Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
1763 жылы Понтиак көтерілісіндегі шайқас
1763 battle of Pontiac's Rebellion
"Шайтанның тесігі" шайқасы, ағылшын-американдықтар арасында "Шайтанның тесігі қырғыны" деп белгілі, 1763 жылдың 14 қыркүйегінде қазіргі Нью-Йорк штатындағы Ниагара шатқалының жанында британдық 80-ші жеңіл қаруланған жаяу әскер полкінің бір бөлігі мен Понтиак көтерілісі (1763–1766) кезінде 300-ге жуық сенека жауынгерлері арасында болды. Сенека жауынгерлері 81 британдық сарбазды өлтіріп, 8-ін жаралады, содан кейін британдықтар шегінуге үлкерді.
The Battle of Devil's Hole, known to the Anglo Americans as the Devil's Hole Massacre, was fought near Niagara Gorge in present day New York state on September 14, 1763, between a detachment of the British 80th Regiment of Light Armed Foot and about 300 Seneca warriors during Pontiac's Rebellion (1763–1766). The Seneca warriors killed 81 British soldiers and wounded 8 before the British managed to retreat.
Өмірбаян
1757 жылы Ниагара шарлауы маңындағы Сенека тайпасы француздарға Ниагара өзені бойындағы ұзақ жүк тасу жолын бақылаудан шығарып алғаны туралы шағымданған. Француз саудагерлері осы жолды арбалар үшін жақсартуға тырысып жатқан. Олар еуропалықтардың өздерінің дәстүрлі жерлерін тартып алып, жұмыстарынан қуғынға салуын қанағаттандырмады. Жеті жылдық соғыстан кейін Ұлы көлдер аймағындағы бұл жерді британдықтар басып алды. Джон Стетман бұрынғы жүк тасу жолын өгіздер мен арбаларға қолайлы ету үшін жақсартты және жүк тасымалдау үшін командалар мен күзетшілерді жалдады. Бұрын 300-ге жуық Сенека еркегі өздерінің «жүк тасу жолы» деп есептейтін жерде жүк тасушы болып жұмыс істеген. Ұлы көлдер аймағындағы көптеген үнді тайпалары арасында наразылық күшейді, олар отаршылдарды өз жерлеріне одан әрі енбес бұрын қуғынға салуды қалады. 1763 жылы басталган Понтиак көтерілісінде Ұлы көлдер мен Солтүстік-Батыс аймағындағы бірнеше тайпалар британдықтардың аймаққа билігіне қарсы тұру үшін бірігіп, пан-тайпалық конфедерация құрды. Нью-Йорк колониясында Үнді істері жөніндегі Басқарушы Сэр Уильям Джонсон үндістерге әділ қарауды ұзақ жылдар бойы жақтады, бірақ толыққанды сәттілікке жете алмады. Ол былай деп жазды: «Біздің халқымыз, жалпы алғанда, үндістермен достық қарым-қатынас орнатуға жарамсыз. Олар соғыста кездесуден қорқатын бейбіт адамдарды жек көреді». Жолды бақылайтын бұталы төбеден Сенека жауынгерлері вагонды колоннадан шамамен бір шақырым жерде әскерлерге шабуыл жасады. Британдық бөлімдер шегіне бастағанда, Сенекалар оларды қамалдан кесіп, «80-нен астам әскерді» өлтірді. Әскерлер 81 қаза тапқан және 8 жараланғаннан кейін шегінді (кейбір дереккөздер құтқару тобының барлығы қаза тапқан деседі). Англо-американдықтар оқиғаны «Шайтанның шұңқырындағы қырғын» деп атады. Кейіннен Декананди Сэр Уильям Джонсонға 309 жауынгердің британдықтарға шабуыл жасағанын, ал олардың арасында бір ғана адам жараланғанын айтты.
As early as 1757, Seneca in the Niagara Falls area had complained to the French about losing control of the long portage along an area of the Niagara River, which French traders were trying to improve for wagons. They resented the Europeans trying to take over their traditional territory and displace them from their work. After the Seven Years' War, the British took over this area near the Great Lakes. John Stedman improved the former portage trail so that it could accommodate oxen and wagons, and hired teams and escorts to carry goods through. Formerly up to 300 Seneca men had worked as porters on what they thought of as their portage. Discontent rose among many Native American tribes in the Great Lakes area, who wanted to expel the colonists in the region before more encroached on their lands. In Pontiac's Rebellion, beginning in 1763, several tribes in the Great Lakes and Northwest area cooperated in establishing a pan tribal confederation to counter British control of the region. In the New York colony, Sir William Johnson, the Superintendent of Indian Affairs, had long advocated fair treatment of Native Americans but was only partially successful. He wrote, "Our people in general are ill calculated to maintain friendship with the Indians. They despise those in peace whom they fear to meet in war." From a brush covered hill commanding the trail, Seneca warriors attacked the soldiers about one mile from the wagon train. Once the British companies began to retreat, the Seneca moved to cut them off from the fort and killed "more than 80 soldiers." The soldiers suffered a loss of 81 dead and 8 wounded before withdrawing (some sources claim the entire rescue party was killed). The Anglo Americans called it "The Devil's Hole Massacre". The warrior Dekanandi later told Sir William Johnson that 309 warriors attacked the British and their only loss was one man wounded.
Салдары
Екінші шайқастан кейін көп ұзамай майор Джон Уилкинс басқарған Шлоссер фортынан күшейту әскерлері келді, бірақ жаңадан шабуыл бола қоюынан сескеніп, көп ұзамай фортқа қайта шегінді. Бірнеше күннен кейін олар қайтып келгенде, әскерлердің бас сүйектері кесілгенін немесе денелері тік жарға лақтырылғанын көрді. Шабуылды Понтиакты қолдаған үлкен топтың басшысы, Фермердің бауыры деп танылған сенека басшысы жоспарлағаны туралы Джонсон шайқастан кейін хабардар болды. Тарихшылардың пікірінше, бұл шайқас үлкен көтеріліспен байланысты болған. Сенеканың сәтті шабуылдарының нәтижесінде британдықтар Ниагарадағы өздерінің бекінісін нығайтты, ал сенекалар оларды одан қуып шығаруды үміттенген еді. Ақырында, сэр Уильям Джонсон сенекаларды осы аймақтағы жерді беруге мәжбүр етті: Онтарио көлінен Эри көліне дейін Ниагара өзенінің екі жағындағы бір миль енді жолақ, бұл Мильдік резерват деп аталды, сондай-ақ Ниагара шарлауынан жоғары орналасқан аралдар. Бұл оларды дәстүрлі түрде өзен мен портты бақылаудан айырды, ол көлік жолы болған, сонымен қатар тағам мен су көзі де болды. Сенекалар өзен жағалауларын қайта иелену үшін ұзақ жылдар бойы күресті. Ақ қоныс аударушылар Америка Тәуелсіздік соғысы аяқталғанға дейін көбінесе осы аймақтан алшақ жүрді. Оның қоныстануы ирокездердің көпшілігін, британдық одақтастар ретінде, Канадаға көшуге мәжбүр етті.
Reinforcements from Fort Schlosser under the command of Major John Wilkins arrived shortly after the second battle, but soon withdrew to the fort, fearing another attack. When they returned several days later, they found the soldiers had been ritually scalped or their bodies thrown into the ravine. Shortly after the battle, Johnson was told that the attack had been planned by a Seneca chief known as Farmer's Brother, who led a large band that supported Pontiac. The consensus among historians is that the battle was related to the larger rebellion. Because of the successful Seneca attacks, the British reinforced their position in Niagara, when the Seneca had hoped to drive them away. Eventually Sir William Johnson forced the Seneca to cede land in this area: a strip one mile wide on each side of the Niagara River from Lake Ontario to Lake Erie, called the Mile Reserve, as well as the islands upriver of Niagara Falls. This cut them off from traditional control of the river and portage, which had been a transportation route as well as a source of food and water. The Seneca long contended to regain control of the river banks. White settlers mostly stayed out of the area until after the conclusion of the American Revolutionary War. Its settlement forced most of the Iroquois as British allies to Canada.