Кіріспе

Farmall тракторларының моделі мен бренді – американдық International Harvester (IH) компаниясы өндірген тракторлардың атауы және кейіннен бренді болды. Farmall атауы көбінесе McCormick Deering Farmall және кейін McCormick Farmall түрінде IH брендінің даму архитектурасында ұсынылды. Farmall АҚШ-тағы ауыл шаруашылығын механикаландыру үрдісіндегі 20 ғасырдың маңызды бренді болды. Оның көп мақсатты машиналарын қатарлы егінге арналған тракторлардың қатарынан бастады, олар осы санатты құруға көмектесті және ұзақ жылдар бойы үлкен нарық үлесін иеленді. Farmall өндірісінің ондаған жылдарында (1920-жылдардан 1980-жылдарға дейін) көптеген Farmall тракторлары қатарлы егін жұмыстарына арналған, бірақ сонымен қатар жеміс бақтары, шабындықтар және басқа да түрлері де жасалды. Көптеген Farmall тракторлары шағын және орта отбасылық шаруашылықтарға қолжетімді, шаруашылықтағы қажетті жұмыстарды атқаруға жеткілікті болды, жалдамалы жұмысшыларға деген қажеттілікті азайтып, жылқыны немесе есектің қажеттілігін жойды. Farmall тракторының бастапқы моделі қатарлы егінге арналған тракторлар санатын анықтайтын қасиеттер жиынтығын біріктірген алғашқы трактор ретінде танылды, бірақ бұл санаттағы бәсекелестік тез пайда болды. Ол осы қасиеттердің біреуі бар алғашқы трактор болмаса да, жеңісті комбинацияны нарыққа енгізуде алғашқылардың бірі болды. Осы қасиеттерге: а) «үш дөңгелекті» конфигурация (бір алдыңғы дөңгелек немесе тар араласқан екі дөңгелек), жоғары жерден арақашықтық, жылдам реттелетін ось, машинаның айналасында және астында тамаша көріну және жеңіл салмақ; б) аралау және тырмалау үшін жеткілікті қуат, сондай-ақ белдік жұмысы үшін белдік шкиві; және в) барлығы төмен бағамен, танымал брендпен және кең дистрибьюциялық және қызмет көрсету желісімен қамтамасыз етілді. Бірінші топтағы қасиеттер сол кездегі көптеген басқа тракторларға қарағанда маневрлеуге және дәл өңдеуге мүмкіндік берді; сонымен қатар, екінші топтың арқасында Farmall фермер бұрын аттардың көмегімен атқарған барлық басқа жұмыстарды да орындай алды. Трактордың бағасы орынды және сенімді болса (соның ішінде жанармаймен қамтамасыз етілсе), оның жалпы пайдалану шығындары жылқыға қарағанда төмен болуы мүмкін. Farmall, Ford Model T немесе Fordson тракторы сияқты төмен бағалы және жоғары сапалы, осы талапты қанағаттандыра алды. Farmall қабілеттері мен қолжетімділігі жағынан Fordson тракторына ұқсас болды, бірақ өңдеу мүмкіндігі жақсырақ болды. «Жалпы мақсаттағы» және «барлық мақсаттағы» тракторлар сипаттамалары 1910-жылдар мен 1920-жылдардың басында еркін және бір-бірін алмастыра қолданылды; бірақ шынайы барлық мақсаттағы трактор тек аралау, тырмалау және белдік жұмысына күш қосып қана қоймай, аттарды толығымен қажетсіз ететін трактор болатын. Осы соңғы қадам ауыл шаруашылығын механикаландыруға қаржылық жағдайды өзгертіп, ыңғайлы жағдай жасады. Farmall аттарды толығымен алмастыруда өте сәтті болды, ол жақсы сатылатын өнімге айналды. Farmall желісінің табысымен бірге, басқа өндірушілер де көп ұзамай ұқсас жалпы мақсаттағы тракторларды әртүрлі деңгейде сәттілікпен ұсынды. Кейінгі онжылдықтарда Farmall желісі барлық мақсаттағы тракторлардың жетекші бренді болып қала берді. Оның жарқын қызыл түсі ерекше белгісі болды. 1940-1950 жылдары бренд Солтүстік Америкадағы ауыл шаруашылығында кең таралған. 1960 жылдан кейін ауыл шаруашылығындағы әртүрлі тенденциялар, мысалы, егін өңдеудің төмендеуі және гербицидтерді қолдану, сондай-ақ ауыл шаруашылығы секторын ірі, бірақ аз шаруашылықтарға біріктіру Farmall тракторларын өндіру дәуірін аяқтады. Алайда, көптеген Farmall тракторлары әлі де ауыл шаруашылығында қолданылуда, ал көптеген басқалары энтузиасттармен қалпына келтіріліп, жиналады. Осы тұрғыдан алғанда, Farmall дәуірі жалғасуда. 1980 және 1990 жылдары болжаланғандай, 1936 жылы жарқын және ерекше түстер схемасына көшу брендті нығайтуға көмектесті.

Farmall және F-сериясы

Фордсон – бұл алғашқы, шынайы жаппай өндірілген, жеңіл, қолжетімді трактор, осылайша шағын және орта отбасылық шаруашылықтар нарығын кең ауқымда игере алған алғашқы трактор болды. Оның дизайны көптеген жағынан тамаша болды, оның ішінде өндіріс тиімділігі және төмен құны да бар еді. Бірақ оның дизайнына егістік қатарларындағы жас өсімдіктерді өңдеу, арамшөптерді жою міндеті енгізілмеген. IH моторлы өңдеуді нарықта қанағаттандырылмаған қажеттілік ретінде таныды. Сондай-ақ, компания «Фордсонды» басып озу үшін күшті бәсекелестікке тап болды, әйтпесе Фордсон кемшіліктері болса да, ауыл шаруашылығы техникасының бүкіл нарығында үстемдік ететін еді. IH-тың осы мәселені шешудегі алғашқы әрекеті – моторлы культиватор болды, мұндай машиналарды әртүрлі компаниялар 1910-шы жылдардың соңы мен 1920-шы жылдардың басында жасап, сатқан. Атауынан көрініп тұрғандай, бұл ең қарапайым мағынада, жылқымен жұмыс істейтін құралға қозғалтқыш қосылған өздігінен жүретін культиваторлар еді. IH моторлы культиваторы және Moline Plow Company компаниясының «Universal» сияқты тағы бір көп мақсатты тракторы 1910-шы жылдардың соңында бірнеше жүз дана сатты. IH машинасы аса сәтті болған жоқ; «Moline Universal» сәттірек болды, бірақ оның бас компаниясы бәрібір ауыр қаржылық қиындықтарға тап болды. Екі модель де көп ұзамай өндірістен алынды. Көптеген фермерлер әртүрлі жеңіл жұмыстарды (мысалы, өңдеу) атқару үшін бір немесе екі жылқы немесе есек ұстауға қанағаттанды (және оны сатып алуға мүмкіндігі болды). 1920 жылдары IH моторлы культиваторы тоқтатылғаннан кейін, IH инженерлерінің тобы моторлы культиваторды барлық мақсаттағы тракторға айналдырды, ол жылқыны барлық жұмыстарда, соның ішінде өңдеуде де алмастырды. 1923 жылы олар конфигурацияны бекітті және жобаға берілген «Farmall» бейресми атауы өнімнің ресми атауы ретінде таңдалды. Алайда, жаңа трактор көптеген жұмысты жақсы атқарды және жақсы сатылды. 1926 жылы IH Рок-Айлендтегі Farmall Works зауытында жаппай өндіріске дайын болды. Farmall 1920 жылдары Фордсонның жылдық өндіріс көрсеткіштеріне ешқашан жетпегенімен, Фордсонның шағын немесе орта отбасылық шаруашылықтар үшін шағын, жеңіл, жаппай өндірілетін, қолжетімді тракторлар нарығын толығымен иеленуіне кедергі келтірген трактор болды. Оның тар алдыңғы үш дөңгелекті дизайны, өңдеу кезінде егіндіктерді тазарту үшін жердің биік болуы (порталды осьтің көмегімен [ішкі тісті дөңгелек жиынтығы]), қуатты ұшып кету (IH бұл мүмкіндіктің алғашқы жасаушыларының бірі болды) және трактордың рамасындағы культиваторлар мен басқа да құрал-жабдықтарды орнатуға арналған стандартты бекіткіштер (алғашқы Farmall мүмкіндігі) оған Фордсонға қарағанда, әсіресе қатарлы егіндер үшін бәсекеге қабілетті артықшылықтар берді. Ол Американың сүйікті қатарлы егін тракторына айналды, барлық басқа бәсекелестерден (мысалы, John Deere сияқты) асып түсті. F 12 машинасына қарағанда, жаңартылған руль бағанасы мен жоғары айналымды қозғалтқышы (оның жоғары айналым шегі 1400-ден 1650 айналымға дейін) болды. IH-тың жаңа машиналары мүмкіндіктердің, қозғалтқыштардың және жабдықтардың кең спектрін ұсынды. Жеңілдетілген сериядағы ең кішкентай модель, «A», компанияның Culti Vision офсеттік қозғалтқышы мен алдыңғы дизайнын, сонымен қатар кең алдыңғы дөңгелек жолын және төмендетілген осьтерді пайдаланды. «B» моделі «A» моделінен тек алдыңғы жағында үш дөңгелекті шағын дөңгелектері болған және қозғалтқыш/қозғалтқыш трактордың орта сызығы бойымен орналастырылған. Үлкен модельдерде «үш дөңгелекті» типті, тар аралықтағы алдыңғы дөңгелек дизайны сақталды, өйткені ол жылдам басқаруды және Ford 9N сияқты бәсекелестік тракторларға қарағанда маневрлік қабілетті едәуір жақсартты. IH әр фермаға және әр қажеттілікке арналған модель жасауға тырысты. Farmall A, B, BN және кейінірек C модельдері ықшам өлшемді ұсынды; H және M сериялары қосымша жырту қабілеті мен қуатын қамтамасыз етті, ал H моделі тұтынушылар арасында ең танымал болды. «MD» Farmall дизельді қозғалтқышты ұсынды, ол алдымен бензинмен іске қосылып, содан кейін толық қызғаннан кейін дизельге ауыстырылды. Сатулар қарқынды дамыды және «letter» сериясы 1954 жылға дейін тоқтамады. Жалпы алғанда, Farmall «letter» сериясы жақсы салынған және қолжетімді болды, IH тарихындағы маңызды өнім желісі ғана емес, сонымен қатар американдық шағын шаруашылық тракторының таңбалы символына айналды. Көптеген машиналар (әсіресе ең үлкен екі модель, H және M) әлі күнге дейін фермаларда жұмыс істейді. 1947 жылы Farmall желісінің ең кішкентай тракторы Cub шығарылды. 60 куб. дюймдік төрт цилиндрлі қозғалтқыш және 69 дюймдік дөңгелек аралығы бар Cub жүк көліктері, жылқы фермалары және бұрынғы жылдарда жылқымен жұмыс істейтін құралдарға тәуелді болған басқа да шағын алқаптар сияқты шағын фермаларға арналған. John Deere L/LA/LI модельдері сияқты, оның үміті болған «механизацияға қарсы» нарықтардың бірі – оңтүстік АҚШ-тың шалқыған ауылдық аймақтарындағы шағын, кедей, бір есек отбасылық шаруашылықтар еді. Бірақ Cub ірі фермалардың иелеріне де екінші трактор ретінде сатылды. Cub өндірісі жаңадан сатып алынған Farmall Works Louisville зауытында (бұрынғы соғыс кезіндегі Curtiss Wright Aircraft зауыты Луисвиллде, Кентукки штатында) басталды, ол кеңейтіліп, қайта жаңартылды және қайта жабдықталды. 1947 жылы 545,00 долларға сатылған Cub өте танымал болды және бастапқы дизайны 1979 жылға дейін едәуір өзгеріссіз өндірісте болды. «Letter» сериялы тракторлар 1947 жылы Super A, 1951 жылы Super C, 1952 жылы Super M және 1953 жылы Super H модельдерімен «Super» сериясына жаңартылды, ал B моделі өндірістен тоқтатылып, 1948 жылы C моделімен алмастырылды, ол екі модельдің де қасиеттерін біріктірді және оператордың орналасуын H және M модельдері сияқты дәстүрлі орналасқан жерге көшірді. «Super» сериясы жақсартуларға ие болғанымен, бұл тракторлар көбінесе өз алдыңғыларының дизайнын ұстанды және олар сияқты берік болу үшін жасалған.

Сандарға арналған әріптер

1954 жылы нөмірленген немесе «Жүздік» сериялы тракторлар пайда болды. «Жүздік» сериялы модельдер модельді анықтау үшін әріптердің орнына сандарды қолданды. Жаңа модельдер сәл өзгеше сыртқы түрі мен бірнеше жаңа мүмкіндіктерімен ұсынылды, бірақ олар негізінен танымал Letter сериялы тракторлар болып қала берді. Farmall Cub өзгеріссіз сатылымда болды, бірақ 1955 жылы жаңа ‘low boy’ нұсқасы қосылды, оның дөңгелек аралығы 62,5 дюймге дейін қысқартылып, кадры стандартты Cub тракторынан сегіз дюйм төмен болды, бұл машинаның салмақ орталығын жақсартты. 1956 жылы IH 350 моделі ұсынылды, ол бензин, дизель немесе LP газы сияқты кең таралған отындарды қолданатын қозғалтқыштармен жабдықталды. Дизельдік қозғалтқыш нұсқасы тікелей іске қосылу мүмкіндігіне ие болды және тек дизель отынымен жұмыс істеуге қабілетті болды. 1957 жылы IH тракторлардың моделін қайта жаңартып, жаңартты. Негізгі конструкция айтарлықтай өзгермесе де, алдыңғы тор мен бүйірлерге жаңа ақ бояу жағылды, жаңа қозғалтқыштар енгізілді және жаңа нөмірлемелер қосылды. Бұл жаңалықтармен бірге 300-ші модельге және одан ірі модельдерге айналым күшін күшейткіш (Torque Amplifier) қосылды. Бұл әртүрлі қажеттіліктерге бейімделіп, жүріс кезінде беріліс ауыстыруға мүмкіндік берді; операторға әдеттегі бес және бір беріліс орнына он алға және екі кері беріліс ұсынылды. Бұл тракторларға қосымша тәуелсіз («тірі») қуат алу құрылғысы (PTO) орнатылды, бұл фермерге тұтқаны босатқан кезде де (педальды төмен басқанда) PTO-ны іске қосуға мүмкіндік берді. Жаңа тракторлар сатылымын арттырса да, IH-тың консервативтілігі және уақыттың өзгеруіне байланысты тракторлар желісін жаңартуға құлшынбауы байқалды.

60 серияны қайтарып алу және кейіннен өндіру

1958 жылдың шілдесінде Иллинойс штатындағы Хинсдейл сынақ фермасында IH 25 елден 12 000-нан астам дилерлерді қабылдады. IH жаңа 60 сериялы тракторларын көрсетті: оның ішінде алғашқы үлкен алты цилиндрлі 460 және 560 модельдері. Бірақ жаңа өнімге болған қызығушылық ұзаққа соқпады. Келесі маусымда IH 460, 560 және 660 тракторларын кері қайтарып алды, өйткені далада механикалық бұзылу туралы хабарлар келіп түсті. Ірі қуатты трактор өндірушісі болуды қалаған IH, жаңа алты цилиндрлі тракторлардың маңызды жетек компоненттерін күрт үлкейтуге немесе қайта жобалауға түсініксіз себептермен сәтсіздікке ұшырады. Тракторлардың соңғы жетегі, негізінен өзгертілмеген Letter сериясы компоненттерінен құралған (460 H моделінен алынған, 560 M моделінен бірдей), 60 сериялы трактор қозғалтқыштарының күшіне шыдамай тез бұзылды. IH-тің бәсекелестері кері қайтарып алуды өз пайдасына қолданып, IH келесі айларда клиенттерді жоғалтты. Компания үшін трактор өндірісі маңызды болғандықтан, IH трактор желісін жаңарту және қайта құру қажеттігін түсінді, мүмкіндігінше шығындарды төмендету арқылы бәсекеге қабілетті болу үшін. Ескі IH тракторларының массивті рамасы мен темір корпустары бірте-бірте жеңіл, арзан компоненттерге алмастырылды. Бұрынғы тракторлардың ағымдағы сыртқы түрі тік, бұрыштық сызықтармен ауыстырылды, бұл сыртқы көріністі жаңартты және өндіріс үшін аз күрделі жабдықты қажет етті. Жаңа машиналар да әлдеқайда күрделі болды, бірақ пайдалану оңайырақ болды. Сату қысымына және басқа өндірушілердің қатал бағалық бәсекесіне мойын бұйырған IH тракторлары, сапалы жасалғанмен, енді шексіз уақытқа созылатынына сенімді болуға болмайды.

Бір дәуірдің соңы

1973 жылы IH жаңа трактор модельдерінен "Фармалл" атауын ресми түрде алып тастады, осымен 1924 жылы алғашқы Farmall Regular тракторымен басталган дәуір аяқталды. Дегенмен, "Фармалл" таңбасы 1974 және 1975 жылдарғы жаңа тракторларда зауыттардағы ескі атау белгілерінің қоры таусылғанға дейін қолданыла берді. 1974 жылдың 1 ақпанында сағат 9:00-де Иллинойс штатының Рок-Айленд қаласындағы "Фармалл" заводының құрастыру желісінен 5 000 000-шы IH тракторы шықты. IH бұл өндіріс деңгейіне жеткен алғашқы трактор өндірушісі болды. Бұл бренд трактордың өлшеміне сәйкес әріптермен белгіленуге қайта оралуды білдіреді.

Өндірістік деректер

1924 жылдан 1963 жылға дейін Farmall тракторлары ең көп сатылған қатарлы егін өңдеу тракторлары болды. 1939 жылдан 1954 жылға дейін шығарылған Farmall H (соңғы екі модельдік жылы Super H деп сатылды, бірақ сәл үлкен қозғалтқыш пен дискілі тежегіштері бар бірдей негізгі трактор болды) Солтүстік Америкада 420 011 дана сатылғанмен (соңғы 28 784 данасы Super H болды) барлық уақыттағы екінші ең көп сатылатын трактор моделі атанды. Тек Ford 8n (негізінен Ford компаниясының өндірістік масштабының артық болуына, бағасының айтарлықтай төмен болуына (1952 жылы 1404 доллар, ал H тракторы үшін 2000 доллар) және эксклюзивті Фергюсон үш таяқ жүйесіне байланысты) 524 076 дана сатылғанмен сәл жақсы сатылды. Дегенмен, Farmall H барлық уақыттағы қатарлы егін өңдеу тракторларының сатылымы бойынша бірінші орында тұр және қазір де солай. Farmall Cub (кейін International Cub деп аталды) ең ұзақ – 1947 жылдан 1979 жылға дейін өндірісте болды, конструкторлық және стильдік жағынан шағын өзгерістер енгізілді. Culti Vision IH компаниясының ең ұзақ сақталған инженерлік ерекшелігіне айналды, ол 1939 жылдан 1979 жылға дейін өндірісте болды. Бірнеше тапқыр механиктер "өздері жасаған" IH модельдерін – Super H TA (момент күшейткіші бар Super H), Super HD (Super H Diesel) және F 16 тракторларын құрастырды. Алайда IH компаниясы мұндай модельдерді өндірген емес. Farmall Works зауыты Рок-Айленд, Иллинойс штатында алғаш рет 1926 жылы ашылды. Соңғы IH тракторы, 5488 үлгісі, 1985 жылдың 14 мамырында осы зауытта құрастырылды. Кейс IH компаниясы өзінің соңғы тракторларында Farmall брендін қайта жаңғыртты. Гидростатикалық сығуға байланысты Hydro 1066 тракторының тартылу күші, беріліспен жұмыс істейтін 1066 тракторынан кем болды, нәтижесінде Hydro 100 тракторы жасалды.