Кіріспе

Швейцария футболшысы және бапкері (1943–2019)

Якоб "Кёби" Кун (12 қазан 1943 – 26 қараша 2019) – швейцариялық футболшы және бапкер. Ойыншылық карьерасында ол негізінен «Цюрих» клубында ойнады және Швейцария құрамасы сапында 63 матч өткізді, оның ішінде 1966 жылы Англияда өткен ФИФА әлем чемпионатында да қатысты. Бапкер ретінде ол ұлттық құрамасын 2004 және 2008 жылғы Еуропа чемпионаттарына, сондай-ақ 2006 жылғы әлем чемпионатына жетектеді.

Ойын мансабы

Кун ақылды және шебер жартылай қорғаушы ретінде сипатталған. Ол 16 жыл "Цюрих" клубында ойнап, оларды алты рет Швейцария Суперлигасында, бес рет Швейцария Кубогында жеңіске жеткізді. Сондай-ақ, ол 1963 және 1977 жылдары "Цюрих" сапында Еуропа кубогының жартылай финалына қатысты. Мансабының соңында ол қысқа мерзімге "FCZ" клубынан қалалық қарсыласы "Грассхоппер Цюрих" клубына ауысты. Халықаралық аренада ол 63 матч өткізді, 22 жасында 1966 жылғы әлем чемпионатына қатысып, бір ойын ойнады, бірақ тәртіп бұзғаны үшін ұятқа қалдырып, үйге қайтарылды, содан кейін ұлттық командадан 12 айға шеттетілді.

Басқарушылық мансап

Ойыншылық карьерасын аяқтағаннан кейін, Кун 1979 жылы «Цюрих» клубына жастар құрамасын басқару үшін оралды. Кейіннен ол 1983 жылдың мамырынан 1984 жылдың шілдесіне дейін екі рет клубтың уақытша бас жаттықтырушысы болды, клуб Даниэль Жандупеустің орнына тұрақты жаттықтырушы іздеген кезде. 1995 жылы клубтан кетіп, Швейцария футбол федерациясында жастарға жаттықтырушы болып жұмыс істеді. Ол 1997 жылғы Еуропа чемпионатында 18 жасқа дейінгі ұлттық құраманы сәтті өнер көрсетуге жетектеді, ал кейіннен U21 құрамасын тұңғыш рет Еуропа чемпионатының финалына қатысуға дайындады. Кун 2001 жылдың маусымында аргентиналық Энцо Троссероның орнына ұлттық құраманың бас жаттықтырушысы болып тағайындалды. Кунға Троссероның көмекшісі болу ұсынылған, бірақ ол одан бас тартты. Бас жаттықтырушы тәжірибесі болмағандықтан, оның тағайындалуы алғашқыда баршаға ұнамады, бірақ ол Швейцария құрамасын 2004 жылғы Еуропа чемпионатына және 2006 жылғы әлем чемпионатының екінші кезеңіне жеткізді. Кун 1966 жылғы әлем чемпионатына ойыншы ретінде қатысқаннан бері Швейцария тек 1994 жылы бір әлем чемпионатына және 1996 жылы бір Еуропа чемпионатына қатысқан. Кун жеті жыл бойы ұлттық құраманы жаттықтырды және жастар деңгейінде жұмыс істеген көптеген ойыншыларды пайдаланды, нәтижесінде кейіннен Отмар Хицфельд мұра еткен табысты футбол буынын қалыптастыруға көмектесті. Швейцария құрамасын жаттықтырған барлық матчтар саны бойынша ол Карл Раппаннан кейін екінші орында тұрады.

2004 жылғы Еуропа чемпионаты мен 2006 жылғы әлем чемпионаты

Ресей мен Ирландия Республикасын 2004 жылғы Еуропа чемпионатына іріктеуден өткеннен кейін Швейцария құрамасы финалда Хорватиямен 0:0 есебімен тең түсті, бірақ Англия мен Франциядан жеңілгеннен кейін топтың соңғы орында қалды. Франциямен өткен ойында Йохан Вонлантен Швейцарияның теңестіру голын соқты, ал Тьерри Генри екі соңғы голдың авторы атанды. Вонлантеннің голы – команданың турнирдегі жалғыз голы болды және ол турнирдің ең жас мергені ретінде танылды. 2006 жылғы Германиядағы әлем чемпионатына қатысу үшін швейцариялық команда 4-топта жеңіліссіз өтті. Одан кейін Түркиямен өткен өте шиеленіскен плей-офф ойыны болды, нәтижесінде швейцариялықтар өз алаңында гол соғып, ілгері өтті. Әлем чемпионатына қатысқан команданың қорғанысы тағы да көзге түсті, олар Франция, Того және Оңтүстік Корея құрамаларынан тұратын топта бірінші орынды иеленді. Екінші кезеңде Украинамен 0:0 есебімен тең түскеннен кейін команда пенальтилер сериясында жеңіліске ұшырады. Команда гол жібермей-ақ турнирден шығарылды – бұл сирек кездесетін жағдай.

2008 жылғы еуро

2006 жылдың қазан айында Кун 2008 жылғы Еуропа чемпионатынан кейін Швейцария құрамасының басқарушысы лауазымынан қанағаттандыратынын мәлімдеді. Турнирге дейінгі аптада Кунның дайындықтары оның әйелі эпилепсиялық ұстамадан кейін ауруханаға түскеннен бұзылды. Ашылу ойынында Чехия Швейцарияның, турнирдің бірлескен ұйымдастырушысының қарсылығын бұзып, 1:0 есебімен жеңіске жетті. Ойын барысында Швейцария қақпа таяқшасын соқты да, капитан Александр Фрей турнирден жарақат алып шықты. Екінші матчта, Түркияға қарсы, Швейцария нөсер жаңбырдың астында бірнеше мүмкіндіктерді пайдалана алмады, соңында соққан голдан жеңіліп, есеп 2:1 болды. Ойынға дейін Кунға оның әйелі тоғыз күндік жасанды комадан оянғаны хабарланды. Кун Tages Anzeiger газетіне: «Сәрсенбі күні маған екі сезім болды, бірі – біз турнирден шығып қалғанымызға қатты ренжідім, екіншісі – ауруханадан түскен жақсы жаңалықтан қуандым», – деді. Бұрын іріктеуден өткен Португалия Кунның соңғы матчында қарсыластың құрамына сегіз өзгеріс енгізді. Швейцария 2:0 есебімен жеңіске жетті, екі голды да Хакан Якин соқты. Ойыннан кейін Швейцария ойыншылары оның еңбегіне алғыс айту үшін «Merci Köbi (Рақмет, Кёби)» деген баннерді жапты. Кун бұрын Швейцария құрамасының мақсаты өз жерінде турнирде жеңіске жету екенін айтқан болатын. Оның орнын «Баварияның» бас бапкері Отмар Хицфельд басты.