Кіріспе

Аркот (жергілікті аталымы Аркаду) – Үндістанның Тамил Наду штатындағы Ранипет ауданындағы қала және қалалық аудан. Палар өзенінің оңтүстік жағасында орналасқан бұл қала Ченнаи мен Бангалор немесе Салем арасындағы сауда жолында, Майсур Гат және Джавади таулары (Джаввадху малай) арасында жатыр. 2018 жылғы мәлімет бойынша, қаланың халқы 129 640 адамды құрады. Тәтті маккан педа – жергілікті арнайы тағам, ал күріш негізіндегі дәстүрлі тағам – Аркот биряни де осында ұсынылады.

Этимология

Аркот – тамил тіліндегі ārkāḍ сөзінің ағылшыншаланған түрі, оның тамил тіліндегі aaru (өзен) + kaadu (орман) сөздерінен шыққандығы жиі айтылады. Дегенмен, arkaadu «инжір ағаштарының орманы» дегенді білдіреді. Тамил жерінің осы бөлігінде джайнизм гүлденген, олар Аругар деп белгілі болған, бұл, әдетте, Арханттардың немесе жетілген жандардың бұрмаланған түрі. Аругар сөзі көптеген ежелгі әдебиеттерде кездеседі, ал Аругарлар басым болған жерлер олармен байланысты болды, мысалы, Араконам, Арумбаккам, Арувур және т.б. Қазіргі Аркоттан шалқары қашықтықта Арункундрам деген жер бар. Осылайша, Aarkaadu атауы Arugarkaadu-дан шыққан болуы мүмкін.

Карнатик

Қаланың стратегиялық орналасуы оны көп рет талас-тартысқа ұшыратты және мықты бекініс салуға себеп болды. Карнатиктің навабаттығын Моғол императоры Әуренгезб құрды, ол 1692 жылы Зұлфиқар Әли Ханды Карнатиктің алғашқы навабы етіп тағайындады. 1740 жылы Маратха әскерлері Аркотқа шабуыл жасады. Олар Дамалчери өткелінде Дуст Әли навабына шабуылдады. Соңғы соғыста Дуст Әли, оның ұлдарының бірі Хасан Әли және көптеген көрнекті тұлғалар қаза тапты. Бұл алғашқы жетістік Маратхалардың оңтүстіктегі беделін күрт арттырды. Дамалчериден Маратхалар Аркотқа бет түзеді. Олар көп қарсылықсыз қалаға ие болды. Чанда Сахиб және оның ұлы тұтқындалып, Нагпурге жіберілді. 1751 жылы Ұлыбритания мен Франция арасында Оңтүстік Үндістанды бақылау үшін болған қақтығыс кезінде ағылшыздар қаланы басып алды. Ағылшыздар француздар мен навабқа қарсы тек 500 сарбазбен 56 күн бойы (23 қыркүйек – 14 қараша 1751) қарсы тұрып, сәтті қорғады. Жау әскері ақырында тарап кетті, ал оның басшысы Чанда Сахиб қаза тапты. Мұхаммед Әли Хан Валажа британдықтармен одақтасқан наваб атанды. Оның ізбасарлары көп ұзамай ағылшыз алыпсатарларының алдында үлкен қарыздарға батып қалды. 1801 жылы қала Британдық Шығыс Үндістан компаниясының құрамына қосылды. 20 ғасырда Аркоттың маңызы төмендеп, Веллор ауданына енді. Аркот қаласында 18 ғасырдың белгілі суфи ғалымы Типу Мастан Аулияның мазары орналасқан. Әңгімеге сүйенсек, Типу Мастан Аулияның батасымен Хайдер Әлидің Майсур сұлтаны Типу Сұлтан туған, оны ол әулиенің құрметіне атаған. Каспа ауданында Шри Вайкунта Варадхараджа Перумал ғибадатханасы орналасқан. Бұл ғибадатхананың ерекшелігі – ол ортасында Шри Деви мен Бамадевидің мүсіндерімен бірге Вишну құдайының мүсіні орнатылған жалғыз ғибадатхана. Перумал иесінің осы бейнесі тек осы ғибадатханада ғана кездеседі. Сонымен қатар, үш мүсін бір тас блоктан жасалған. Бұл ғибадатхана Паллава дәуірінде салынған.

География

Аркот 164 метр (538 фут) орташа биіктікте орналасқан.

Үкімет

Аркот муниципалитеті 1959 жылы құрылды. Ол үшінші дәрежелі муниципалитет мәртебесіне ие болды, кейін 1973 жылы екінші дәрежелі муниципалитетке дейін жаңартылды. 1998 жылдың шілдесінде I дәрежелі муниципалитет болып қайта құрылды. 30 мүшеден және төрағадан тұратын сайланған кеңес 2006 жылдың 25 қазанынан бастап қызмет етеді. Бірінші дәрежелі комиссар муниципалдық әкімшіліктің атқарушы органы ретінде жұмыс істейді, Веллор облыстық муниципалдық әкімшілігінің директоры және Веллор ауданының әкімімен бірге, ал муниципалдық әкімшілік комиссары осы қалалық жергілікті өзін-өзі басқару органының жалпы басшысы болып табылады. Аркот қаласының ауданы 13,64 км² және соңғы халық санауы бойынша 129 640 адам тұрады. Муниципалдық кеңсе автобус станциясынан шамамен 1/4 км шығысқа қарай орналасқан. Аркот қаласы – Аркот Навабы билеген ескерткіштер мен бекіністері бар тарихи қала. Қала Палар өзенінің оңтүстік жағалауында орналасқан және Тамил Наду астанасына қол жеткізу оңай. Ченнаи қаласы 120 км, ал аудандық орталық 25 км қашықтықта орналасқан. Аркот ұзақ жылдар бойы Ченнаи және Веллор қалаларымен 46-шы тас жол (Ранипеттен Кришнагириге дейін, Араниден Ченнаиға) арқылы байланысқандықтан, коммерциялық орталық ретінде дамып келеді. Аркот "аркот кичели" деп аталатын дөңгелек күріш түрімен танымал, сондықтан бірнеше күріш диірмендері мен астық сақтау қоймалары салынды. Бұдан басқа, туристер қала ішіндегі Дели қақпасы және жасыл тас мешіт сияқты көрнекті орындарды көреді, бұл қалаға келушілер санының артуына себеп болады. Аркот (Мемлекеттік жиналыс округі) Араконам (Лок Сабха округі) құрамына кіреді.

Экономика

Аркот – айналасындағы ауыл шаруашылығы аймағының басты нарығы. Сонымен қатар, жергілікті тоқу және жер жаңғағы майы өндірісінің дамыған салалары бар. Аркот ең көп танымал жеуге жарамды май өндірісімен, негізінен жер жаңғағы және кунжут майы өндірісіне бағытталған. Аркот пен оның төңірегінде май сығуға арналған бірнеше құрылғы жұмыс істейді. Осы жеуге жарамды май бизнесінде белгілі бір әлеуметтік топтар басымдық құқыққа ие және оған қатысып жүреді.

Мәдениет

Аркот аймағында, әсіресе Тируваннамалай ғибадатханасы қалашығында және оның маңында тұратын адамдар Аркоттар деп аталатын руға жататын. Навабтар олармен ұзақ уақыт бойы соғысып, билік жүргізді. Даниялық миссионерлік қоғам құрылғаннан кейін, көптеген Аркоттар христиан дінін қабылдады. Даниялық миссионерлік қоғам (DMS, қазіргі уақытта Дан Миссиясы) көптеген мектептер мен ауруханалар ашты. ДМС-тің алғашқы миссионері – неміс пасторы C. C. E. Ochs болды. Ол өзінің алғашқы миссионерлік станциясын, Бетаниенді, 1861 жылы Оңтүстік Аркоттағы Мелпаттамбаккамда құрды. Қазір оның барлық қызметі жақын маңдағы Нелликуппам қаласына көшірілді. ДМС-тің екінші миссионерлік станциясы 1869 жылы Тирукойлурда, пастор П. Андерсеннің бастамасымен ашылды және "Силоам" деп аталды. Силоам шіркеуі 1886 жылғы 10 қазанда бағышталды, сол күні алғашқы үнді пасторлары тағайындалды және 30-дан астам адам крещение рәсімінен өтті. Бір аптадан кейін Сенгальмеду ауылында шіркеу ашылды. Мадрастағы Попхамның Бродвейіндегі әдемі шіркеу 1892 жылы салынды. Сарон, ДМС-тің үшінші миссионерлік станциясы, 1882 жылы ашылды және Тируваннамалай қаласының сыртында орналасқан. 1898 жылы қалада миссионерлік станция салынды, ол 1905 жылдан бастап "Кармель" деп аталды. Аркот ауданындағы төртінші миссионерлік станция, Каллакуричидегі "Бефтеста", 1893 жылы пастор А. Ларсенмен салынды. Кейіннен ДМС Панрути, Вриддхачалам, Деванапатнам, Дарнеанепурам және Серварож төбелерінде де миссионерлік станциялар ашты. 1913 жылы шіркеудің конституциясы қабылданды. Бұл шіркеу Тамил Надудың Оңтүстік және Солтүстік Аркот аудандарында тамил тілді халыққа қызмет етеді. Осы жерде Маяна Коллай мерекесі тойланады. Адамдар өздерін ауыздарына ешкі еті, қолына барабан таяқшасы ұстаған құдайлар ретінде бейнелейді және базар көшесінен қабірге қарай жүріпті. Есіанор, Валанор. Рамазан және Бақрид мерекелері зор той-думандармен аталып өтеді. Қазіргі кезде дәстүрлі және шаруалардың мерекесі – Поңғал, Тамилдің жаңа жылы және Дивали.

Демография

2011 жылғы халық санауы бойынша Аркоттың халқы 129 640 адамды құрады, оның ішінде муниципалитет бақылауындағы Таджпура және Веппур кіріс ауылдары да бар. Әйелдер мен ерлер арақатынасы 1000 еркекке 1014 әйел шамасында, бұл ұлттық орташа көрсеткіштен (929) жоғары. Алты жасқа дейінгі балалардың саны 7174 болды, оның ішінде 3249 ұл және 3925 қыз. Халқының 10,31% -ы жоспарланған касталар және 0,15% -ы жоспарланған тайпалар құрайды. Бұл қала халқының 75% -ы әлеуметтік жағынан артта қалған халыққа жатады. Қаланың сауаттылық деңгейі 79,32% болды, бұл ұлттық орташа көрсеткіштен (72,99%) жоғары. 2011 жылғы діни санақ мәліметтері бойынша Аркотта 70,5% индуистер, 25% мұсылмандар, 0,77% христиандар, 0,01% сикхтер, 0,1% буддистер, 0,51% джайндар, 0,16% басқа діндерді ұстанатындар және 0,01% дінге жатпайтындар немесе діни қалауларын білдірмегендер бар.

Көлік

Көліктің негізгі түрі автобус болып табылады, себебі ол экономикалық әрі жол желісімен жақсы байланысқан. Аркот арқылы ұлттық және екі мемлекеттік тас жол өтеді. Тамил Надудың дерлік барлық аймақтарына жиі автобус қатынасы бар. Аркоттан әр 15 минут сайын Ченнаиге автобустар жүреді, сондай-ақ Хосур, Бангалор, Тирупати, Арани, Тируваннамалай және Пондичери (Пуддучери) қалаларына да автобус қатынайды. Жергілікті және жақын қашықтықтарға бағыттарды қамтамасыз ететін көптеген жеке автобус операторлары да бар. Аркотқа ең жақын теміржол станциясы – Валаджа жолы, ол Аркоттан шамамен 7 км қашықтықта орналасқан. Арани мен Ченнаи арасында жиі (202-бағыт) автобусы, ал Аркот пен Ченнаи арасында тікелей (123-бағыт) автобусы қатынайды. Аркоттан Веллорға дейін 7-бағыт номерімен автобус жүреді. Ең жақын теміржол станциясы – қаладан 6 км қашықтықтағы Валаджа Роуд станциясы, ол Араконам мен Веллоре Катпади торабы арасында 30 км жерде жатыр. Тиндиваннан Нагариге дейінгі жаңа кең табанды теміржол желісі Валаджа жол айрығы арқылы Аркоттан өтеді. Ол бір жыл ішінде пайдалануға беріледі. Қаланың Абдуллапурам маңында әуежай бар; 2010 жылға дейін ол халыққа ашық болмады және авиациялық оқу бағдарламалары үшін пайдаланылды. Ең жақын халықаралық әуежайлар – Ченнаи халықаралық әуежайы (100 км) және Бенгалуру халықаралық әуежайы (258 км); ең жақын ішкі әуежай – Тирупати әуежайы (90 км).