Көлік тізгінсіздігі: Fishtailing – артқы дөңгелектердің жолмен байланысын жоғалту салдарынан туындайтын қауіпті жағдай. Бақылауды сақтап қалу үшін дұрыс басқару маңызды.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Көлікті басқару мәселесі
Vehicle handling problem
Балық сияқты қозғалу – көліктің артқы дөңгелектерінің жолмен ұшқалауын (тракцияны жоғалтуын) салдарынан туындайтын басқару мәселесі, бұл шамадан тыс бұрылуға (oversteer) әкеледі. Мұндай жағдай төмен үйкеліс коэффициенті бар беттерде (құм, қиыршық тас, жаңбыр, қар, мұз және т.б.) пайда болуы мүмкін. Күшті қозғалтқышы бар артқы жетектегі көліктер кез келген бетте дөңгелектердің жолмен ұшқалауына себеп болуы мүмкін, бұл күштің артық бағыттауы (power oversteer) деп аталады.
Fishtailing is a vehicle handling problem which occurs when the rear wheels lose traction, resulting in oversteer. This can be caused by low friction surfaces (sand, gravel, rain, snow, ice, etc.). Rear drive vehicles with sufficient power can induce this loss of traction on any surface, which is called power oversteer.
Қазасыз балық аулау
Балық құйрығы кезінде автомобильдің артқы жағы бір жаққа сырғанап кетеді, мұны жүргізуші кері руль бұру арқылы түзетеді, яғни алдыңғы дөңгелектерді сырғанау бағытымен бірдей бұрады (мысалы, артқы жақ солға сырғанаса, алдыңғы дөңгелектерді де солға бұру керек).
During fishtailing, the rear end of the car skids to one side, which must be offset by the driver counter steering, which is turning the front wheels in the same direction as the skid, (e. g. left if the rear swings left)
Сүргінің тиімді болуының басты себебі үйкеліс. Егер автомобиль дөңгелектерінің бағытынан өзге бағытта қозғалса, ол сырғанап (немесе жылғалап) келеді, соның салдарынан дөңгелектерге бүйіндік жүктеме түседі. Бұл дөңгелектер еркін айналса да, үлкен үйкеліске алып келеді. Артқы серікпе дөңгелектерді жолмен жанастырып, тік ұстау қабілеті де артқы ось арқылы қол жетімді ұстанымның деңгейін анықтайтын маңызды фактор. Мысалы, бір осьті серікпелі артқы осьтің серікпесі, тәуелсіз артқы серікпеге қарағанда, кедір-бүдір жолда нашар ұстанымға ие болады, себебі оның серікпесі ауыр, және бір дөңгелектен түсетін күш ось арқылы екінші дөңгелекке беріледі, нәтижесінде дөңгелек жолмен жиі жанаспай қалады.
Friction is the main reason this action is effective. If a car is moving across a surface in any direction other than the direction it is pointed, it is skidding (or sliding), and a sideways load is being imposed against the tires. This causes a lot of friction, even if the tires are allowed to rotate freely. The ability of the rear suspension to keep tires in contact with, and perpendicular to the road is also a key factor in the amount of grip available through the rear axle. For example, a live beam axle suspension will have far less grip on a bumpy road than an independent rear suspension, due to its far greater unsprung weight and forces from one wheel being transmitted through the axle to the other wheel, leading to the tire being out of contact with the road surface more of the time.
PIT маневрі
Балық сияқты иілгіш қозғалыс, полицияның PIT маневрі деп аталатын қуу тактикасының салдары болуы мүмкін. Бұл маневрде, қуушы көліктің жүргізушісі, қуылатын көліктің бағытын тұрақсыз ету арқылы, оны жолдан шығаруға тырысады.
Fishtailing may be the result of the police pursuit technique called the PIT maneuver, in which the driver of a pursuing vehicle deliberately induces directional instability in a pursued vehicle with the intent of spinning it off the road.
Шешімдер
Алдыңғы дөңгелектерді сырғанау бағытына бұрғанда, олар қозғалыс бағытына келтіріледі. Осылайша, алдыңғы дөңгелектерге көлденең жүктеме түспейді, олар көліктің жылдамдығымен сәйкес болып еркін айналады. Бұл алдыңғы дөңгелектер мен жол беті арасындағы үйкелісті азайтады. Арқа дөңгелектері әлі де бүйірлеме сырғанауды сезінеді, ал жоғары үйкеліс артқы бөліктің алдыңғы бөліктің ізімен тікелей қозғалуына себеп болады – бұл ұшып бара жатқан шаттлға ұқсас. Соның нәтижесінде автомобиль түзуленіп, алдыңғы дөңгелектер көліктің бағыты емес, қозғалыс бағытына сәйкес болуын қажет етеді. Әйтпесе, кері бағытта сырғанау пайда болуы мүмкін. Көптеген заманауи артқы жетектегі автомобильдер бұл мәселені шешу үшін, мысалы, тежегіш жүйедегі (ABS) сияқты, жылдамдықты бақылау жүйесін пайдаланады, ол сырғанау кезінде қозғалтқыштың қуатын шектейді. Осындай әрекет барлық түрдегі көліктерде күшті тежеу кезінде, алдыңғы бөлікке салмақ ауысуына байланысты байқалады. Бұл мәселені артқы дөңгелектердің құлыпталуын болдырмау үшін тежегіш күштерін қайта бөлу арқылы (алдыңғы дөңгелектерге көбірек, артқы дөңгелектерге азырақ) азайтуға болады.
By turning the front wheels into the direction of the skid, the front wheels will become aligned with the direction of travel. The side load will no longer be imposed against the front tires, and they will then roll freely to match the speed of the vehicle. This reduces the friction between the front tires and the surface. The rear tires will still be sliding sideways, and the greater friction that exists will cause the back end to trail directly behind the front end, similar to a shuttlecock in flight; thus the car straightens out. As the car straightens, the front wheels must be kept aligned with the direction the vehicle is moving, not the direction it is pointed, to keep the friction of the front tires at or below the friction of the rear tires, or a skid in the opposite direction will quickly develop. Most modern rear wheel drive cars solve this problem by using a form of traction control, such as anti lock brakes, which limits engine power when fishtailing occurs. Similar behavior is evident during heavy braking in all types of road vehicles due to weight transfer to the front. This can be mitigated by re proportioning the braking forces (more to the front, less to the rear) to keep the rear wheels from locking up.