Мысырдың ұлы өзені" (2019) сияқты түрлі телешоуларда сұхбат берді. Тайлдслидің екі баласы бар. Ол 2024 жылғы Жаңа жылдық құрмет көрсетулерде Египтология және мұра саласына қосқан қызметі үшін Британ империясы орденінің офицері (OBE) атағымен марапатталды.

Есеп және Rutherford Press Limited компаниясы

Тайлдсли – біліктілігі толық емес тікелей есепші, және 17 жыл бойы Болтондағы Кроссли және Дэвис тікелей есепшілер фирмасында шағын бизнес менеджері болып жұмыс істеу арқылы жазушылық мансабын қолдады. 2004 жылы Тайлдесли доктор Стивен Снейппен бірлесіп, ежелгі Египет туралы маңызды, бірақ оқуға қолайлы кітаптарды басып шығаруға арналған Rutherford Press Limited баспасын құрды, сонымен қатар Египтология саласындағы далалық жұмыстарға қаражат жинады. RPL-ден Манчестер мұражайына, Египетті зерттеу қоғамына және Ливерпуль университетінің Зауиет умм әл Рахамдағы далалық жұмыс жобасына барлығы 3000 фунт стерлинг көлемінде қаржылай көмек көрсетілді. Тайлдесли өзінің оқыту қызметіне толыққанды назар аудару үшін 2017 жылдың ақпан айында Rutherford Press баспасын жапты.

Жазбалар

Тайлдесли ересектер мен балаларға арналған академиялық және танымал кітаптар жазды, оның ішінде "Фараондардың жеке өмірі" (Channel 4), "Мысырдың алтын империясы" (Lion Television) және "Мысыр" (BBC) телесериалдарына сүйемелдеме кітаптары да бар. 2008 жылдың қаңтар айында "Клеопатра: Египеттің соңғы патшайымы" кітабы BBC Radio 4 радиосындағы апта кітабы болып танылды. Оның балаларға арналған "Жоғалған шиыршық" пьесасы 2011 жылы Кендал мұражайында тұңғыш рет қойылды. Оның "Тутанхаменнің қарғысы" (АҚШ-та "Тутанхамен" деп жарияланған) кітабы 2014 жылы Америка археология институтының Фелисия А. Холтон атындағы кітап сыйлығымен марапатталды.

Гендер және ежелгі тарих

Тайлдесли ежелгі Мысырдағы әйелдердің биліктегі рөлі туралы жазды, мысалы, 18-ші династиядағы әйел перғауын Хатшепсут. Ол мысырлық әйелдер мен олардың өмірі, сондай-ақ ежелгі қоғамдардағы әйелдердің биліктегі рөлдері туралы жазды. Ол ежелгі Мысырда әйелдердің "грек немесе рим әйелдеріне, тіпті 19 ғасырдың соңына дейін көптеген әйелдерге тең келмейтін құқықтық, әлеуметтік және жеке тәуелсіздікке ие болғанын" сипаттады. Ол ежелгі Мысырдағы әйелдердің өмірі туралы жазған. Тильдесли Хатшепсуттің "тарихтағы ерекше орнын жақсы сезінген" болуы мүмкін деп санайды, себебі орнатылған екі обелискіде былай делінген: "Енді менің жүрегім осылай да, солай да бұрылады, мен адамдар не дейтінін ойлаймын – менің ескерткіштерімді келер жылдары көретін және мен жасағандар туралы айтатын адамдар." Тильдесли сонымен қатар Би-Би-Си-дің Беттани Хьюз жүргізген панельде Нефертити, Клеопатра және Хатшепсут билік орындарында қалай билік жүргізді және "гендерлік рөлдерді өзгертті" тақырыбында қатысты. Панельде "батылдық, айлакерлік, өзін-өзі жаңару және өз бейнесін басқару қабілеті" арқылы билікті иеленіп, сақтап қалған әйелдердің мысалдары талқыланды.