Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Неллор ауданы, ресми түрде Шри Потти Шрирамулу Неллор ауданы деп аталады, және ол Үндістанның Андхра-Прадеш штатындағы 26 ауданның бірі болып табылады. 2011 жылғы халық санағы мәліметтері бойынша ауданның халқы 2 469 712 адамды құрайды, оның 29,07%-ы қалалық жерлерде тұрады. Ауданның әкімшілік орталығы Неллор қаласында орналасқан. Жағалаулық Андхра аймағында орналасқан бұл ауданның шығысында Бенгал шығанағы, батысында Кадапа және Аннамайя аудандары, солтүстігінде Пракасам ауданы, ал оңтүстігінде Тирупати ауданымен шектеседі.
Nellore district, officially known as Sri Potti Sriramulu Nellore district in Coastal Andhra Region, is one of the 26 districts in the Indian state of Andhra Pradesh. According to the 2011 Census, the district's population was 2,469,712 of which 29.07% was urban. Its administrative headquarters are located in Nellore city. Located in the Coastal Andhra region, the district is bordered by the Bay of Bengal to the east, Kadapa district and Annamayya district to the west, Prakasam district to the north, and Tirupati district to the south.
Этимология
Ауданның атауы аудан орталығы Неллор қаласының атынан шыққан. Қала 13 ғасырға дейін Викрама Симхапури деп белгілі болған, содан кейін Неллор деп аталды. Неллор атауы Sthala Puranas-тағы мифологиялық әңгімелерден бастау алады, онда Неллор қаласындағы амла немесе нелли ағашының астында тас түріндегі лингам бейнеленген. Бұл жер біртіндеп "Нелли оору" (нелли – амла ағашын, ал "оору" – телугу тілінде "жер" дегенді білдіреді) болып, кейін қазіргі Неллорға айналды. Неллордың ресми атауы 2008 жылдың 4 маусымында телугу халқы үшін жеке штат құруға ұмтылғанда ашаршылықтан қайтыс болған үнді революционері Потти Шри Рамулудың құрметіне Шри Потти Шри Рамулу Неллор ауданы (ШШШН) деп өзгертілді, бұл штат кейіннен Андхра-Прадеш болып құрылды.
The name of the district is derived from the name of the district headquarters, Nellore. The City was known asVikrama Simhapuri until the 13th century, when it became known as Nellore. The name Nellore originates from a mythological story from the Sthala Puranas which depict a lingam in the form of a stone under an amla, or nelli, tree in Nellore. The place gradually became Nelli ooru (nelli referring to the amla tree and ooru referring to a place in the Telugu language) and then present day Nellore. The official name of Nellore was changed to Sri Potti Sriramulu Nellore District (SPS Nellore) on 4 June 2008, in honour of the Indian revolutionary Potti Sri Ramulu, who died fasting in an attempt to achieve the formation of a separate state for the Telugu people, which would later become Andhra Pradesh.
Набабтар мен британдық кезең
Виджаянагара империясы құлағаннан кейін, аймақ Навабтардың билігінде болды. Он сегізінші ғасырда Неллор, аймақтың билеушісі Нажибулла мен оның інісі Аркот Навабы арасындағы соғыстарға куә болды, Аркот Навабы британдықтар мен француздардан қолдау алды. 1762 жылы полковник Кайло басқаратын Наваб әскері Неллор бекінісін басып алды. Кіріс жинау үшін Неллор қаласы және оны қоршаған аудан 1781 және 1801 жылдары Британдық Шығыс Үндістан компаниясына берілді. Неллор ауданның кіріс бөлімшесі ретінде белгіленді.
After the fall of the Vijayanagara Empire, the area was ruled by the Nawabs. During the eighteenth century, Nellore saw wars between Najeebullah, the ruler of the area, and his brother Arcot Nawab, who received support from the British and French. Nawab's army, under the command of colonel Caillaud, took over the Nellore fort in 1762. For the purposes of revenue collection, the town of Nellore and the surrounding district were handed over to the British East India Company in 1781 and 1801, respectively. Nellore was named the revenue unit for the district.
Тәуелсіздік алғаннан кейінгі кезең
1970 жылы Неллор ауданының солтүстік бөліктері жаңа құрылған Пракасам ауданына берілді. 2022 жылдың 4 сәуірінде Неллор ауданының оңтүстік бөлігіндегі бірқатар аумақтар жаңа құрылған Тирупати ауданына қосылды.
In 1970, the northern parts of Nellore district were transferred to the newly created Prakasam district. On 4 April 2022 Some areas from Southern parts of Nellore district were transferred to newly created Tirupati district.
Білім
2017-18 оқу жылындағы мектептер туралы ақпарат бойынша, бөлінбеген Неллоре ауданында барлығы 4489 мектеп бар. Олардың ішінде: 21 мемлекеттік, 3140 мандал және зиллалық кеңестерге қарасты, 2 интернат, 1077 жекеменшік, 10 үлгілік, 10 Кастурба Ганди қыздар мектебі (КГБВ), 106 қалалық және 123 басқа түрдегі мектептер бар. Ауданның бастауыш, жоғары бастауыш және орта мектептерінде оқитын оқушылардың жалпы саны 395 092 адамды құрайды.
In the undivided Nellore district, as per the school information report for the academic year 2017–18, there are a total of 4,489 schools. These include: 21 government, 3,140 mandal and zilla parishads, 2 residential, 1,077 private, 10 model, 10 Kasturba Gandhi Balika Vidyalaya (KGBV), 106 municipal and 123 other types of schools. The total number of students enrolled in primary, upper primary and high schools of the district are 3,95,092.
Экономика
Неллор ауданының жалпы аудандық ішкі өнімі 304,82 миллиард рупийді құрайды және Андхра-Прадеш штатының жалпы мемлекеттік ішкі өнімінің (ЖМӨ) 5,8%-ын құрайды. 2013–2014 қаржы жылында Неллордың жан басына шаққандағы табысы ағымдағы бағалар бойынша құрады. Ауданның біріншілік, екіншілік және үшіншілік секторлары тиісінше 97,29 миллиард, 63,2 миллиард және 144,33 миллиард рупий (97.29 млрд, 63.2 млрд және 144.33 млрд) үлес қосады. Ауданның жалпы қосылған құнына (ЖҚҚ) ең көп үлес қосатын ауыл шаруашылығы өнімдері: күріш, қант қамышы, лимон, помидор, сүт, ет және балық шаруашылығы. Ауданның ЖҚҚ-сына ең көп үлес қосатын өнеркәсіп және қызмет көрсету салалары: құрылыс, электр энергиясы, өңдеу өнеркәсібі, көлік және білім беру. 2011 және 2012 жылдар аралығында Неллор 1784 тонна шикі слюда өндірді, бұл Үндістанның жалпы өндірісінің 1899 тоннасының көп бөлігін құрайды.
The Gross District Domestic Product (GDDP) of Nellore district is crore (304.82 billion rupees) and makes up 5.8% of Andhra Pradesh's Gross State Domestic Product (GSDP). For the fiscal year 2013–14, Nellore's per capita income at current prices was The primary, secondary and tertiary sectors of the district contribute crore, crore and crore (97.29 billion, 63.2 billion and 144.33 billion rupees), respectively. The major agricultural contributors to the district's gross value added (GVA) include: paddy, sugarcane, lemon, tomato, milk, meat and fisheries. The major industrial and service contributors to the district's GVA include: construction, electricity, manufacturing, transport and education. Between 2011 and 2012, Nellore produced 1,784 tonnes of crude mica, the majority of India's total production of 1,899 tonnes.
Эпиграфикалық жазбалар
Неллор ауданында әр түрлі мемлекеттерден таралған телугу тіліндегі жазулардың көптеген түрлері кездеседі. Сонымен қатар, Маллам Субраманиешвара Свами храмының жанында тамил тіліндегі жазулар да сақталған, бұл храм Ражендра Чоламен он төртінші ғасырда салынған.
In Nellore district, there exist a variety of Telugu inscriptions originating from several different kingdoms. Tamil inscriptions also exist near the Mallam Subramanyeshwara Swamy temple, which was constructed by Rajendhra Chola during the fourteenth century.
География
Андхра Прадеш штатының жағалау Андхра аймағында және Тондай Наду аймағында орналасқан аудан, шығысынан Бенгал шығанағымен, батысынан Кадапа және Аннамайя аудандарымен, солтүстігінен Пракасам ауданымен, ал оңтүстігінен Тирупати ауданымен шектеседі.
Located in the Coastal Andhra region in Andhra Pradesh and also a Tondai Nadu region, the district is bordered by the Bay of Bengal to the east, Kadapa district and Annamayya district to the west, Prakasam district to the north, and Tirupati district to the south.
Климат
Жаз айларында ең жоғары температура байқалады, ал қыс айларында ең төменгі температура байқалады. Ауданның жылдық орташа жауын-шашын мөлшері - 0,9 °C, және оңтүстік-батыс және солтүстік-шығыс желдер кезінде ең жоғары деңгейге жетеді.
Maximum temperature occur during the summer at , while the minimum temperature occurs during the winter at The average annual rainfall of the district is , and reaches its peak during the southwest and northeast monsoons.
Жол
NH 16, NH 67, NH 565 – аудан арқылы өтетін ұлттық тас жолдары.
NH 16, NH 67, NH 565 are the national highways that pass through the district.
Темір жол
Гудур-Виджаявада темір жолы ауданнан өтеді.
Gudur Vijayawada railway line passes through the district.
Туризм
Неллор қаласындағы Талпагири Ранганатхасвами ғибадатханасы Пеннар өзенінің жағалауында орналасқан. Ол 600 жылдан астам көне. Осы жерде тұратын ақын Тиккана Маха-Бхаратамды аударған деген әңгіме бар. Пенчалаконадағы Нарасимха құдайы "Йога мудрасында" үлкен тас түрінде көрінеді. Бұл құдай Сомасила Нарасимхасвами деп аталады. Ол Нава-Нарасимхалардың (тоғыз бейнесінің) бірі. Ченгаламма Парамесвари ғибадатханасы Суллурпета ауылында орналасқан. Ол Канланги өзенінің жағасында салынған. Бұл жерде Ченгаламма Джатара мерекесі тойланады. Пеннар өзеніндегі Сомасила тоғаны және Қандалер өзеніндегі Қандалер тоғаны туристер арасында танымал. 3079 метр биіктіктегі Үдайғири бекінісі қираған күйде жатыр. Ранганатха ғибадатханасы, Балакришна мандирі, Парувета Мандапамы, Чинна Мәсжиді және Педда Мәсжиді билеушілердің әртүрлі мәдениетін көрсетеді. Майпаду және Кодуру жағалаулары аудандағы танымал жағалаулар.
Talpagiri Ranganathaswamy temple in Nellore is situated on the banks of the river Pennar. It is more than 600 years old. Translation of Maha Bharatam was said to be done by the poet Tikkana based at this place. Lord Narasimha appears as a huge of rock in ‘Yoga mudra' in Penchalakona. The deity is known as Somasila Narasimhaswamy. It is one of the Nava Narasimhas (nine manifestations). Chengalamma Parameswari temple lies in the village of Sullurpeta. It was built on the banks of the Kanlangi river. Chengalamma Jatara is celebrated here. Somasila dam on Pennar river, Kandaleru dam on Kandaleru river are popular with tourists. Udayagiri Fort at a height of 3079 feet is in ruins. Ranganatha temple, Balakrishna mandiram, Paruveta Mandapam, Chinna Masjid and pedda Masjid reflect the various culture of the rulers. Mypadu Beach, Koduru Beach are popular beaches in the district.