Стэнфорд университетінің арборетумы: тарихы мен қазіргі жағдайы
Stanford University Arboretum
Станфорд университетінің арборетумы – АҚШ, Калифорниядағы ағаштар мен өсімдіктердің әлемдік коллекциясы. Тегін кіру! Тарихы, жоспарлаушысы және мақсаты туралы біліңіз.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Стэнфорд университетінің арборетумы – Калифорния штатының Стэнфорд қаласындағы Стэнфорд университетінің территориясында орналасқан арборетум. Ол күнделікті жұртшылыққа ақысыз ашық.
The Stanford University Arboretum is an arboretum located on the grounds of Stanford University in Stanford, California. It is open to the public daily without charge.
Өмірбаян
Арборетум Лиланд Стэнфордтың егістігіндегі жергілікті тірі емен ағаштарынан бастау алды, кейін ол университет кампусына айналды және ол жинаған түрлі ағаштармен толықтырылды. 1885 жылы Стэнфорд белгілі ландшафт дизайнері Фредерик Лоу Олмстедпен келісім шарт жасасты, ол кампустың жоспарын жасауға шақырылды. Олмстедтің 1888 жылғы меморандумында, Стэнфордтың қол қойған, сол кездегі Университет орман және Арборетум біріктірілуі керек екендігі айтылды, сондай-ақ: "Бұл кеңейтілген Арборетумда жердің климаттық және басқа да жағдайларында толыққанды дамуға жеткені күтілетін әлемнің барлық ағаштары мен ағаш тәрізді өсімдіктері ең жақсы жағдайда көрсетілуі тиіс". Джейн Стэнфорд 1903 жылы Стэнфордтың қорғандарына арнаған сөзінде былай деді:
The arboretum began with the indigenous live oaks on Leland Stanford's estate, which later became the university campus, augmented by a variety of trees that he collected. In 1885 Stanford contracted with noted landscape designer Frederick Law Olmsted to plan the grounds. An 1888 memorandum by Olmsted, and signed by Stanford, states that the then extant University Forest and the Arboretum were to be combined, and that "In this enlarged Arboretum it is desired that there shall be exhibited to advantage all the trees and wood plants of the world that may be expected to grow to mature natural forms under the climatic and other conditions of the locality." As Jane Stanford said in her 1903 address to the Stanford trustees:
Түпнұсқа Арборетум аумағында ешқандай ғимараттар салынбауы керек. Университет бар болғанша, ол әрқашан қазіргі күйінде, көлікпен жүруге және серуендеуге арналған саябақ ретінде сақталуы тиіс. Бұл саябақ күйеуімнің сүйікті жобасы болды және жиырма сегіз жыл бұрын іске асырылды. Оның ішінде немесе көлеңкелі аллеялармен байланысқан көптеген шақырымдық жолдар бар, бұл әдемі саябақпен байланысты. Әлемнің барлық жерлерінен ең таңдаулы ағаштар отырғызылған, жылдар өте келе Санта-Клараның осы әдемі аңғары, менің ойымша, біздің штатымыздың білім беру орталығы болып, әдемі үйлермен тығыз орналасса, бұл саябақ бірегей болады және есте қаларлық, монументалды болады. Сондықтан оны әрқашан қасиетті сақтап, зақымдаудан қорғаған жөн. Университет бастапқы Арборетумның бөліктерін сатып, Университет үшін көбірек кіріс табуға жұмсады, соның ішінде Стэнфорд сауда орталығы және профессорларға арналған үйлер де бар.
No buildings of any kind whatever should ever be erected within the grounds of the original Arboretum. It should always be retained in its present condition as a Park for drives and walks so long as the University exists. This Park was a favorite project of my husband and carried into effect twenty eight years ago. There are many miles of drive[s] within, or connected with shaded avenues, with this beautiful park. The choicest trees are there planted from all parts of the world, and as the years roll on and this most beautiful valley of Santa Clara becomes, as I have no doubt it will, the educational center of our State and thickly settled with beautiful homes, this park will be unique and of itself memorable and monumental. It should, accordingly, always be sacredly preserved from mutilation. The University has sold off portions of the original Arboretum to generate more income for the University, including the Stanford Shopping Mall, and professor housing.
Ағаш жинау жоқ
Алайда, арборетум аумағында үлкен ағаш коллекциясын құру жоспарлары іске аспады. Олмстед ағайындыларының 1914 жылғы 8 мамырдағы баяндамасында былай делінген: "Аталмыш 'Арборетум' округтік жолдан басталатын басты жолдың екі жағына созылып жатыр. Қазіргі уақытта 'Арборетум' деген ат сәйкес емес, себебі бұл атау ботаникалық тәртіпте әртүрлі ағаштардың кең ассортиментін табуға мүмкіндік беретіндей сезім тудырады. Шын мәнінде, ол көбінесе көк эвкалипт пен Монтерей кипарисінің тығыз егістіктерінен тұрады". Соңынан, арборетумды ғылыми мақсаттар үшін тиімдірек пайдалану мақсатында ботаника бөліміне бақылау құқығы берілді. Аймақты дамытуға бағытталған күш-жігердің салдарынан, бұл аймақ жылдар бойына көбінесе назарсыздан қалды.
However, these plans for a major tree collection within the arboretum grounds did not materialize. A report by the Olmsted Brothers (May 8, 1914) states: "The so called 'Arboretum' extends on either side of the main approach from the County Road. At present the name Arboretum is a misnomer as the name implies that a great variety of trees in botanical order are to be found there. It consists, as a matter of fact, mostly of a thick plantation of Blue Gums and Monterey Cypress." Subsequently, the Department of Botany was given supervisory control of the arboretum in order to utilize it more fully for scientific purposes. The area has been largely neglected over the years, due to pushes to develop the area.
Ағымдағы жағдай
Бағана ең гүлденген кезеңінде 150 туыс және алпыс отбасыны қамтитын 350-ден астам түрді қамтыды. Ең көп кездесетін ағаш – жағалаулық тірі емен, бірақ аңғарлық, көк және қара емен де кездеседі. ХХ ғасырда бағана күтілмейтін, көлеңкелі ашық кеңістікке айналды; ол кіріс табу үшін, мысалы, футбол ойындары кезінде тұрақ ретінде жартылай пайдаланылды. Соңғы жылдары аймақты одан әрі дамытуға қызығушылық артып келеді. 1880 және 1890 жылдардағы бастапқы ағаш және бұта отырғызудан түрлердің әртүрлілігі жоғалды, бұл қылқан жапырақтылар үшін жақсы құжатталған. Қазірде евкалипт коллекциясы ғана көзге түседі; соңғы ширек ғасыр ішінде оның ең жарқын кезеңінен кейін евкалипт түрлерінің саны 100-ден 51-ге дейін азайды. Бағанадағы ескі ағаштардың мысалдары: Атлас кедрі, Калифорниялық Вашингтония, Калифорниялық сикомор, Канар аралдарының кәпсіз пальмасы, жағалаулық тірі емен, Деодар кедрі, Хэмптон емені, қызыл тутовая, Санта-Люсия шыршасы, Торри қарағайы және Ақ күлі. Аризона кактусы бағы мен Стэнфорд мавзолейі бағананың ішінде орналасқан.
At peak the arboretum contained over 350 species representing 150 genera and sixty families. The most common tree is the coast live oak, although valley, blue, and black oaks are also represented. During the twentieth century, the arboretum become a relatively unmaintained shady open space; it has been partially developed to generate income, such as being used as a parking lot during football games. In recent years there has been greater interest in further developments of the area. There has been a loss of diversity from the original tree and shrub plantings of the 1880s and 1890s, which is well documented for conifers. Now, the eucalyptus collection is all that is prominent; falling from its peak glory over the past quarter century there has been a significant loss of Eucalypt species, from over 100 to 51 today. Some of the older tree specimens in the arboretum are an Atlas Cedar, California Washingtonia, California sycamore, Canary Island Date Palm, coast live oak, Deodar Cedar, Hampton oak, red mulberry, Santa Lucia Fir, Torrey Pine, and White Ash. The Arizona Cactus Garden and Stanford Mausoleum are located within the arboretum.