Кіріспе
Американдық заңгер Захария Аллен (15 қыркүйек 1795 – 17 наурыз 1882) – американдық тоқыма өндіруші, ғалым, заңгер, жазушы, өнертапқыш және қоғамдық қайраткер, Род-Айленд штатының Провиденс қаласынан шыққан. Ол Филипс Эксетер академиясында және Браун университетінде оқыды, оны 1813 жылы бітірді. Аллен тоқыма өндірісімен айналысты, 1822 жылы жүнді өңдеу фабрикасын салып, онда инновациялық өрт қауіпсіздігі жүйелерін және өз ойлап тапқан механикалық жақсартуларын енгізді. Сонымен қатар, ол үйлерді жылыту үшін алғашқы ыстық ауа пешін құрды. 1833 жылы ол ең танымал өнертапқышына – бу машиналарының автоматты тоқтату клапанына патент алды. 1835 жылы ол Өнеркәсіпшілердің Өзара Өрт Сақтандыру Компаниясын құрды, ол бүгінгі FM Global сақтандыру компаниясының алдағысы болды. Аллен ғылыми мәтіндердің белсенді жазушысы болды және өмірі бойы көптеген кітаптар мен мақалалар жазды.
Zachariah Allen (September 15, 1795 – March 17, 1882) was an American textile manufacturer, scientist, lawyer, writer, inventor and civil leader from Providence, Rhode Island. He was educated at Phillips Exeter Academy and at Brown University, where he graduated in 1813. Allen became a textile manufacturer and, in 1822, constructed a woolen mill in which he incorporated innovative fire safety features and his own mechanical improvements. He also built the first hot air furnace system for the heating of homes. In 1833 he patented his best known device, the automatic cut off valve for steam engines. He founded the Manufacturers’ Mutual Fire Insurance Company in 1835, the forerunner of the present day insurance company FM Global. Allen was also a prolific writer of scientific texts and wrote numerous books and articles during his lifetime.
Ерте өмір
Захария Аллен 1795 жылдың 15 қыркүйегінде Род-Айленд штатының Провиденс қаласында Захария мен Энн (Кроуфорд) Аллендердің отбасында дүниеге келді. Оның үлкен ағасы Филипп Род-Айленд штатының губернаторы (1851–1853) қызметін атқарды, ал кейін АҚШ сенаторы болды (1853–1859). Алленнің әкесі 1801 жылы, ол бес жаста болғанда қайтыс болды, сондықтан ол көбінесе анасымен тәрбиеленді және ерте жасынан бастап білімге, әсіресе ғылымға құмар болды. Ол Массачусетс штатының Медфорд қаласындағы мектепте, содан кейін Нью-Гэмпшир штатының Эксетер қаласындағы Филлипс Эксетер академиясында білім алды. Алленнің анасы Энн 1808 жылы қайтыс болды, ол Браун университетіне түсуге бір жыл қалғанда. Аллен 1813 жылы Браун университетін бітірді, ал кейіннен 1826 жылдан 1882 жылға дейін университеттің қамқоршылар кеңесінде қызмет етті. Браун университетін бітіргеннен кейін ол медицина саласында мансапты қысқа уақыт қарастырды, бірақ оның орнына Джеймс Бёрриллдің кеңсесінде екі жыл заң оқыды және 1815 жылы Род-Айленд соттарында адвокаттық практикаға қабылданды. 1817 жылы Аллен 1772 жылғы Гаспи оқиғасына қатысқан белгілі Провиденс саудагері Велком Арнольдтың қызы Элиза Харриет Арнольдқа үйленді. Аллендердің үш қызы болды: Энн Кроуфорд, Мэри Арнольд (Эндрю Робсонның әйелі) және Кандис.
Өндіруші және өнертапқышы
1821 жылы Аллен бір пештен немесе қазандықтан үйдің бірнеше бөлмесін жылытуға арналған, жылуды өткізгіш құбырлар жүйесін ойлап тапты. 1820 жылдары жылыту үшін антрацит көмірін қолданудың басталуымен Алленнің жылыту жүйесі тез арада басқа жерлерде де қолданысқа енді. 1822 жылы ол Вунскватукет өзенінің жағасындағы Солтүстік Провиденс қаласында жүнді өңдеу фабрикасын ұйымдастырып, салдырды және машиналарды қуатпен қамтамасыз ету үшін бірнеше бөгеттер тұрғызды. Оллендейл фабрикасы елдегі алғашқы тоқыма фабрикаларының бірі болды, ол «баяу жанатын» құрылыс ерекшелігімен ерекшеленді. Бұл құрылыс едендер мен шатырларды жабатын ауыр ағаш тақтайшалармен қолдау көрсетілген, құйма темір бағаналар жүйесінен тұрды. Бұл дәстүрлі, жеңілдіктер мен жұқа едендерге қарағанда айқын ерекшелік болатын. Фабрикада сондай-ақ инновациялық өрт қауіпсіздігі мүмкіндіктері болды, оның ішінде алғаш рет ауыр өрт есіктері, су шашырату жүйесі, айналмалы өрт сөндіру насосы және Солтүстік Америкадағы тоқыма фабрикасында қолданылатын мыс сымдармен бекітілген шлангтар қолданылды. 1825 жылы ол жүн өндірісін зерделеу үшін Еуропаға сапар шекті және кейіннен ол жердегі саяхаттары туралы «Практикалық турист» атты кітап жазды. Аллен «жүнді қабаттарды көтеруге арналған» «ұзарту ролик» патентін алды, бұл жүн матасына тегіс, жылтыр әрі әдемі түс беруге мүмкіндік берді. 1852 жылы Аллен жақын жердегі Смитфилд, Род-Айленд штатында орналасқан 1813 жылғы Джорджиавилл фабрикасын сатып алды. Ол бұл жердегі ескі фабриканы қайта жаңартып, фабрикалық тоғанның бөгетін көтеру арқылы су қуатын арттырды. Кейіннен ол бу машинасы қосып, фабриканы одан әрі кеңейтті. Ол сондай-ақ жұмыс күшінің өсуіне байланысты қосымша тұрғын үйлер, шіркеу және мектеп салдырды. Аллен 1857 жылғы экономикалық дағдарыста банкротқа ұшырағанына қарамастан, ағасы сатып алған Джорджиавилл фабрикаларын басқаруын жалғастырды. Екі жылдан кейін Джеймс Рид және басқалар Алленмен кеңескеннен кейін Бостон Өнеркәсіпшілердің Өзара Сақтандыру Компаниясын құрды. Фабрикалардың өзара сақтандыру жүйесі 19 ғасырдың соңына дейін басқа да ондаған орындарда көшірілді. Захария Алленнің Өртке қарсы Өзара Сақтандыру Компаниясының қазіргі заманғы ұрпағы, қазір FM Global деп аталады, штаб-пәтері Джонстон қаласында, Род-Айленд штатында, Оллендейл фабрикасынан көп алшақ емес жерде орналасқан.
Қоғамдық жетекші
1820-ші жылдардың басында Провиденстің қалалық кеңесінің мүшесі ретінде қаладағы алғашқы өрт сөндіру машинасының енгізілуіне зор ықпал етті. Кейіннен ол 1871 жылы ашылған қаланың алғашқы су жүйесін жоспарлау және салуда белсенділік танытты. Аллен 1831 жылы Провиденс Афинеумының негізін қалаушылардың бірі болды. Ол сондай-ақ Род-Айленд тарихи қоғамын құрушылардың қатарында болды және өмірінің соңғы жылдарында оның президенті қызметін атқарды. Ол ғылымды зерттеуді дамытуға бағытталған Франклин қоғамының және отандық өнеркәсіпті қолдау үшін құрылған Род-Айленд қоғамының мүшесі болды. Жұмысшы табын қолдау мақсатында Аллен 1840 жылы Жаңа Англиядағы алғашқы тегін кешкі мектептің ашылуына және Провиденс Өндірушілер мен Механиктер қауымдастығының құрылуына тікелей себепкер болды. 1845 жылы ол Батлер ауруханасының алғашқы сенімділерінің бірі атанды. Ол сонымен қатар Провиденстегі Роджер Уильямс паркін құруға белсенді қатысты, онда ол тридцать екі жыл бойы комиссар болып қызмет етті. Алленнің әйелі 1873 жылы қайтыс болды. Алленнің 1864 жылы салған Мэги көшесіндегі үйі 1938 жылы Браун университетіне өткен, қазір ол Браун факультеті клубының қарауында.