Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Жүргізу техникасы
Driving technique
Қол тежегішпен бұрылу (кейде «бутлег» немесе «бутлеггер бұрылысы» деп те аталады) – бұл машинаны қасақана бүйірге сырғыту арқылы өте тар бұрылысты жылдам өту немесе көліктің өзінің бұрылу радиусынан әлдеқайда кішірек айналып өту үшін қолданылатын жүргізу техникасы.
The handbrake turn (also known as a bootleg or bootlegger's turn) is a driving technique used to deliberately slide a car sideways, either for the purpose of quickly negotiating a very tight bend, or for turning around well within the vehicle's own turning diameter.
Техника
Жүргізуші бастапқыда рульді пайдаланып салмақты сыртқы дөңгелектерге ауыстырады; содан кейін қол тежегіші артқы дөңгелектерді құлыптап, дөңгелектер мен жол беті арасындағы үйкелісті жояды. Тәжірибемен, қол тежегішін босату және жылдамдықты арттыру арқылы көлікті дәл орналастыруға болады. Бұл техника кейбір автоспорт түрлерінде қолданылады, мысалы, ралли, автотестілеу, дрифт және моторахна. Көптеген спорттық автомобильдер, әсіресе Ұлыбританияда жасалған MG және Triumph сияқты көліктер, 1970 жылдардың басына дейін жарыс мақсатында қол тежегішін жылдам босату опциясымен ұсынылды – тежегіш құлыпталуы үшін рычагтың ұшындағы батырманы басу қажет, бұл әдеттегідей болмайды, соның арқасында қол тежегішімен бұрылыс жасау жылдамырақ және бақыланады, сондай-ақ мұндай маневр кезінде кездейсоқ құлыпталып қалу қаупі азаяды. Артқы дөңгелектермен жүретін және қолмен басқарылатын қоробкасы бар көліктерде, қозғалтқышты тоқтатудан сақтау үшін де тұтқаны басқару қажет.
The driver starts by using steering input to transfer weight to the outside tires; the handbrake is then used to lock the rear wheels, thus upsetting the adhesion between the tires and the road surface. With practice, the car can be placed accurately by releasing the handbrake and accelerating the vehicle. The technique is used in some forms of motorsport, for example rallying, autotesting, drifting and motorkhana. Many sports cars, especially UK makes such as MG and Triumph, as late as the early 1970s were offered with a fly off handbrake option for competition purposes—the button on the end of the lever has to be pressed before the brake will lock on, which is the reverse of the normal arrangement—allowing for faster and more controlled application in a handbrake turn, and less liable to be accidentally locked on while doing such a maneuver. In a rear wheel drive manual transmission vehicle, it is also necessary to operate the clutch to prevent the handbrake from stalling the engine.
Физикаға қатысты
Қалыпты жағдайда артқы дөңгелектер алдыңғы дөңгелектерді ілеседі, себебі алға қарай қозғалысқа қарсылық (дөңгелектердің айналу бағыты) бүйірге қарайғы қарсылықтан әлдеқайда аз. Осы қарсылық центростремител күшті қамтамасыз етеді, ол машинаның артқы жағын бұрылысқа түсіреді. Егер жүргізуші қол тежегішімен артқы дөңгелектерді тоқтатып қойса, екі бағытта да қарсылық бірдей болады, сондықтан артқы жақ инерция салдарынан бұрынғы бағытында қозғала беруге бейімді және осылайша сыға бастайды.
In a normal turn, rear wheels follow the front ones because resistance to motion in the forward direction (in which the wheels turn) is significantly less than in the sideways direction. The latter provides the centripetal force that makes the rear end of the car follow the turn. When the driver locks the rear wheels with the handbrake, both directions offer the same resistance, so the rear end tends to keep moving in the existing direction (due to inertia) and thus slides out.
Қолданылуы
Қол тежегішпен бұрылыс жасау – негізінен автоспортта тар бұрылыстардан өтуге арналған тәсіл, бірақ каскад жасау немесе қуып жете беру сияқты басқа да жағдайларда қолданылуы мүмкін. Каскад мақсаты үшін қол тежегішті пайдаланып, бір қозғалыспен тұраққа қоюға болады. Бұл тәсіл көбінесе автокөлік көрмелерінде көрсетіледі, көліктің шапшаңдығы мен жүргізушінің басқару деңгейін көрсетеді. Кейбір жастар бұл тәсілді жолдарда достарына көрсету үшін қолданғандары хабарланды.
Handbrake turns are primarily a technique used to negotiate tight turns in motorsport but can also be used in certain other applications such as stunt or pursuit driving. For stunt purposes, parallel parking can be completed in a single motion using the handbrake. This technique is often demonstrated at car shows, demonstrating the vehicle's agility and the driver's control. It has been reportedly used by boy racers on public roads as a manoeuvre to show off to their friends.
Дрифтинг пен раллиде қолдану
Қол тежегішті тарту дрифтті бастаудың ең оңай жолы болғанымен, ол жарыс жолында сирек қолданылады, себебі бұрылыстан шығу кезінде айтарлықтай жылдамдық жоғалтуға себеп болады. Жарысшылар қол тежегішпен бұрылысты тек қана үш нүктелі бұрылыс жасау қажет болатын тығыз 180 градустық бұрылыстарды жеңу үшін пайдаланады. Қол тежегішпен бұрылыстар раллиде тығыз, төмен жылдамдықтағы бұрылыстарды жеңу үшін, сондай-ақ маневрлер мен трюктер орындау үшін жиі қолданылады.
Whereas pulling the handbrake is the easiest way to start a drift, it is rarely used in circuit racing because it causes a significant loss of speed at the exit of the corner. Racers use handbrake turning only to negotiate tight 180 degree bends that would otherwise require a three point turn. Handbrake turns are commonly used in rallying to negotiate tight, low speed corners, and also as a means of performing manoeuvres and stunts.
Қауіптері
Қол тежегішпен бұрылыс жасау жаңадан бастаған жарыс жүргізушілеріне ұсынылмайды, себебі тежегішті тым әлсіз немесе тым күшті тартып тартса, дөңгелектер дұрыс құлыпталмайды, нәтижесінде көлік бұрылысты дұрыс өте алмайды. Дрейф жасаудың басқа тәсілдері сияқты, қол тежегішпен бұрылыс жасау да көліктің аударылып кету қаупін тудырады, сондықтан ауырлық орталығы жоғары көліктермен (мысалы, жол талғамайтын көлік) маневр жасағанда сақтық таныту қажет. Басты қауіп – айналадағы жағдайды дұрыс бағаламау, осының салдарынан сырғанап келе жатқан көлік кедергіге (басқа көлік, жол барьері немесе ағаш) соғылып кетуі мүмкін, немесе жылдамдықты дұрыс бағаламаудан көлік сырғанамай, жолдан шығып кетуі немесе көлік бүйірмен қозғалғанда қол тежегішті ерте босатып, барлық дөңгелек күштерін бүйірге бағыттап алуы мүмкін.
The handbrake turn is not recommended for novice racing drivers, as pulling the brake with too little or too much force will not lock the wheels correctly to allow the vehicle to negotiate the corner correctly. Like other methods of inducing a drift, the handbrake turn does pose a serious risk of the vehicle flipping over, and caution must be taken when performing the maneuver with a vehicle with a high center of gravity (such as an SUV). The basic danger lies in bad judgment of surroundings, resulting in the sliding vehicle hitting an obstacle (another vehicle, a guardrail or a tree), or bad judgment of speed, resulting in the vehicle driving off the road rather than sliding, or releasing the handbrake when the vehicle is moving sideways so that all tire forces are sideways.