Кіріспе

El Muerto (The Dead One) – сондай-ақ El Muerto: Aztec Zombie деп те аталатын, американдық комикс суретшісі Хавьер Эрнандес жасаған және өзінің Los Comex баспасы арқылы жарияланған ойдан туған комикс кейіпкері және супербатыр. Комикс 21 жасар Диего де ла Мюэрте туралы әңгімелеп береді. Ол Калифорния штатының Уиттиер қаласындағы Día de los Muertos фестиваліне бара жатқанда, ацтектердің өлім және тағдыр құдайлары оны ұрлап алып, құрбандыққа шалады. Бірақ бір жылдан кейін ол үстін жібермейтін күштермен жерге қайта оралады. Кейіпкер алғаш рет Daze of the Dead: The Numero Uno Edition (1998 жылғы ақпан) атты қара-ақ түсті үзінді комиксте пайда болды. El Muerto комиксінің бастапқы сериясы сыншылар тарапынан жоғары бағаланды және кейіпкердің танымалдылығы басқа да медиада бірнеше бейімделулерге әкелді, соның ішінде Вильмер Вальдерраманың басты рөлде ойнаған, жүлделі тәуелсіз фильм де бар.

Жаратылу және түйсік

Эль Мюертоның пайда болуы 90-шы жылдардың басында болды және ол бастапқыда мексикалық-американдық супербатырлар тобының бір бөлігі болуы жоспарланған, шамамен "латино JLA" сияқты. Кейіннен Эрнандес бұл идеядан бас тартып, негізінен Эль Мюерто кейіпкеріне көшті. Ол жаратылысына бермек болған ерекше құбылыстық қабілеттерін азайтып, оның жабайы келбетін жұмсартты. Эрнандес жастық шағындағы түпнұсқа комикстерден көптеген шабыт алды; әсіресе Стэн Ли, Джек Кирби және Стив Дитконың еңбектері. Карлос Сальданя және Ричард Домингес сияқты табысты, өзін-өзі жариялаған авторлар да оған үлгі болды. Кейіпкерге мексикалық мәдениеті мен мифологиясы зор әсер етті; Хуан Диего де ла Муэрте есімі "Көлік күні" (Dia de los Muertos) сөздерімен ойын ретінде және Хуан Диего мен Диего де ла Вегаға құрмет ретінде жасалды. Кейіпкердің костюмі дәстүрлі мариачи киімінен және "Көлік күні" (Dia de los Muertos) салтынан тікелей шабыт алды.

Жариялану тарихы

Эль Мюертоның алғашқы ресми пайда болуы 1998 жылы Сан-Хоседегі Альтернативті Баспасөз Көрмесінде болды. Оның тұңғыш комиксі "Өлілердің мас күйі: The Numero Uno Edition" деп аталды және ол қара-ақ түсті, ксерокопия түрінде шықты. Онда Эрнандестің "Эль Мюерто" комиксі жарыққа шығудан бұрын жасаған Weapon Tex Mex кейіпкері туралы қысқа әңгімесі бар еді. Сонымен қатар, Эрнандес өзінің жаңадан басылған "The Border" атты жаңалықтар бюллетенін және қысқа комикстерді алып келді. Кейін ол бір жыл бойы "Numero Uno Edition" комиксімен Wondercon және San Diego Comic Con сияқты шараларда гастрольде болды. Бір кезде бұл комикс Эрнандес пен оның жақын достары құрған "Big Umbrella" тәуелсіз баспасымен шығарылды. Баспа қаржылық қиындықтарға тап болып, 2003 жылы таратылды. Эрнандестің сөзінше:

"Big Umbrella-ның қиындықтарына себеп болған соңғы тамшы – [[Diamond Comic Distributors]] болды."

Алайда, тарап кеткеніне қарамастан, инди комикс авторлары әлі де жақын дос болып қала береді және тәуелсіз жұмыстарында жиі ынтымақтасады. Қазіргі уақытта Хавьер "El Muerto: Dead & Confused" атты ресми жалғасын аяқтауда, ол басылымға түскенге дейін онлайн-режимінде жарияланатын болады. Өзінің веб-сайтында жариялаған хабарламасында Эрнандес: "Мен болашақты көрдім, ол – цифрлық" деді, ол El Muerto комиксінің келесі нөмірлерін веб-комикс форматында шығару жоспарлап отырғанын білдіреді. Басылған нөмірлерді сатып алу мүмкіндігі де қарастырылған. 2008 жылдың ақпан айында комикс 10 жылдығын тойлайды. Алғашқы "Numero Uno Edition" комиксі "King Size Edition" арнайы басылымында қайта басылды, сонымен қатар "El Muerto: Mish Mash" кітабы да ресми веб-сайттан сатып алуға қолжетімді.

Ойдан шығарылған кейіпкер өмірбаяны

Эль Муэрто Мексиканың Магдалена де Кино қаласында Хуан Диего де ла Муэрте болып дүниеге келді және Калифорнияның Уиттиер қаласында өсті. Диего кішкентай кезінде "Los Muertos También Lloran" ("Өлілер де жылайды") атты фильмді көргеннен кейін Dia de Los Muertos мерекесіне қызығушылық танытты. Фильмде қайтыс болған ер адам мереке күні әйеліне қайта оралады. Сағат түн ортасына жақындағанда, ер адам тағы бір жыл бойы әйелінен айырылудың ауыртпалығын көтере алмайтынын түсінеді. Үмітсіздікке ұшыраған ер адам, олар өмірден кейін бірге бола алады деп ойлап, әйелін өлтіреді. Бірақ әйелі қайтыс болғаннан кейін, ер адам құрып, тозаңға айналады, себебі оның есімін сақтап қалар ешкім жоқ. Фильмді көргеннен кейін бір жыл өткен соң Диего Исак "Зак" Сильвермен танысты, ол да фильмнің жанкүйері болды және Диегомен бірге Өлілер күніне қызығушылық танытты. Екеуі арасында құпия келісім жасалып, "Аруақтар әлемі туралы шарттасқаны" жасады. Кім бірінші өлсе, сол екіншісіне келіп, екіншісі оның есімін сақтап қалады. Фильм Диегоның мексикалық өнерге, тарихқа және мифологияға деген қызығушылығын оятты. Ол Колумбқа дейінгі музейлер мен көрмелерде көп уақыт өткізіп, осы тақырып бойынша барлық білімді жинады. Диего есейген кезде шіркеуінде алтарь қызметкері болды және Святой Мариядағы ең ұзақ үздіксіз қызмет рекордын сақтады. Ацтек мифологиясын зерттеу оны өз дінін күмәндануға алып келді. Ол ацтек ата-бабаларының ежелгі құдайлары католицизммен ауысқанда не ойлағанын ойлады. Жиырма бірінші туған күнін Dia de Los Muertos күні тойлаған Диего, сегіз айдан бері қарым-қатынаста болған Мария Гермоса одан жаңа ғана ажырасқанына қарамастан, көңіл көтеруге тырысты. Жергілікті фестивальді күтіп, Диего өлі мариачи кейпіне кіріп, өзін қорқынышты көрсету үшін дәстүрлі бетке бояу жағайды және сол қолына ацтек ғибадатханасынан шабыттанған бас сүйек татуировкасын салдырады. Достарына қоңырау шалғанда, олар оған қосылуға шамасы жоқ екенін айтты, бірақ ауруға шалданған досы Зак Сильвер Диегоға кешке көлігін береді. Диегоның татуировкасы ежелгі ацтектердің өлім символы екенін ол білмеді. Фестивальге бара жатқанда, көлігіне найзағай шалып, жолдан шығып кетеді. Көп ұзамай ол Миктланға оянады, онда ацтектердің өлім құдайы Миктеллатекюхтли және ацтектердің арман құдайы Тезкатлипокамен кездеседі. Миктеллатекюхтли оны ежелгі рәсімде құрбандыққа шалады, оның жүрегін обсидиан пышақпен шығарып алады. Содан кейін Миктеллатекюхтли әлі соғып тұрған жүректі саз құмыраға салып, Диегоның бетіндегі бояуды оның етіне мәңгілікке жағып қояды. Осы қорқынышты оқиғадан кейін Диего найзағай арқылы Жерге қайтарылады, өліміне бір жыл өткен соң. Диего де ла Муэрте Эль Муэрто болып қайта туылады. Бұрынғы ойын үшін киген костюмі енді оның тұрақты келбетіне айналады. Отбасы мен достары оны жоқтағанын білген ол, туған қаласынан кетіп, жауап іздеу үшін Мексикаға баруды жөн көреді.

Күштері мен қабілеттері

Өлі емес болғандықтан, Эль Мюерто ерекше табиғаттан тыс күштерге ие: ол дерлік зақымданбайды, жоғары ауырсыну шегіне ие, өте жылдам жаңару қабілетімен емделеді, үлкен күшке және адамнан асып түсетін ептілікке ие. Эль Мюертоға тән ерекше қабілет – өмір сыйлау немесе оны алып қою мүмкіндігі.

Манга Мюерто

Manga Muerto – El Muerto-ның жапон мангасы тақырыбындағы әлемде өмір сүретін басқа нұсқасы. Бұл кейіпкер алғаш рет 2000 жылы Эрнандестің "Шек ара" журналында "Екі рет өлуге боласың! Немесе "R" әрпімен роботты шақыру" атты комикс жолағында пайда болды. Комикс жолағы Диего де ла Мюэртені Токио, Жапониядағы алмасу студенті ретінде таныстырды. Ол кеспе нұдлсын жеп отырғанда, оны талантты ғалым доктор Шимахара тоқтатады. Доктор Шимахара "Скелетрон" деп аталатын қара көбелек тобы үшін алып робот жасауға мәжбүр болды. Ол Диегоға Скелетрон дауыспен басқарылатынын, бірақ оның дизайнында үлкен кемшілік бар екенін айтады: ол тек өлген адамның дауысына ғана жауап береді. Диего қуана өз көмегін ұсынады және қара көбелек тобын және олардың нашар роботы Скуллионды оңай жеңеді. Manga Muerto кейінірек 2001 жылы Хавьер Эрнандес пен Тед Секо арасындағы "Super Comics Blast" атты бірлескен жобада қайта оралады, онда Секоның өзінің "Skyman", "Fusion Android" және "Skyman" шығу тарихының қайта басылымы кірді.

Фильмге бейімделу

El Muerto 2007 жылы тікелей эфирлі тәуелсіз фильмге бейімделді. Басты рөлде Вилмер Вальдеррама, Диегоның сүйіктісі Мария рөлінде Энжи Сепеда және Зак рөлінде Джоэл Дэвид Мур ойнады. Фильмде сондай-ақ Тони Плана, Билли Драго, Тони Амендола, Мария Кончита Алонсо және Майкл Паркс қатысты. Фильмнің сценарийін жазып, режиссерлік жұмысын Брайан Кокс жасады, ал Хавьер Эрнандес фильмнің атқарушы продюсері болды. Фильм El Muerto-ның шығу тарихына бірнеше өзгеріс енгізіп, жас жетім Диегоның АҚШ-Мексика шекарасын заңсыз кесіп өтуі және кейіпкерге телепатия қабілеті мен басқа адамға физикалық жақындық кезінде тыныштандыратын әсер беру сияқты көріністер қосты. Фильмнің ресми тұсаукесері 2007 жылдың 1 наурызында Сан-Диегодағы Латино кинофестивалінде өтті. Содан кейін Торонто, Нью-Йорк, Сан-Франциско, Сан-Диего және Лос-Анджелес қалаларында да көрсетілді. Фильмнің театрлық тұсаукесері 2007 жылдың 14 қыркүйегінде Лэммл Гранде театрында болды, ал кейіннен бірінші жылдық Уиттиер кинофестивалінде көрсетіліп, «Үздік көркем фильм» жүлдесін жеңіп алды. DVD нұсқасы 2007 жылдың 18 қыркүйегінде Echo Bridge Entertainment тарапынан таралды. Фильмнің жобасы және одан кейінгі көрсетілімдері кезінде «El Muerto» деп аталғанына қарамастан, DVD маркетингтік мақсаттар үшін кейіннен «The Dead One» (El Muerto-ның ағылшын тіліндегі аудармасы) деп өзгертілді. DVD-де бірнеше қосымша мүмкіндіктер бар: арнайы қонақ суретшілер салған жеті түпнұсқа сурет, DVD түсіндірмесі, үш түпнұсқа бейнеролик, испан тіліндегі дыбыс жолы, түпнұсқа комикстің слайд-шоуы, DVD-ROM мүмкіндігі және эксклюзивті мини-комикс. DVD фильмнің бастапқы атауымен қайта шығарылуда және сол қосымша мүмкіндіктер сақталған.