Кіріспе

Оклахома штатындағы христиан мектебі, АҚШ. Христиан мұрасы академиясы (CHA) – АҚШ-тың Оклахома штатының Дел-Сити қаласында орналасқан жеке христиан мектебі. 1972 жылы құрылған CHA студенттерін Принциптік тәсілді қолдана отырып, американдық христиандық білім беру философиясымен тәрбиелейді. Мектепке кіндік шешеден бастап 12-сыныпқа дейінгі оқушылар қабылданады. Христиан мұрасы академиясының символы – крестоносец. Мектеп түстері – қызыл, ақ және көк.

Оқу бағдарламасы

CHA оқу бағдарламасы Верна М. Холл мен Розали Слейтер жасаған Принциптік әдіске негізделген. Бұл білім беру әдісі "Классикалық білімнің шыңы [Америка Құрама Штаттарында] екі ғасыр бұрын жетілді" деген тұжырымды ұсынады. Принциптік әдістің "Құдайға сенімді тарих" (Providential History) тұжырымы "Құдай бізге елдерді христиан елдеріне айналдыруды бұйырады", "тек Құдайға сенімді тарих – нағыз тарих" және "Құдайға сенімді тарихты оқытуға келген сәтсіздік Американың дінсізденуіне (секуляризациялауға) әкелді" деп санайды. Принциптік әдіс Ноа Вебстердің 1828 жылғы ағылшын тілінің америкалық сөздігін пайдаланады және "Ол сізді христиандық көшбасшылыққа дайындайды, сөздік қорыңызды байытады, ойларыңызды жеткізуде үстемдік береді және Киелі кітапқа негізделген ойлау мен ой-пікірді қалыптастырудың негізі болады" деп мәлімдейді. Сонымен қатар, "еркіндік принциптерін түсіну үшін, әлемдегі алғашқы христиандық конституциялық өкілді Республиканы құру үшін Құдай қолданған адамдардың ой-пікірлері мен жазбаларына қайта оралу қажет" деп үйретіледі.

Ашылу

1972 жылдың көктемінде Саннисайд баптистік шіркеуінің пасторы Гарри Бойдстун Мель мен Норма Габлерді сәрсенбі күні кешкі құлшылықта өз жұмыстары туралы сөйлеуге шақырды. Бір жыл ғана орта білім алған Габлерлер Техас штаттық мектептерінің оқулықтарына зор ықпал еткен еді. Олар Американың христиандық мұрасын жоғалтып бара жатқанын, себебі балаларға мектептерде оны ешқашан таныстырмағандықтан айтты: «Оқушыға абстрактілі ойлар мен ұғымдар бойынша өз қорытындысына келуге рұқсат беру көңілсіздікке әкеледі. Идеялар, жағдаяттық этика, құндылықтар, Құдайға қарсы гуманизм – осыны мектептер үйретеді. Ал ұғымдар... жақсы, ешбір ұғым фактідей пайдалы болмайды». Құлшылық барысында Бойдстун Оклахома қаласының оңтүстік-батысындағы студенттерге христиандық ортада білім беруге міндеттілік сезімін тудырды. Бойдстун сондай-ақ мектептің ақ ата-аналарға федералдық талаптармен жүзеге асырылатын сегрегациядан, мысалы, автобуспен тасымалдаудан аулақ болуға көмектесетініне сенді. Бұдан кейін болған талқылаулардың нәтижесінде шіркеу христиандық мектеп ашудың мүмкіндігін зерттеу және мектеп бағдарламасын әзірлеу үшін комиссия құрды. 1972 жылдың 1 қыркүйегінде Christian Heritage Academy есігін 200 оқушыға ашты, бірінші сыныптан сегізінші сыныпқа дейін Sunnyside Baptist Church-тің Оклахома-Ситидің оңтүстігіндегі ғимаратында білім алды, бірақ жеке тіркелді. Бірінші жылдың соңында Ральф Буллард мектеп директоры болып тағайындалды. О'Брайенмен болған алғашқы кездесуі оны мектептің білім беру философиясын қабылдауға итермеледі: Американың христиандық тарихы, үкіметі және біліміне принциптік көзқарас. Оның кеңсесінде ол екі анықтамалық томды көрді: «Америка Құрама Штаттарының Конституциясының христиандық тарихы» және «Американың христиандық тарихын оқыту және үйрену». Ол мектеп үшін бір жиынтығын тапсырыс берді. Оның кеңесшілерінің қатарында Р. Дж. Рашдуни, кітаптардың авторлары Холл және Слэйтер, Сан-Францискодағы Американдық христиандық білім беру қорының өкілдері, кейіннен Ұлттық саясат жөніндегі евангелистік кеңестің мүшесі Джон Талкотт, Ocean Spray Corporation директоры және Plymouth Rock Foundation негізін қалаушы, оның Plymouth Rock семинарлары мектептің философиялық дамуына негіз болды; Сан-Леандродағы қытайлық христиан мектептерінің директоры Кэтрин Данг және Калифорния штатының Хэйворд қаласындағы пилоттық мектептің мұғалімі, CHA дамуына үлес қосушы Джеймс Б. Роуз, сондай-ақ Pilgrim Institute-тің Рут Смит болды. Барлығы CHA бағдарламасын әзірлеу кезінде кеңес берді және Америка христиандық тарихы қозғалысының жетекшілерінің бірі болды (Dominionism туралы қараңыз). Содан кейін балабақша және әр жыл сайын жоғары сыныптар қосылды, мектеп толыққанды орта мектеп бағдарламасын құрғанға дейін, 1977 жылы бірінші түлектер сыныбы бітірді. Бірінші түлектер сыныбымен екі дәстүр қалыптастырылды: түлектерге дейінгі көктемде Бостон, Плимут, Лексингтон, Конкорд және Сейлем қалаларына жасалған Америка христиандық мұрасы сапары және әрбір түлек студенттің оң қасиеттері мен сыныбына тигізген әсері үшін мақтаумен қарсы алынатын бітіру салтанаты.

1978 жылдың 20 қазанында CHA өзінің бірінші Америка христиандық мұғалімдер семинарын өткізді. Семинар барысында CHA оқытушылары Оклахома штатындағы басқа христиан мектептерінің өкілдерімен «Принциптік тәсіл» және «Америкалық христиандық білім беру философиясы» туралы бөлісті. 2010 жылдың мәліметтері бойынша CHA Оклахома штатындағы жалғыз Принциптік тәсілмен оқытатын мектеп болып қала береді.

Ауыр атлетиканың христиандық философиясын құру

Мектеп оқушылардың спорттық дамуына жетекшілік ету және олардың ойын алаңында да, трибуналарда да христиандық құндылықтарын көрсете беру үшін «Христиандық спорт философиясы» деген құжат жазды: «Біз Иса Мәсіхтің елшілері болғандықтан, сөз бен ісіміз Мәсіхтің ісіне сай болсын. Сондықтан, біздің барлық ісімізді ақыл-ой, дене және эмоционалдық энергиямызды толыққанды жұмылдырып, Мәсіхті жалғыз көрерменіміз деп біліп орындаймыз. Қарсы команданың ойыншылары мен жанкүйерлеріне қатысты көзқарасымызда «көршіңді өзіңдей сүй» және «саған қалай істесең, солай істе» қағидаларын ұстануға тырысамыз». Үйде оқыту қозғалысының алғашқы күндері Синтия Бауэр жаз айларында үйде оқытылатын аналарға фонетика сабақтарын берді, ал мектеп жыл сайын үлгерімді бағалауды бастады. CHA ата-аналарды оқытуға көмектесетін бағдарламаларды, соның ішінде «Үйдегі мектеп спутниктік бағдарламасын» әзірледі, ол студенттерге мектеп шараларына және/немесе сабақтарға қатысуға мүмкіндік береді. Олардың көптеген студенттері кейін CHA-ға түседі. Ральф Буллард христиандық білім берудің жай-күйі туралы оқып отырғанда, христиандық мектептерге арналған ұсыныстар оған беткей болып көрінді. Ол өз талдауларын Бірінші Оңтүстік баптист шіркеуінің аға пасторы және мектептің демеушісі Том Эллиффпен бөлісті. «Біз оларды не үшін тәрбиелейміз?» деген сұраққа жауап іздегенде, бірінен «Біз оларды тек өз елімізде ғана емес, шетелде де басқаларға жетіп, көмектесуге тәрбиелейміз» деген жауап келді. Бұл миссионерлік қызметке баса назар аударуға әкелді, тек қаржылық және жергілікті көмекпен ғана емес, АҚШ-тан тыс жерде миссионерлермен бірлесіп жұмыс істеу арқылы. 1988 жылдан бері CHA-ның көптеген студенттері Мексикаға жыл сайынғы миссионерлік сапарға қатысады. Сонымен қатар, Ресейге бір рет, ал Бразилияға екі рет сапар жасалды.

Американы Мәсіх үшін қайтарумен байланысы

CHA-ның оңшыл евангелистік және әлеуметтік консервативті саяси топ – "Американы Мәсіх үшін қайтару орталығы" деп аталатын ұйыммен байланысы бар. Бұл байланыс, бұрынғы OSU және NFL футболшысы, кейіннен CHA-ның футбол жаттықтырушысы болған және Оклахома штатының Эдмонд қаласындағы Fairview баптистік шіркеуінде пасторлық қызмет атқарып, онда CHA Солтүстік филиалын басқаратын даулы Паул Блэр тұлғасымен байланысты. Орталықты қайтыс болған Д. Джеймс Кеннеди "Коррал Ридж Министрліктері" арқылы құрған, ал ол 2007 жылы қайтыс болғаннан кейін жабылды. Блэр орталықты өз мойнына алып, "Коррал Ридждің" толық қолдауымен және батасымен оны "Американы Мәсіх үшін қайтарып алу" деп атады. Бір күні таңғы астан кейін Блэр, Джон Берч қоғамының мүшесі, саяси оңшыл евангелистік белсенді және бұрынғы Оклахома конгресіне үміткер Чарли Медоузбен бірге "Оклахоманы Мәсіх үшін қайтарып алу" атты ұйым құруға келісті.