Кіріспе
Ашық мазмұнды жаңалықтар викиі; Уикимедиа қорының жобасы.
Викижазбалар – бұл ашық мазмұнды жаңалықтар викиі және Уикимедиа қорының бірлескен журналистика арқылы жұмыс істейтін жобасы. Уикипедияның негізін қалаушы Джимми Уэйлс Викижазбаларды Уикипедиядан ерекшелеп, «Викижазбаларда әрбір хабар энциклопедиялық мақала емес, жаңалық ретінде жазылуы керек» деген. Викижазбалардың бейтараптық саясаты оны Indymedia және OhmyNews сияқты басқа азаматтық журналистикалық жобалардан ажыратуға бағытталған. Уикимедиа қорының көптеген жобаларынан өзгеше, Викижазбалар түпнұсқалық материалдарды – жаңалықтар мен сұхбаттарды жариялауға мүмкіндік береді. Газеттерден айырмашылығы, Викижазбалар пікір мақалаларын жарияламайды. [Мерзім] бойынша, Викижазбалар сайттары [тілдер] тілінде белсенді, оларда барлығы [мақалалар саны] мақала және [редакторлар саны] соңғы 30 күнде белсенді болған редактор бар.
Алғашқы жылдар
Уикимедия жаңалықтар сайтының алғашқы ұсынысы 2003 жылғы 5 қаңтарда Уикимедия қауымдастығының Meta Wiki-де жарияланған екі жолдық анонимді хабарлама болды. Уикипедияны «Фонзи» деген атпен өңдеген Дэниел Алстон оны өзі жариялағанын айтты. Бұл ұсынысты кейін неміс тілдес тәуелсіз журналисі, бағдарламалық жасақтаманы жасаушы және жазушы Эрик Мёльлер одан әрі дамытты. «wikinews.org» домендік атауы 2004 жылғы 2 сәуірде тіркелді. 2004 жылдың қараша айында мұндай бірлескен жаңалықтар сайты қалай жұмыс істейтінін көрсету үшін демонстрациялық вики құрылды. 2007 жылғы 7 қыркүйекте ағылшын тіліндегі Уикижаңалықтар 10 000-шы мақаласын жариялады.
Сұхбаттар
Wikinews тілшілері бірнеше танымал адамдармен сұхбат жүргізді, оның ішінде 2007 жылдың желтоқсанында Израиль президенті Шимон Переспен Wikinews тілшісі Дэвид Шэнкбоун сұхбаттасты. Шэнкбоунды сұхбат жүргізуге Америка-Израиль достық лигасы мен Израильдің Сыртқы істер министрлігі шақырған еді. Басқа да танымал сұхбаттарға жазушылар, актерлер және саясаткерлер кірді, мысалы, Аугустен Берроуз, 2008 жылғы АҚШ Республикалық партиясының президенттік праймеризіне қатысқан бірнеше кандидаттар – Сэм Браунбек және Дункан Хантер, жазушы Эрик Боджоан, Жаңа Зеландия саясаткері Ник Смит, бұрынғы Жаңа Зеландия премьер-министрі Джон Кей, Дүниежүзілік желінің бірлескен авторы Роберт Кайлиу, драг-квин РуПол және бұрынғы Wikimedia Foundation атқарушы директоры Сью Гарднер.
Сын
Викижазбалар бейтараптық сақтап, тексерілген, сенімді дереккөздермен қамтамасыз ете алмағаны үшін сынға ұшырады. Роберт МакГенри, «Британ энциклопедиясының» бұрынғы бас редакторы, жобаның сенімділігін сынады: Ең бастысы, Викижазбалар туралы басты сұрақ – оның сенімділігі. Газет шығару қиын. Бірақ қалай жасау керегін білмейтін адам, оны білмейтін басқа да адамдарды жинап, мәселені шеше алмайды. Викижазбалардың да Википедиядан бөлек екенін сақтап, сонымен қатар маңызды жаңалықтарды нақты уақытта жариялауда қиындықтары бар. 2007 жылы «The New York Times» газетінің тілшісі Джонатан Ди былай деді: «Өткен мен қазіргі арасындағы шекара соншалықты нашарлаған, тіпті Википедия өзінің бауырлас жобаларын, үш жылдық Викижазбаларды (Викижазбалар) инабатсыздықпен жоқ етті. Ол бір жалдама тоқырап қалды; соңғы кезде күніне 8-10 мақала ғана жариялайды. Ірі жаңалықтарда энциклопедияның қатал бақылауымен бәсекелесудің қажеті жоқ». Эндрю Лих пен Закари М. Сьюард 2010 жылы «Ниман журналистика зертханасында» жарияланған «Неліктен Википедия Уикижазбалардан жақсырақ бірлескен журналистика жобасы» деген мақаласында осы мәселеге тоқталды. Лих «вики-процесс шын мәнінде мерзімдерге және топтық баяндама жазуға бейімделгені белгісіз» деп жазды және «егер сіз мақала жазуға тырыссаңыз, екі-үш адамнан артық стильді сақтау қиын» деді. Лих көптеген редакторлары бар үлкен викиде мақала құрастыру үшін Википедияның қатаң «формуласын» артықшылық деп санайды. Томас Россинг 2019 жылы «Халықаралық журналистика энциклопедиясында» Википедия мен Викижазбалардағы журналистика туралы былай деп жазды: «Көптеген адамдар жаңалықты бұқаралық ақпарат құралдарынан алғаннан кейін қосымша ақпарат алу үшін Википедияға жүгінеді. Ақпаратты асығыс өңдеуден туындайтын зиян келтіру қаупі зор». Россинг «цитата циклы» мәселесін ұсынады, онда кәсіби журналистер зерттеу үшін Википедияға жүгінеді, ал Википедия қауымдастығы соңғы жаңалықтар үшін бұқаралық ақпарат құралдарына жүгінеді. Россинг Википедия мен Викижазбаларды ажырату мәселесі туралы былай деп жазады: «Википедияның жаңалықтарға жауап беру жылдамдығы мен сапасы – Викижазбалар үшін үлкен қиындық».
Above all, the central question about the Wikinews effort is its credibility. Making a newspaper is hard Someone who wants to do it but doesn't really know how hasn't solved the problem by gathering a lot of other people who don't know, either. Wikinews has also had issues with maintaining a separate identity from Wikipedia, which also covers major news events in real time. Columnist Jonathan Dee of The New York Times said in 2007 that "So indistinct has the line between past and present become that Wikipedia has inadvertently all but strangled one of its sister projects, the three year old Wikinews [Wikinews] has sunk into a kind of torpor; lately it generates just 8 to 10 articles a day On bigger stories there's just no point in competing with the ruthless purview of the encyclopedia." Andrew Lih and Zachary M. Seward commented on the continuing issue in a 2010 piece in the Nieman Journalism Lab called "Why Wikipedia beats Wikinews as a collaborative journalism project." Lih wrote "it's not clear that the wiki process really gears itself towards deadlines and group narrative writing" and that "if you're trying to write something approaching a feature piece, it's much harder to get more than two or three people to stay consistent with the style." Lih considers Wikipedia's stricter "formula" for article composition an advantage in a large wiki with many editors. Thomas Roessing wrote in The International Encyclopedia of Journalism Studies in 2019 about journalism on Wikipedia and Wikinews: "Many people turn to Wikipedia for more information after they received news from the mass media There is a substantial danger of havoc resulting from hasty handling of information about an unfolding situation." Roessing presents the issue of a "citation cycle", where professional journalists turn to Wikipedia for research, but the Wikipedia community goes to mass media sources for breaking news articles. Roessing writes about the problem of differentiating Wikipedia and Wikinews: "The quality and the speed in which Wikipedia responds to news is one of the challenges to Wikinews."
Тілдік басылымдар
2024 жылдың қаңтар айына дейін, Викиновости тілдердің санына ие, олардың ішінде белсенді және жабық сайттар бар. № ТілВикиМақалаларБарлық беттерӨңдеулерАдминистраторларҚолданушыларАктивті қолданушыларФайлдар.