Вильардуэннің Ахайя князі Жоффруасы: Тарих және билік күресі

Кіріспе

Вильгардуэндық Геффри I (шамамен 1169 – 1229 ж.ш.) – Шампан графтығынан шыққан француз рыцары, Төртінші крест жорығына қосылған. Ол Пелопоннесті бағындыруға қатысып, Ахаяның екінші князі болды (1209/1210 – шамамен 1229 ж.ш.). Ол өз княздығының шекарасын кеңейтті, бірақ билігінің соңғы жылдары шіркеумен жанжалдарға толы болды.

Алғашқы жылдары және Төртінші крест жорығы

Геффри Вильгардуэннің Жон және оның әйелі Бриельдің Селиннің тұңғыш ұлы болды. Ол басқа крестонос отбасынан шыққан, бірақ Лонгнон оны мойындамады. 1199 жылдың қараша айының соңында Экри-сюр-Эйн турнирінде төртінші крест жорығының болашақ хроникашысы Вильгардуэннің Джеффри ағасымен бірге крест қабылдады. Бірақ Босфордағы үлкен қаланың басып алынуын естіген соң, 1204 жылдың жазында батысқа қарай теңізге шығуды шешті. Алайда ауа райы нашарлап, оны батысқа қарай соққан желдерге ұшырады. Досы ұсынысты қабылдап, екеуі де экспедиция үшін патшаның рұқсатын алды. Олар Патрас және Пондикос қалаларын шабуылмен алды, ал Андравида қақпаларын ашты. Ұзақ өтпей, қарсылыққа Михаил қосылды, көптеген ғалымдар оны Михаил I Комнен Дукас (1204–1215) деп санайды, ол сол кезде Эпирде өзінің княздығын құрып жатқан еді. Михаил 5000 әскермен Пелопоннеске қадам басты, бірақ крестонос армиясы оны Месенияның солтүстік-шығысындағы Кунтураста жеңді. Содан кейін крестшілер аймақты жаулап алып, Аркадия мен Лаконияны қоспағанда, бүкіл түбекті басып алды. Осылайша венециялықтар 1206 жылы Модон мен Коронды (Корони) алған флотты қаруландырды, ал Вильям I Геффриді княздыққа балиф ретінде тағайындады, князьдің жүрегінің інісі Хью келгенше. 1209 жылдың мамырында Геффри Латын императоры Генрих I (1206–1216) шақыртқан Равенника парламентіне барды, императорға адалдығын білдіру үшін. Император Геффриді Ахая князі ретінде бекітіп, оны тікелей императордың вассалы етті. Мореяның хроникасы Геффридің тек кейінірек Ахая князі болғанын айтады, өйткені қайтыс болған Вильгельм I-нің жүрегінің інісі Роберт Пелопоннеске келіп, мұрасын алуға бір жыл мен бір күн уақыты болды. Әңгімеге сәйкес, Роберттің шығысқа сапарын кешіктіру үшін түрлі амалдар қолданылды, ал ол Пелопоннеске келгенде Геффри уақыт өткенше жетекші рыцарьдармен бірге бір жерден екінші жерге көшіп жүрді. Содан кейін Геффри жиналыс өткізіп, мұрагер құқығынан бас тартқанын жариялады және Геффриді Ахаяның мұрагерлік князі етіп сайлады. Афинаның иесі Отто I (1204–1225) 1209 немесе 1210 жылдары Акрокоринт бекінісін басып алды, онда бұрын Лео Сгурос, содан кейін Михаил I Эпирдің бауыры Теодор Комнен Дукас крестонос шабуылдарына қарсы тұрған. Келесі айларда Науплион да басып алынды, ал 1212 жылдың басында Теодор Комнен Дукастың Коринф шіркеуінің қазынасын сақтаған Аргос бекінісі де Геффри I мен Отто I-нің қолына түсті. Геффри I Францияға, негізінен Шампаньға, жаңадан басып алынған жерлерді және батысқа оралғандардың феодарын иелену үшін жас рыцарьларды жіберді. Осылайша княздықта оншамадай ірі барондықтар құрылды, ал оларға иелік алғандар өздерінің көптеген вассалдарымен бірге Ахаяның Жоғары Сотында болды. Басып алу кезінде көптеген шіркеу мүліктері секуляризацияланды және дін қызметкерлерінің талаптарына қарамастан, бұл шіркеулерге қайтарылмады. Алайда Геффри I-нің өтініші бойынша, 1217 жылдың 11 ақпанында папа III Гонорий (1216–1227) патриархтың пап хатын алғаннан кейін бір апта ішінде жазаны жеңілдету керектігін мәлімдеді. Бірақ папа оның әрекетін тағы да Киелі Тақтың билігін қолға алу деп бағалады. Жергілікті жоғары дін қызметкерлерінің өтініші бойынша папа 1219 жылдың 21 қаңтарында Геффридің экскоммуникациясын растады. Геффри шамамен алпыс жасында 1228–1230 жылдары қайтыс болды. Ол Андравидадағы Сент-Джеймс шіркеуіне жерленді.

Geoffrey was the eldest son of John of Villehardouin and his wife, Céline of Briel. a scion of a fellow crusader family, an identification rejected by Longnon. He took the cross with his uncle, Geoffrey of Villehardouin, the future chronicler of the Fourth Crusade, at a tournament of Écry sur Aisne in late November 1199. But hearing of the capture of the great city on the Bosporus, he decided to sail west in the summer of 1204. But the weather became bad, and adverse winds drove him westward. His friend accepted the offer and the two also received royal permission for their expedition. They took Patras and Pondikos by assault, and Andravida opened its gates. The resistance was soon joined by a certain Michael, identified by many scholars with Michael I Komnenos Doukas (1204–1215) who was then creating his own principality in Epiros. Michael advanced into the Peloponnese with 5,000 men, but the little crusader army defeated him at Kountouras in northeast Messenia. Then the crusaders completed the conquest of the region and advanced into the interior of the country, occupying the entire peninsula with the exception of Arcadia and Laconia. Thus the Venetians armed a fleet which took Modon and Coron (Koroni) in 1206, William I appointed Geoffrey to administer the principality as bailiff until the prince’s nephew, Hugh should arrive. In May 1209, Geoffrey went to the Parliament of Ravennika that the Latin Emperor Henry I (1206–1216) had convoked at Ravennika to assure the emperor of his loyalty. The emperor confirmed Geoffrey as prince of Achaea and made him immediate imperial vassal. The Chronicle of the Morea narrates that Geoffrey only became prince of Achaea some time later, because the late William I’s nephew, Robert had a year and a day to travel to the Peloponnese and claim his inheritance. According to the story, all sorts of ruses were used to cause delays in Robert’s trip east, and when he finally arrived in the Peloponnese Geoffrey kept moving from place to place with the leading knights until the time had elapsed. Geoffrey then held an assembly that declared that the heir had forfeited his rights and elected Geoffrey hereditary prince of Achaea. With the aid of Otto I, the lord of Athens (1204–1225), he seized, in 1209 or 1210, the fortress of Acrocorinth where first Leo Sgouros, and then Theodore Komnenos Doukas, brother of Michael I of Epirus had resisted the attacks of the crusaders. In the months that followed, Nauplia was also taken, and early in 1212 the stronghold of Argos, where Theodore Komnenos Doukas had stored the treasure of the Church of Corinth, likewise fell into the hands of Geoffrey I and Otto I.

Geoffrey I sent to France, mainly to Champagne, for young knights to occupy the newly conquered lands and the fiefs of those who had returned to the west. Thus a dozen or so great baronies came into being in the principality, and those who received the titles to them made up with their many vassals the High Court of Achaea. At the time of the conquest much ecclesiastical property had been secularized and, despite the demands of the clergy, this had not been returned to the churches. Upon the request of Geoffrey I, however, on 11 February 1217 Pope Honorius III (1216–1227) declared that the patriarch was to relax the sentence within a week after the receipt of the papal letter. But his act was again qualified by the pope as usurpation of the power of the Holy See. Upon the request of the local high clergy, the pope confirmed Geoffrey I's excommunication on 21 January 1219. Geoffrey died sometime between 1228 and 1230 at the age of about sixty. He was buried in the Church of St James in Andravida.