Кіріспе

Неллор ауданы, ресми түрде Шри Потти Шрирамулу Неллор ауданы деп аталады, және ол Үндістанның Андхра-Прадеш штатындағы 26 ауданның бірі болып табылады. 2011 жылғы халық санағы мәліметтері бойынша ауданның халқы 2 469 712 адамды құрайды, оның 29,07%-ы қалалық жерлерде тұрады. Ауданның әкімшілік орталығы Неллор қаласында орналасқан. Жағалаулық Андхра аймағында орналасқан бұл ауданның шығысында Бенгал шығанағы, батысында Кадапа және Аннамайя аудандары, солтүстігінде Пракасам ауданы, ал оңтүстігінде Тирупати ауданымен шектеседі.

Этимология

Ауданның атауы аудан орталығы Неллор қаласының атынан шыққан. Қала 13 ғасырға дейін Викрама Симхапури деп белгілі болған, содан кейін Неллор деп аталды. Неллор атауы Sthala Puranas-тағы мифологиялық әңгімелерден бастау алады, онда Неллор қаласындағы амла немесе нелли ағашының астында тас түріндегі лингам бейнеленген. Бұл жер біртіндеп "Нелли оору" (нелли – амла ағашын, ал "оору" – телугу тілінде "жер" дегенді білдіреді) болып, кейін қазіргі Неллорға айналды. Неллордың ресми атауы 2008 жылдың 4 маусымында телугу халқы үшін жеке штат құруға ұмтылғанда ашаршылықтан қайтыс болған үнді революционері Потти Шри Рамулудың құрметіне Шри Потти Шри Рамулу Неллор ауданы (ШШШН) деп өзгертілді, бұл штат кейіннен Андхра-Прадеш болып құрылды.

Набабтар мен британдық кезең

Виджаянагара империясы құлағаннан кейін, аймақ Навабтардың билігінде болды. Он сегізінші ғасырда Неллор, аймақтың билеушісі Нажибулла мен оның інісі Аркот Навабы арасындағы соғыстарға куә болды, Аркот Навабы британдықтар мен француздардан қолдау алды. 1762 жылы полковник Кайло басқаратын Наваб әскері Неллор бекінісін басып алды. Кіріс жинау үшін Неллор қаласы және оны қоршаған аудан 1781 және 1801 жылдары Британдық Шығыс Үндістан компаниясына берілді. Неллор ауданның кіріс бөлімшесі ретінде белгіленді.

Тәуелсіздік алғаннан кейінгі кезең

1970 жылы Неллор ауданының солтүстік бөліктері жаңа құрылған Пракасам ауданына берілді. 2022 жылдың 4 сәуірінде Неллор ауданының оңтүстік бөлігіндегі бірқатар аумақтар жаңа құрылған Тирупати ауданына қосылды.

Білім

2017-18 оқу жылындағы мектептер туралы ақпарат бойынша, бөлінбеген Неллоре ауданында барлығы 4489 мектеп бар. Олардың ішінде: 21 мемлекеттік, 3140 мандал және зиллалық кеңестерге қарасты, 2 интернат, 1077 жекеменшік, 10 үлгілік, 10 Кастурба Ганди қыздар мектебі (КГБВ), 106 қалалық және 123 басқа түрдегі мектептер бар. Ауданның бастауыш, жоғары бастауыш және орта мектептерінде оқитын оқушылардың жалпы саны 395 092 адамды құрайды.

Экономика

Неллор ауданының жалпы аудандық ішкі өнімі 304,82 миллиард рупийді құрайды және Андхра-Прадеш штатының жалпы мемлекеттік ішкі өнімінің (ЖМӨ) 5,8%-ын құрайды. 2013–2014 қаржы жылында Неллордың жан басына шаққандағы табысы ағымдағы бағалар бойынша құрады. Ауданның біріншілік, екіншілік және үшіншілік секторлары тиісінше 97,29 миллиард, 63,2 миллиард және 144,33 миллиард рупий (97.29 млрд, 63.2 млрд және 144.33 млрд) үлес қосады. Ауданның жалпы қосылған құнына (ЖҚҚ) ең көп үлес қосатын ауыл шаруашылығы өнімдері: күріш, қант қамышы, лимон, помидор, сүт, ет және балық шаруашылығы. Ауданның ЖҚҚ-сына ең көп үлес қосатын өнеркәсіп және қызмет көрсету салалары: құрылыс, электр энергиясы, өңдеу өнеркәсібі, көлік және білім беру. 2011 және 2012 жылдар аралығында Неллор 1784 тонна шикі слюда өндірді, бұл Үндістанның жалпы өндірісінің 1899 тоннасының көп бөлігін құрайды.

Эпиграфикалық жазбалар

Неллор ауданында әр түрлі мемлекеттерден таралған телугу тіліндегі жазулардың көптеген түрлері кездеседі. Сонымен қатар, Маллам Субраманиешвара Свами храмының жанында тамил тіліндегі жазулар да сақталған, бұл храм Ражендра Чоламен он төртінші ғасырда салынған.

География

Андхра Прадеш штатының жағалау Андхра аймағында және Тондай Наду аймағында орналасқан аудан, шығысынан Бенгал шығанағымен, батысынан Кадапа және Аннамайя аудандарымен, солтүстігінен Пракасам ауданымен, ал оңтүстігінен Тирупати ауданымен шектеседі.

Климат

Жаз айларында ең жоғары температура байқалады, ал қыс айларында ең төменгі температура байқалады. Ауданның жылдық орташа жауын-шашын мөлшері - 0,9 °C, және оңтүстік-батыс және солтүстік-шығыс желдер кезінде ең жоғары деңгейге жетеді.

Жол

NH 16, NH 67, NH 565 – аудан арқылы өтетін ұлттық тас жолдары.

Темір жол

Гудур-Виджаявада темір жолы ауданнан өтеді.

Туризм

Неллор қаласындағы Талпагири Ранганатхасвами ғибадатханасы Пеннар өзенінің жағалауында орналасқан. Ол 600 жылдан астам көне. Осы жерде тұратын ақын Тиккана Маха-Бхаратамды аударған деген әңгіме бар. Пенчалаконадағы Нарасимха құдайы "Йога мудрасында" үлкен тас түрінде көрінеді. Бұл құдай Сомасила Нарасимхасвами деп аталады. Ол Нава-Нарасимхалардың (тоғыз бейнесінің) бірі. Ченгаламма Парамесвари ғибадатханасы Суллурпета ауылында орналасқан. Ол Канланги өзенінің жағасында салынған. Бұл жерде Ченгаламма Джатара мерекесі тойланады. Пеннар өзеніндегі Сомасила тоғаны және Қандалер өзеніндегі Қандалер тоғаны туристер арасында танымал. 3079 метр биіктіктегі Үдайғири бекінісі қираған күйде жатыр. Ранганатха ғибадатханасы, Балакришна мандирі, Парувета Мандапамы, Чинна Мәсжиді және Педда Мәсжиді билеушілердің әртүрлі мәдениетін көрсетеді. Майпаду және Кодуру жағалаулары аудандағы танымал жағалаулар.