Кіріспе
Кубалық пианист, оркестр жетекшісі, композитор және аранжировщик Дионисио Рамон Эмилио Вальдес Амаро (9 қазан 1918 жыл - 22 наурыз 2013 жыл), Бебо Вальдес деген атпен әйгілі, кубалық пианист, оркестр жетекшісі, композитор және аранжировщик болған. Ол куба музыкасының алтын ғасырындағы маңызды тұлға еді, әсіресе оның биг-бенд аранжировкалары және 1952 жылы құраған мамбо, ча-ча-ча және батанга жанрлары арқасында танымал болды. 1957 жылы өзінің "Orquesta Sabor de Cuba" оркестрін құруға дейін Radio Mil Diez тобының және Tropicana Club оркестрінің директоры қызметін атқарды. Бірақ, 1960 жылы Куба революциясы аяқталғаннан кейін, Бебо отбасын қалдырып, Мексикаға эмиграцияға кетіп, кейін Швецияға қоныстанды, онда ол қайтадан үйленді. Оның музыкалық үзілісі 1994 жылға дейін жалғасты, содан кейін Пакито Д’Риверамен бірлескен жұмысы оны қайтадан музыка әлеміне оралыстырды. 2013 жылы қайтыс болғанға дейін ол бірнеше жаңа альбом жазып, бірнеше Грэмми сыйлығына ие болды. Оның ұлы Чучо Вальдес те сәтті пианист және оркестр жетекшісі.
Dionisio Ramón Emilio Valdés Amaro (October 9, 1918 – March 22, 2013), better known as Bebo Valdés, was a Cuban pianist, bandleader, composer and arranger. He was a central figure in the golden age of Cuban music, especially due to his big band arrangements and compositions of mambo, chachachá and batanga, a genre he created in 1952. He was the director of the Radio Mil Diez house band and the Tropicana Club orchestra, before forming his own big band, Orquesta Sabor de Cuba, in 1957. However, after the end of the Cuban Revolution, in 1960, Bebo left his family behind and went into exile in Mexico before settling in Sweden, where he remarried. His musical hiatus lasted until 1994, when a collaboration with Paquito D'Rivera brought him back into the music business. By the time of his death in 2013, he had recorded several new albums, earning multiple Grammy Awards. His son Chucho Valdés is also a successful pianist and bandleader.
Ерте мансап
Бебо Вальдес Дионисио Рамон Эмилио Вальдес Амаро болып дүниеге келді. 1948 жылдан 1957 жылға дейін ол "Тропикана" кабаресіндегі басты актриса Рита Монтанердің пианині және аранжировщигі болды. Оның оркестрі мен Армандо Ромеу оркестрі "Тропиканада" кезектесіп, Бенни Море мен Пио Лейва сияқты әншілерге сүйемелдеді. Вальдес 1940-1950 жылдары мамбоны биг-бенд форматына бейімдеуде маңызды рөл атқарды (бұрын шарангалар оны дансон мамбо ретінде орындаған) және Перес Прадоның мамбосымен бәсекелесу үшін жаңа ырғақ жасады, ол батанга деп аталды. Батанга 1952 жылы "Тропиканада" тұңғыш рет орындалды, бірақ Энрике Жоррин жасаған тағы бір жаңа ырғақтың, яғни ча-ча-чаның танымалдылығын жеңе алмады. Вальдес сонымен қатар Гаванадағы жаңадан пайда болған афро-куба джаз сахнасының маңызды тұлғасы болды және 1952 жылы америкалық продюсер Норман Гранц тапсырған жазу сессияларына қатысты. Бұл сессиялардың нәтижесінде "Con poco coco" атты танымал импровизациялық туынды және басқа да шығармалар пайда болды, олар Панарттың descarga сессияларына үлгі болды (бір ерекшелік болды). 1957 жылы Бебо "Тропиканадан" шығып, өзінің жеке оркестрін құрды, оны "Sabor de Cuba" деп атады, ол Роландо Ласерие сияқты вокалистермен және инструменталды шығармалармен жазды. Оның ұлы, кейін Чучо деп танылған Хесус, он алты жасында Бебоның тобында фортепианода ойнай бастады. 1958 жылы Бебо Нат "Кинг" Коулдың "Cole Español" альбомын жазуға қатысты. 1959 жылы ол "Gema Records" үшін оркестрімен бірнеше descarga сессияларын жазды, оның ішінде "Special del Bebo" және кубалық би кеші ("Cuban Dance Party") альбомын жазды, бұл кубалық ансамбль жазған стерео альбомның алғашқы үлгілерінің бірі болды. Онда "Sasauma" стандарты орындалды. Содан кейін ол қысқа мерзімге АҚШ-та тұрып, Еуропаға гастрольдік сапарға шықты және ақырында Стокгольмде қоныстанды, онда ол 2007 жылға дейін өмір сүрді. Швецияда ол куба музыкасы мен латын джазының техникаларын таратуда маңызды рөл атқарды.
Карьерасының жанданыуы
Вальдестің мансабы 1994 жылы саксофоншы Пакито Д’Риверамен бірлесіп, “Бэбо Ридс Агейн” атты CD шығарғанда жаңа серпіліс алды. 2000 жылы Фернандо Труэбаның “Calle 54” фильмі оның фортепианода ойнауын көптеген көрермендерге жеткізді. Фильмде Бебо мен оның ескі досы Качаоның алғашқы бірлескен жұмысы көрсетілді, олар бұрын ешқашан бірге жазбаған еді. Олар “El Arte del Sabor” альбомында қайтадан жұмыстасты, онда Карлос “Патато” Вальдес және Пакито Д’Ривераның арнайы қатысуы болды. 2003 жылы Бебо және әйгілі испан кантаоры (фламенко әншісі) Диего Эль Сигала кубалық ырғақтар мен фламенко вокалын үйлестірген “Lágrimas Negras” (Қара көз жасы) альбомын жазды. 2004 жылы ол Труэбаның Бразилиядағы “El milagro de Candeal” фильміне түсірілді, ал кейіннен Труэбаның 2010 жылғы “Chico and Rita” фильміне өзінің өмірінен алынған эпизодтарды қосты. “Chico and Rita” фильмі “Бэбоға” деген арнаумен аяқталады. Мансабында латын джазының негізін қалаушылардың бірі және афро-кубалық қасиетті ырғақтарды халыққа танымал би музыкасына енгізген пионер Вальдес жеті Грэмми сыйлығын жеңіп алды: “El Arte del Sabor” (2002) үшін екеуін, “Lágrimas Negras” үшін біреуін және 2006 жылы “Bebo de Cuba” үшін екеуін (“Үздік дәстүрлі тропикалық альбом” және “Үздік латын джаз альбомы” номинацияларында). Оның соңғы музыкалық туындыларының бірі ұлымен бірлесіп жазылған “Juntos para siempre” (Together Forever, 2008) альбомы болды, ол 2010 жылы 52-ші Грэмми сыйлығында “Үздік латын джаз альбомы” номинациясында Грэмми сыйлығын жеңіп алды; сонымен қатар олар осы салада Латын Грэмми сыйлығына да ие болды. 2011 жылдың мамыр айында Бебо Вальдес Беркли музыкалық колледжінің құрметті докторлық дәрежесімен марапатталды.
Отбасы және өлім
Вальдес Пилар Вальдеске үйленген. Бұл некеден бес бала дүниеге келді, олардың бірі – пианист Чучо Вальдес. 1963 жылы ол «Lecuona Cuban Boys» тобымен Швецияда гастрольдік сапарда болғанда, онда 18 жастағы Роза Мари Пехрсонмен танысты, ол атқыштар офицерінің қызы еді. Олар сол жылы үйленіп, Швецияға қоныс аударды. Ол бұл оқиғаны өміріндегі ең маңызды сәт деп атады: «Мені найзағай шаққандай болды», – деді ол. «Егер сіз әйелмен кездесіп, өміріңізді өзгертуді қаласаңыз, махаббат пен өнердің арасынан таңдау жасауыңыз керек». Олар 2012 жылы оның қайтысына дейін бірге өмір сүрді. Вальдес Алцгеймер ауруымен ұзақ жылдар бойы күресіп, ем алып жатқанда 2013 жылдың 22 наурызында 94 жасында Стокгольмде қайтыс болды.