Кіріспе
Скансориоптерикс ("арқанмен көтерілу") – манираптор динозаврлар туысы. Қытайдың Ляонин провинциясында табылған жалғыз жас қазба үлгісінен сипатталған Скансориоптерикс – көгершіндей шағын жануар, аяқтарының құрылысы ағаш өміріне бейімделгенін көрсетеді. Оның ерекше, созылған үшінші саусағы бар, ол мембраналық қанатты ұстауға мүмкіндік берген, И ци сияқты туыс түрлерде де осыған ұқсас белгілер кездеседі. Скансориоптерикс түлігінің үлгісінде қауырсынның іздері де сақталған. Көптеген зерттеушілер бұл туысты Эпидендрозаврдың синонимі деп санайды, ал кейбіреулері Скансориоптериксті кіші синоним ретінде қарастыруды ұсынады, бірақ ол жарияланған алғашқы атау болды. Алайда, бұл мәселе қызу даулы. Толық мәліметтер үшін "Даохугу төсектері" мақаласын қараңыз. Скансориоптерикстің типтік үлгісі (Скансориоптеригидтер туысының типтік өкілі) және оның ағашқа бейімделулері алғаш рет 2000 жылы Флоридада өткен Динозаврлар/Құстар эволюциясы симпозиумында, Грейвс археология және табиғи тарих мұражайында таныстырылды, бірақ үлгіні ресми түрде сипаттап, атау беру 2002 жылға дейін күтілді. Қазірге белгілі үлгілердің барлығы жас жануарлар болғандықтан, ересек Скансориоптерикстің мөлшері белгісіз; типтік үлгі – өте ұсақ, көгершіндей жаратылыс. Скансориоптерикстің жамбас ойығы тесілмеген, бұл көптеген, бірақ барлық емес, басқа динозаврларда кездесетін ашық құрылым. Оның жамбас сүйегі (pubis) алға қарай бағытталған, бұл тероподтардың алғашқы белгісі, және құстарға жақын манирапторлардан өзгеше, оларда жамбас сүйегі төменге немесе артқа қарай бағытталған. Бұл формацияның жасы Эпидендрозавр және оған ұқсас динозаврлардың арақатынасын, сондай-ақ құстардың жалпы шығу тегін түсінуге көмектеседі. Орта юра дәуіріндегі жас, Даохугу төсектеріндегі құс сияқты динозаврлар "алғашқы құс" Археоптерикстен бұрын пайда болғанын білдіреді, ол Юра дәуірінің соңында өмір сүрген. Скансориоптерикстің шығу тегі нақты белгісіз, бірақ Ванг және авторлар (2006) Даохугуның жасын зерттегенде, оның сол төсектерден табылып, Эпидендрозаврдың синонимі болуы мүмкін екенін болжайды.
Scansoriopteryx ("climbing wing") is a genus of maniraptoran dinosaur. Described from only a single juvenile fossil specimen found in Liaoning, China, Scansoriopteryx is a sparrow sized animal that shows adaptations in the foot indicating an arboreal (tree dwelling) lifestyle. It possessed an unusual, elongated third finger which may have supported a membranous wing, much like the related Yi qi. The type specimen of Scansoriopteryx also contains the fossilized impression of feathers. Most researchers regard this genus as a synonym of Epidendrosaurus, with some preferring to treat Scansoriopteryx as the junior synonym, though it was the first name to be validly published. but this is hotly contested. See the Daohugou Beds article for details. The type specimen of Scansoriopteryx (type genus of the Scansoriopterygidae) and its arboreal adaptations were first presented in 2000 during the Florida Symposium on Dinosaur/Bird Evolution, at the Graves Museum of Archaeology & Natural History, though the specimen would not be formally described and named until 2002. Because the only known specimens are juvenile, the size of a full grown Scansoriopteryx is unknown; the type specimen is a tiny, sparrow sized creature. Scansoriopteryx had a non perforated hip socket, which is more open in most, but not all, other dinosaurs. It also had a pubis (hip bone) which pointed forward, a primitive trait among theropods, and unlike some maniraptorans more closely related to birds, where the pubis points downward or backward. The age of this formation has implications for the relationship between Epidendrosaurus and similar dinosaurs, as well as for the origin of birds in general. A Middle Jurassic age would mean that the bird like dinosaurs in the Daohugou beds are older than the "first bird", Archaeopteryx, which was Late Jurassic in age. The provenance of Scansoriopteryx is uncertain, though Wang et al. (2006), in their study of the age of the Daohugou, suggest that it probably hails from the same beds, and thus is likely a synonym of Epidendrosaurus.
Жіктеу
Скансориоптерикс өз атын Скансориоптеригидтер тұқымдасына берді. Динозаврлардың туыстық қатынастарын зерттеулер Скансориоптерикстің нағыз құстарға жақын туыс және Авиала кладының мүшесі екенін көрсетті. Скансориоптерикс атауының мәртебесі күмәнді болып келді. Типтік үлгі, өте ұқсас үлгі – Епидендрозавр нинченгенсис онлайн жарияланғаннан кейін бірнеше ай өткен соң сипатталды, бірақ Епидендрозавр атауы Скансориоптерикстен кейін ғана баспа түрінде жарық көрді. Ғылыми әдебиеттерде Алан Федуччиа және Кевин Падиан сияқты кейбір ғалымдар Скансориоптерикс туысын Эпидендрозаврдың жоғары синонимі деп қарастырды. Алайда, бұл тұжырым басқа палеонтологтар тарапынан, скансориоптеригидтердің басқа манираптор динозаврларымен айқын морфологиялық ұқсастықтарына байланысты, кеңінен қабылданбады.