Ganfyd: Медициналық энциклопедия және дәрігерлер үшін ақпарат көзі
Ganfyd
Ganfyd – 2005 ж. құрылған медициналық Уики энциклопедиясы. Медициналық ақпарат таратудың жаңа әдістері, дәрігерлердің ғылыми еңбектері. Қазір тек оқуға қолжетімді.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Ganfyd – 2005 жылғы қарашада Ұлыбританиядағы дәрігерлер мен медицина студенттерінің тобы құрған медициналық вики және онлайн медициналық энциклопедия. Сайт медициналық ақпаратты таратудың жаңа тәсілдері, әсіресе ашық ынтымақтастық вики ортасында редакторларды шектеу туралы академиялық зерттеулердің нысаны болды. Бұл модель кейіннен басқа медициналық викиларда қолданылды, бірақ Medpedia сияқты модельді жақсартуға жасалған әрекеттер сәтсіз аяқталды. 2010 жылы Паула Янгер оны медициналық ақпаратты тегін қолжетімді және сенімді етуге жасалған лайықты тытыс деп бағалады. Уики 2019 жылдың басында тоқтатылды, бірақ 2023 жылдан бастап таңдамал мақалалардың тек оқуға арналған нұсқасы қолжетімді.
Ganfyd was a medical wiki and online medical wiki encyclopedia, created in November 2005 by a group of doctors and medical students working in the United Kingdom. The site has been the subject of academic exposition into emerging methods of disseminating medical information and more specifically, the restricting of editors within an open collaborative wiki environment. This model has subsequently been copied by other medical wikis, but some attempts to improve on the model, such as Medpedia have failed. In 2010, Paula Younger noted it as a laudable attempt to make medical information freely accessible and authoritative. The Wiki went offline early in 2019 but is available as a selective article read only version as of 2023.
Авторлығы
Тек тіркелген медициналық қызметкерлер немесе олардың жетекшілігімен жұмыс істейтін адамдар, сондай-ақ шақырылған медициналық емес мамандардың шектеулі саны ғана Ganfyd мақалаларын өңдеуге құқылы болды. Оның лицензиясы тіркелген медициналық қызметкер емес адамдарға өңдеуді қатаң түрде тыйым салса, көбейтуге және таратуға рұқсат берілді. Мақсаты – мақалаларды кәсіби медициналық қолдану үшін жеткілікті сенімді ету еді. Әр мақаланың өңдеу тарихы бәріне ашық болатын. Тіркеу GMC сертификаты немесе оған баламалы құжаттарды қоса алғанда, түрлі тәсілдермен жүзеге асырылды.
Only registered medical practitioners or persons working under their direction, and a small number of invited non medical specialists, could edit ganfyd articles, and its license specifically prohibited editing by people who are not registered medical practitioners, but permitted reproduction and distribution. The intention is to make the articles reliable enough for professional medical use. An audit trail was publicly available for each article. Registration was by a variety of mechanisms, including a GMC Certificate or equivalent.
Тарих
Ganfyd адам медицинасының үлкен онлайн оқулығы болуы жоспарланған. 2010 жылдың қазанына қарай күніне 2000-нан астам бет қаралым болды және 7000 тақырыптық бетке жетті, оның ішінде мақалалардың саны екі еседен астам, олардың ішінде қысқа мақалалар мен қайта бағыттаулар бар, алты елден (Ұлыбритания, Австралия, Жаңа Зеландия, Канада, Ирландия, АҚШ) 449 редактор жұмыс істеді. 2016 жылы оның 10 000-нан астам тақырыптық беті болды. 2006 жылдың желтоқсанында Ganfyd сайты UpToDate сияқты коммерциялық дереу қолжетімді құралдарға арзан балама ретінде қолданылатын вики-сайттың нақты мысалы ретінде көрсетілді, ал Trip іздеу порталы оны бұдан бұрын индекстеген болатын. Бұл медициналық вики-сайтты тәуелсіз медициналық іздеу жүйесінің индекстеген алғашқы мысалы болуы мүмкін. 2011 жылы Ganfyd вики Уикипедиямен салыстырылды және оны дәрігерлердің өзі дәрігерлер үшін жазған вики деп сипаттады, ал Уикипедия кең аудиторияға бағытталған. Бұл Медициналық Вики 2019 жылдың 27 наурызында сервердегі түзетуге келмейтін мәселе туындағандықтан тоқтатылды. Сақтық көшірмелері болғанымен, жоғары сапалы веб-контентті сақтау үшін қажетті қайта құру және сайттың табыстылығын ескере отырып, операцияларды тоқтату және операциялық шығындарға бөлінген қаржыны қайтару туралы шешім қабылданды. Кейінірек болған COVID-19 пандемиясы кезінде бұрынғы редактор, денсаулық сақтау саласындағы ақпаратты дұрыс таратумен айналысып жүрген, "осы дағдарыс кезінде GANFYD-тің тиімді редакциялық бақылауын жүзеге асыру және NHS пациенттері үшін ресми NHS арналары арқылы дәл және уақтылы ақпарат тарату мүмкін болмады" деп мәлімдеді. GANFYD 2022 жылдың қарашасынан бастап тарихи мұрағат ретінде қайта жандану процесін бастаған сияқты. Мысалы, SARS және MERS бойынша оның мазмұны демократиялық елдердегі шешім қабылдаушылардың қоғамдық денсаулық сақтау және денсаулық сақтау жүйесінің төзімділігі жоспарларында қарастыруға тиіс негізгі білімнің жақсы дәлелі деп саналады. Оның вакцинация туралы пікірлерін кейбір вакцинаға қарсы топтар өз мақсаттары үшін елемеді немесе бұрмалады. Саясаткерлердің пандемиядан кейінгі қысқы қысымды немесе медбикелердің жетіспеушілігін азайту үшін қажетті дәлелдерге негізделген жүйелік өзгерістерді түсінуге немесе оны насихаттауға тырыспауы, себебі мұндай өзгерістер қысқа мерзімді мақсаттарға жеткізбейді, жағдайды ұқсас қылып сезінуі мүмкін.
Ganfyd was intended to become a large online textbook of human medicine. By October 2010 there were over 2,000 page hits a day and it had reached 7,000 topic pages with over double that number of pages including stubs and redirects and 449 editors from six countries (United Kingdom, Australia, New Zealand, Canada, Ireland, United States). As of 2016 it had over 10,000 topic pages. In December 2006, the Ganfyd site was noted as a specific example of a wiki being used as a low cost alternative to commercial point of care tools like UpToDate with the search portal Trip already indexing it. This may be the first example of a medical wiki being indexed by an independent medical search engine. In 2011 Ganfyd wiki was compared to Wikipedia, and described as a wiki written by the doctors for the doctors, unlike Wikipedia, which is targeted to a broader audience. This Medical Wiki went offline on 27 March 2019 due to an unrecoverable server issue. Although backups existed, in the context of the rebuild necessary to maintain high quality web content for a similar period of time to the initial build given the success of the site in terms of web hits, it was decided to suspend operations and return operating expenses donations. In the context of the later COVID 19 pandemic a former editor still involved in accurate health care information dissemination noted that "it would have been quite impossible personally to maintain both effective editorial oversight of GANFYD during this evolving crisis and the more important for NHS patients dissemination of accurate and timely information through official NHS channels" GANFYD has apparently commenced the process of resurfacing as an historical archive as of November 2022. Its content with regard to SARS and MERS for example is believed to represent good evidence of the key knowledge decision makers in democracies should have considered in their public health and health care resilience plans. Its comments on vaccination were disregarded or distorted by some anti vaccination groups to their ends. The failure of politicians to understand or promote such understanding of the evidence based whole system changes needed to mitigate a post pandemic winter pressure or nursing resource issue as such changes would not deliver on short term goals could be noted. might have similar resonance to some.
Мағынасы
"Ganfyd" – "Дәрігерден анықтама алу" деген сөз тіркесінің аббревиатурасы. Бұл фразаны жұмыс берушілер, сақтандыру андеррайтерлері және спорт жаттықтырушылары өз қызметкерлеріне/клиенттеріне қолданатыны белгілі. Кейбір жағдайларда, бұл клиентке дене зияны келтірілген жағдайда жұмыс берушінің/жаттықтырушының жауапкершіліктен құтылуына бағытталған болуы мүмкін. Кейбір медицина қызметкерлері мұны өз уақытын және біліктілігін циникалық түрде пайдалану деп қарастырады, сондықтан олар "ganfyd" терминін сынау мағынасында қолданады.
"Ganfyd" is an acronym meaning "Get a note from your doctor." This phrase is known to be used by employers, insurance underwriters, and sports instructors to their respective employees/clients. In some cases, this may be intended to absolve the employer/instructor from liability in the event that the client suffers physical harm. Some medical practitioners regard this as a cynical use of their time and skill, thus they use the term "ganfyd" pejoratively.