Кіріспе

Шотландиялық футболшы (1978 жылы туған)

Джеймс Нил Александр (1978 жылғы 10 наурызда туған) – шотландтық футбол жаттықтырушысы және бұрынғы кәсіби ойыншы. Ол карьерасын Шотландия футбол лигасының «Стенхаусмьюр» және «Ливингстон» клубтарында бастады, ал 2001 жылғы мамыр айында 130 000 фунт стерлинг сомасына «Кардифф Сити» клубына қосылды. «Ниниан Парк» стадионында ол клуб сапында алты жыл бойы барлық турнирлерде 200-ден астам ойын өткізді, 2003 жылғы Футбол лигасының екінші дивизионының плей-офф финалы арқылы клубтың Футбол лигасының бірінші дивизионына көтерілуіне көмектесті. Клубпен келісімшарт бойынша туындаған дау 2007 жылы «Ипсуич Таун» клубына тегін трансфер жасауына себеп болды. «Портман Роудта» алты айдан кейін ол «Рейнджерс» клубымен Шотландияға оралды. Александр көбінесе Аллан Макгрегордың дублері болды, бірақ екі рет Шотландия кубогын, үш рет Шотландия лига кубогын жеңіп алды және 2008 жылғы УЕФА кубогының финалында ойнады. 2012 жылы «Рейнджерс» клубы әкімшілік ресімдеуге түскеннен және одан кейін таратылғаннан кейін Макгрегор клубты тастап кеткен соң Александр «Рейнджерс» клубының негізгі қақпашысы болды. Александр 2013 жылы жалақы мәселесі бойынша даудан кейін «Рейнджерс» клубын тастап кетіп, Шотландияның үшінші дивизионында бірінші әрекетте-ақ чемпион атанды. 2013-14 маусымда ол Футбол лигасы кубогында «Кристал Пэлас» клубы үшін бір ойын өткізді, содан кейін босатылды. Ол «Харт оф Мидлотиан» клубымен келісімшарты аяқталғаннан кейін үшінші рет Шотландияға оралды. Клуб сапындағы бірінші маусымында ол клубтың Шотландия чемпионатында жеңіске жеткеніне көмектесті, бір маусымнан кейін Шотландия Премьер лигасына оралды және келесі маусымда да негізгі қақпашы болып қалды, осылайша команда жоғары дивизионда үшінші орынды иеленді. Александр 2016 жылы «Хартс» клубынан босатылды, содан кейін «Абердин» клубында бір жыл резервтік қақпашы ретінде ойнады. Содан кейін ол 2017 жылы «Ливингстон» клубына оралды және ойыншы ретінде өткізген соңғы маусымында клубтың жоғары дивизионға көтерілуіне көмектесті. Александр Шотландияның 21 жасқа дейінгі және B құрамаларында өнер көрсетті, сондай-ақ 2006 жылы толық құрама сапында үш ойын өткізіп, Кирин кубогын жеңіп алды. Ойыншылық карьерасын аяқтағаннан кейін Александр 2018 жылдан 2021 жылға дейін «Данди Юнайтед» клубының қақпашылар жаттықтырушысы болды. 2022 жылдың наурызында Александр Оуэйн Фон Уильямстың кеткенінен кейін «Данфермлин Атлетик» клубының қақпашылар жаттықтырушысы болып тағайындалды. «Данфермлин» Александрды маусымның қалған бөлігіне ойыншы ретінде тіркеді және ол бірден ойын күні құрамына қосымша қақпашы ретінде енді.

Ерте өмір

Эдинбургте туған Александр «Харт оф Мидлотиан» клубының жанкүйері болып өсті және әкесі Джим «Хиберниан» клубының жанкүйері болғанына қарамастан, шабуылшы Джон Робертсонды өрнек етіп қабылдады. Жасөспірім шағында Александр Балерно қауымдық орта мектебінде оқыды. Кристи кейіннен: «Сол бір ойында оның (Александрдың) талантын көруге болады. Ол барлық ойыншылардан жоғары тұрды» деді. Клубта ойнаған кезінде Александр «Эвертон» және «Рейнджерс» пен «Селтик» сияқты британдық клубтардың назарына ілікті.

Кардифф қаласы

2001 жылғы 28 мамырда ол Футбол лигасының екінші дивизионындағы «Кардифф Сити» клубына 130 000 фунт стерлингке қосылды. Клуб төрағасы Сэм Хаммам Александрдың болашақта халықаралық деңгейде ойнауға әлеуеті бар екеніне сендірді. Бұрын клуб жаңа қақпашыны алуға тырысқанда бірнеше рет сәтсіздікке ұшыраған, Энди Мариотт, Стюарт Керр және Джейми Лэнгфилдке қол қоюға тырысқанда, алғашқыда «Ливингстон» командасының ойыншысы Иан МакКалдонды көру үшін саяхат жасады, тіпті ойыншыға ұсыныс дайындады, бірақ Александрдың келісімшарты аяқталуға жақын екенін және оны әлдеқайда арзан бағаға алуға болатынын анықтады. Ол келген кезде төраға Хаммамның инвестициясы клубтың үшінші дивизионнан төрт жыл ішінде бірінші дивизионға көтерілуіне мүмкіндік берді, ал Александр өзінің алғашқы маусымында лигалық жарыстарда тұрақты түрде ойнады, себебі клуб жартылай финалда «Сток Ситиден» жеңілді. Бірінші маусымынан кейін Александр өзінің мақсатының «Кардифф Ситидің» тұрақты қақпашысы болу және Шотландия құрамасының бірінші нөмірі болу екенін айтты. Клуб 2003 жылы Футбол лигасының екінші дивизионындағы «Куинс Парк Рейнджерс» клубына қарсы өткен ойын-сауық финалында жеңіске жетіп, Энди Кэмпбеллдің қосымша уақытта соққан голынан кейін жоғары дивизионға өтті. «Кардиффте» ойнаған кезінде Александр алты жылдық мерзімінің ортасында клубты тастап кетуге жақын болғанына қарамастан, жанкүйерлердің сүйіктісіне айналды. Алайда, ол кейіннен бірінші командадағы орнын қайтарып алды және 2005-06 маусымында клуб үшін барлық 46 лига матчында ойнады, нәтижесінде клубтың ең жақсарған ойыншысы сыйлығын жеңіп алды. 2006-07 маусымында ол жалақыны көтеру туралы клубпен келісімшарт даусына түсіп, жаңа келісімшартқа қол қоюдан бас тартты. 2006-07 маусымының соңында клуб Александрға жақсартылған келісімшарт ұсынбағаннан кейін, Александр клубтан кетуіне дайын екенін мойындады, «Мен қазір кетіп бара жатқанымды қабылдадым, бірақ мен қалуды армандаған едім» деді және ол «Кардиффтен» соңғы рет кеткенде «қасіретті күн» болатынын айтты. «Кардифф» клубының бас жаттықтырушысы Дэйв Джонс маусымның соңғы екі айында Александрдың орнына Дэвид Фордты қойды, оның «Кардифф» үшін соңғы ойыны 31 наурызда «Сандерлендке» қарсы өткен 1:0 есебімен жеңіліс болды. «Ниниан Паркте» өткізген алты жылда ол «Көк құстар» үшін 200-ден астам ойын ойнады және ол клубтың ең ұзақ қызмет еткен ойыншысы болды. «Портман Роудқа» келгеннен кейін Александр клубтың бірінші қақпашысы болды және 2007 жылғы 11 тамызда 2007-08 маусымының ашылу матчында «Шеффилд Уэнсдейге» қарсы 4:1 есебімен жеңіске жетті. 2008 жылдың қаңтарында, «Трактор Бойз» клубымен алты ай жұмыс істегеннен кейін, клуб шотландтық «Рейнджерс» клубының ұсынысын қабылдады және Александрға клубпен келіссөздер жүргізуге рұқсат берді. «Ипсвичтің» бас жаттықтырушысы Джим Магилтон Александрдың отбасына «Ипсвичке» келгеннен бері осы аймақта тұру қиын болғанын және бұл трансфер Александрдың Шотландия құрамасына кіру үмітіне пайдалы екенін айтты, сондай-ақ клуб оның трансферіне «қарсы тұра алмайтынын» сезінгенін қосты. Ол клуб үшін соңғы рет 2008 жылғы 29 қаңтарда «Плимут Аргайлмен» 0:0 есебімен теңдестікте ойнады, онда ол Стивен Маклиннің пенальтісін қақпадан қайтарды. «Портман Роудтағы» алты айлық мерзімінде Александр барлық жарыстарда 31 рет алаңға шықты және ол кеткенге дейін лигада тұрақты түрде ойнады. Александр 2008 жылғы 3 ақпанда «Рейнджерс» үшін дебют жасады, «Гибернианға» қарсы өткен Шотландия кубогы матчында Аллан Макгрегор шығарылғаннан кейін орынбасар ретінде алаңға шықты. 16 сәуірде Александр жарақат алған Макгрегордың орнына 77-ші минутта «Олд-Ферм» клубында дебют жасады. Маусымның соңында ол «Рейнджерстің» УЕФА кубогы мен Шотландия кубогының жартылай финалында маңызды рөл атқарды, итальяндық «Фиорентинаға» қарсы УЕФА кубогының екі ойынында да қақпаны құрғақ ұстады. Жеңіліске қарамастан, Александр өзінің «Иброкстағы» алғашқы жылында бірнеше жүлделерді жеңіп алды, «Рейнджерс» 2008 жылғы Шотландия кубогының финалында «Куин оф зе Саутх» клубын «Хэмпден Паркте» 3:2 есебімен жеңді. Алайда, Макгрегордың қосалқы қақпашысы ретінде екі маусымнан кейін, Александр ойын уақытының жетіспеуіне наразы болды және егер ол клубтың бірінші қақпашысы бола алмаса, клубтан кетуді қарастыратынын ашық айтты. Бес айдан кейін, 2009 жылғы сәуірде Александр Макгрегор түнгі уақытта ішімдік ішуден кейін дисквалификацияланғаннан кейін «Рейнджерс» клубының бірінші қақпашысы болды, сондай-ақ «Рейнджерс» және Шотландия құрамасының капитаны Барри Фергюсон да дисквалификацияланды. Александр маусым соңына дейін қақпада тұрды, маусымды он бір лига матчында ойнап аяқтады және лига мен кубоктың қос жүлдесін жеңіп алуға көмектесті. Келесі маусымда Макгрегор бірінші қақпашы ретінде қайта оралды, бірақ «Рейнджерс» клубының бас жаттықтырушысы Уолтер Смит Александрдың өнеріне қатысты бұл шешімнің «әділетсіз» екенін айтты. Алайда, Александр 2009-10 жылғы сәтті Шотландия Лига кубогы кампаниясының барлық матчтарында ойнады, соның ішінде «Сент-Мирренге» қарсы өткен финалда да. 2010-11 маусымына дейін «Куин оф зе Саутх» клубының ойыншысы Джим Томсонға арналған жақын достық матчта Александр «Рейнджерс» клубының құрамында болғанына қарамастан, қақпашы Родди Маккензи жарақат алғаннан кейін «Куинс» клубы үшін алаңға шықты. Александр 2010-11 маусымында екінші қақпашы ретінде жалғастырды, бірақ клубпен жаңа келісімшартқа қол қойды. Ол екінші қақпашы ретінде қалу шешімінің халықаралық құрамаға шақыру мүмкіндігін жоятынын мойындағанына қарамастан, клубта қалу туралы шешім қабылдады. 2010-11 маусымында ол «Рейнджерс» үшін бір лига матчында және төрт Лига кубогы матчында ойнады және 2011 жылғы 20 наурызда «Олд-Ферм» қарсыласы «Селтикке» қарсы өткен финалда 2:1 есебімен қосымша уақытта жеңіске жетіп, үшінші Лига кубогын жеңіп алды.

Бірінші команда және шығу

Рейнджерлер клубы әкімшілікке кіріп, 2012 жылы таратылды. Чарльз Грин менеджерден Рейнджерс клубының бизнесі мен активтерін, оның ішінде ойыншылар келісімшарттарын сатып алды. Александр өзінің келісімшартын Гриннің компаниясына ауыстыруға келіскен үш аға ойыншының бірі болды және сатудан кейін клубтың алғашқы жаттығу сессиясына келген 13 ойыншының бірі болды. Аллан Макгрегор келісімшартты ауыстырудан бас тартты, бұл Александрдың Шотландия футбол лигасының төртінші деңгейіндегі жаңа маусымда Рейнджерс клубының бірінші қақпашысы болғанын білдірді. Александр кейін өзін "Үшінші дивизион ойыншысы" ретінде көрмегенін, бірақ "осындай үлкен клубта бірінші нөмір болу мүмкіндігі" үшін клубта қалуға шешім қабылдағанын айтты. Ол 2012–13 жылғы лигалық маусымда Рейнджерс үшін үздіксіз ойнады, клуб үшінші дивизионда үстемдік құрды, екінші орын алған Питерхедтен 24 ұпайға айырмашылықпен лига титулын жеңіп алды. Александр 2012–13 маусымының соңында клубта қалуды қалағанына қарамастан, Рейнджерстен кетті. Ол клубтың қаржылық қиындықтарына байланысты жалақыны төмендету қажеттігін қабылдаса да, оған ұсынылған сомаға наразы болды, "Мен клубта қалуға өте ниетті болдым, бірақ келісімшарт ұсынысы қабылданбас еді. Мен одан да жақсыраққа лайық едім" деді. Бапкер Алли МакКоист және дарбазашылар жаттықтырушысы Джим Стюарт екеуі де Александрды клубта қалуға көндіруге тырысты. Сот ісі аяқталғаннан кейін Александр, ол "Хартс" клубына ойыншы ретінде қайтып келгенде, Рейнджерс жанкүйелерінен "ауыр тиетін қорлаулар" алғанын мәлімдеді.

Кристалл сарайы

Жазда «Рейнджерс» клубынан кеткеннен кейін Александр жаңа клуб табуда қиындыққа тап болды және бұл жазды «қиын жаз» деп атады. Нәмісалы, ол 2013 жылдың 14 тамызында Джулиан Сперонидің дублері ретінде бір жылдық келісімшартқа Премьер-лигаға жаңадан көтерілген «Кристалл Пэлас» клубымен келісім жасады.

Мидлотияның жүрегі

2014 жылдың маусым айында Александр бала кезінде жанкүйер болған «Харт Мидлотиан» клубымен келісімшарт жасасты. Александр клуб үшін келесі ойында, 2014–15 жылғы Шотландия чемпионатының ашылу күні бұрынғы клубы «Рейнджерс» командасына қарсы өткен матчта 2:1 есебімен жеңіске жетті, бірақ ойынның бір сағатында командаласы Алим Озтуркпен соқтығысып жарақат алды. Оны алмастырушы Скотт Галлахермен ауыстырды және жергілікті ауруханаға апарып, Александрдың жақ сүйегі сынып қалғаны анықталды. Осыдан кейін ол бір айға жарысқа қатыса алмады. Александр 2014–15 маусымда 29 лигалық матчте ойнады, нәтижесінде «Хартс» Шотландия чемпионатын жеңіп, Шотландия футбол лигасының жоғары дивизионына қайта оралды. Александр келесі жылы, 2015–16 маусымда да тұрақты қақпашы болып қызмет етті, ал «Хартс» Шотландия Премьер-лигасында үшінші орынды иеленді. Бастапқыда келісімшартты ұзарту туралы келіссөздер жүргізіліп, шамамен алты ай бойы келісімшарт жасасу туралы әңгімелер болғанымен, клуб Александрдың келісімшарты аяқталғаннан кейін оны босатуға шешім қабылдады. Кейін Нилсон Александрды босату туралы шешімге келген себебін, өзінің жоғары бағаланған резервтік қақпашысы Джек Гамильтон клубтың негізгі қақпашысы болуға дайын екенін сезінгендігімен түсіндірді.

Абердин

2016 жылы маусым айында Александр "Абердин" клубымен бір жылдық келісімшартқа қол қойды, сонымен қатар қақпашы Джо Льюис та командаға қосылды. Льюис маусымды клубтың негізгі қақпашысы ретінде бастады, ал оның жақсы ойыны Александрдың маусым бойында қосалқы құрамда қалуына себеп болды. Ол Глазго қаласында тұруын жалғастырды, жаттығулар мен ойындарға күн сайын Абердинге сапарлап тұрды. Дегенмен, ол алаңда ойнауға аз мүмкіндік берілгеніне наразылық білдіріп, трансфер "мен күткендей болмады" деді. 2017 жылдың наурыз айында "Абердин" клубының бас жаттықтырушысы Дерек МакИннес Александрға келісімшартты ұзарту туралы ұсыныс жасалмайтынын мәлімдеді, және ол маусым соңында негізгі құрамда бірде-бір ойын ойнамай клубтан кетті.

Ливингстон

2017 жылдың шілдесінде Александр «Ливингстонға» қол қойды, бұл Кардифф Ситиге кеткеннен кейін 16 жылдан соң клубқа оралу болды. Ол клубқа «ойындар ойнау және мансабымды аяқтау үшін» қосылды және Шотландия Лига Кубогында «Партик Тистлмен» 1:1 есебімен тең түскен матчта екінші рет өнер көрсетті. Тең түсу нәтижесінде өткен пенальти сериясында Александр қарсыластардың үш пенальтісін сейіп алып, өз командасына жеңіс сыйлады. Бұл матч оның 2016 жылдың сәуірінен бергі алғашқы ресми ойыны болды, ол барлық турнирлерде 47 ойын өткізді.

Халықаралық мансап

Шотландияның 21 жасқа дейінгі құрамасында он мәрте ойнаған, бұл құрметтің оның Кардифф клубының бас жаттықтырушысы Дейв Джонс "лайықты" деп атады. Александр 2006 жылғы Кирин кубогында Шотландияның жеңісіне үлес қосты және Болгария және Жапонияға қарсы өткен екі ойында да қатысты.

Жаттықтырушылық мансап

Александр 2018 жылдың маусым айында ойыншылық карьерасын аяқтады және «Дунди Юнайтед» клубының қақпашылар жаттықтырушысы болып тағайындалды. Ол 2021 жылдың шілдесінде клубтан кетіп қалды. 2022 жылдың наурызында Александр Джон Хьюздің «Данфермлин Атлетик» клубының штабына, Оуэн Фон Уильямстың кеткенінен кейін қақпашылар жаттықтырушысы болып қосылды. Жарақаттардың салдарынан «Данфермлин» Александрды маусымның қалған бөлігіне ойыншы ретінде тіркеді және ол дереу «Арброатқа» қарсы матчқа қосалқы құрамда қатысты.